Emirdağ Hamza Hacılı Oymağı

     Emirdağ Hamza Hacılı Oymağı

    Kara Yülük Osman Bey zamanında Akkoyunlulara katıldığı belirtilen Hamza Hacılu aşiretinin Akkoyunlu ordusunda yer aldığı, zaman zaman da taht kavgalarına karıştığı görülmektedir.

   Bozulus içinde 1540 tarihinde üç cemaatte toplam 181 hane 6 mücerred nüfusu bulunan Hamza Hacılu aşireti, II. Selim zamanında dört cemaatte 567 hane ve 136 mücerred nüfusa ulaşmıştı. Hamza Hacılu cemaatinden Beşaret oğlu Kasım'a Diyarbekir vilayetinde Doğancık nahiyesine tabi Dağılgan Çavuş, Yolgeçen, Yasılca Dorcu; yine aynı cemaatten Beşaret, Seyfeddin, Ahmed ve Hacı adlı kişilere de Suluca Tepe ile Til-i Sufla tımar olarak verilmişti. Öte yandan, Urfa kazasında Cullap nahiyesine tabi Neccar Dorcu karyesi de Hamza Hacılu aşiretinin bir kolu tarafından şenlendirilmişti.
    Bozulus'un Orta Anadolu'ya gelmesinden sonra Karaman ve Vilayet-i Rum bölgelerine dağılan Hamza Hacılu aşiretinden bazı gruplar Antalya'ya ve Karahisar-ı Sahib'e kadar dağılmışlardı. Aşiret mensupları arasında eşkiyalığa temayülü bulunanlar olmakla birlikte genellikle sakin bir hayat sürdükleri, vergilerini düzenli ödedikleri halde sık sık fazla vergi talebi ile rahatsız edildikleri tespit olunmaktadır.
     Diyarbekir bölgesinde kalan Beyrek Bey oğlu Mehmed idaresindeki Hamza Hacılu cemaati mensupları ise Rakka iskanına tabi tutulmuş, Beliç nehri boylarına yerleştirilmiştir.
Hamzahacılı  köyümüzün halkı bu bu boya tabidir. Hamzahacılı oymağı, Diyarbakır Türkmenleri içinde yer alır. Diyarbakır Türkmenlerinin diğer oymakları; Tabanlı, Oğulbeyli, Musullu, Çavuldur, Dodurga, Karkın ve Alpagut’tur. Bunlar Hamzahacılı ile yakın akrabadırlar. Diyarbekir bölgesinde kalan Beyrek Bey oğlu Mehmed idaresindeki Hamza Hacılu cemaati mensupları ise Rakka iskanına tabi tutulmuş, Beliç nehri boylarına yerleştirilmiştir.* Hamzahacılı  köyü halkı bu  boya tabidir .Köyde Avşar’a bağlı Saçıkara obası da mevcuttur.

Rakka sancağından 6 oymak ve yaklaşık 700 kişiyle yola çıkan Türkmenler; 1730 yılında Emirdağ havalisine gelmiş ve çeşitli yerlerinde iskân edilmiştir. Bu aşiretin 10 yıl içinde yerleştirildikleri e yerleşmiştir.(1) Sözü edilen aşiret mensupları, Cırgın köyü ve bir süre boyunca da Musluca nahiyesi olarak adlandırılacak olan bugünkü Emirdağ ilçe merkezi başta olmak üzere; Gömü (beldesi), Tabaklar, Bağlıca, Gözeli (Manahoz), Kuruca, Karaağaç, Dağılgan, Suvermez, Ağılcık, Yavuz (Horan), Elhan (Helan), Türkmenakören (Averen), Ekizce, Hamzahacılı ve Adayazı (Firikli) köylerinde iskân edilmiştir. Aşiretten bir kısmıysa; Soğukkuyu, Karacalar ve Güneysaray köylerin sahayı terk etmeleri durumunda tekrar geldikleri yer olan Rakka’ya zorla götürülerek orada yerleştirileceği devlet tarafından kendilerine bildirilmiştir.(2)  

Hamzahacılı, 1893 tarihli Hüdavendigar salnamesinde köy ve oymak adı olarak kayıtlıdır.  Hamzahacılı Köyü, Emirdağ ilçe merkezine 12 km. uzaklıktadır.

1899 kayıtlarında Hamzahacılı Köyü 99 hanede 620 nüfusa sahiptir. Köyün nüfusu Cumhuriyet döneminde 250-300 arasında değişmektedir.

Hamzahacılı Yatırları

   Hamzahacılı Köyünde Hamit Dede ve Hacı Hamza yatırları bulunmaktadır.

Hacı Hamza, Tekkesi Hamzahacılı köyündedir. Hacı Hamza Selçuklu dönemi alperenlerindendir. Hacı Hamza Tekkesi’nin doğu dış duvarında yeşil mermer üzerinde çift başlı bir kartal kabartması vardır. Tekke, avlu içinde olup çocuğu olmayan kadınlar ziyaret ederek dilekte bulunurlar.Doğan çocuk erkek olursa Hamza adı verilir.

Hamzahacılı Köyü Şehitleri

  1-Emirdağ ilçesi Hamzahacılı köyünden    Rumi 1310 duğumlu Demir Oğulları lakaplı Mustafa oğlu Ahmet Emirdağ Askerlik Şubesi’nden sevkle er olarak katıdığı 56.Alay,2.Tabur,5.Bölükte I.Dünya Harbi, Çanakkale muharebesi, Seddülbahir,Kanlı Dere Cephesinde 3.08.1915 günü şehit olmuştur.            

   2-Emirdağ ilçesi Hamzahacılı köyünden 1295 doğumlu Ali oğlu Battal Emirdağ Askerlik Şubesi’nden sevkle er olarak katıldığı 2.Kolordu,10.Alay,4.Tabur,1.Bölükte I.Dünya Harbi, Çanakkale Harbi’nde yaralanmış,kaldırıldığı Çanakkale merkezi Harbiye Hastanesi’nde 5.06.1915 günü şehit olmuştur.                                

   3-Emirdağ ilçesi Hamzahacılı köyünden Rumi 1311 doğumlu Sarı Oğulları lakaplı Ahmet oğlu İsmail Emirdağ Askerlik Şubesi’nden sevkle Makineli Tüfekçi olarak katıldığı 62.Taburda Galiçya Muharebesi’nde 7.01.1916 günü şehit olmuştur.                 

   4-Emirdağ ilçesi Hamzahacılı köyünden Rumi 1297 doğumlu Halil oğlu Musa Emirdağ Askerlik Şubesi’nden sevkle er olarak katıldığı 6.fırka,16.Alay,1.Tabur,2.Bölükte I.Dünya Harbi Çanakkale Meydan Savaşı’nda yaralanmış,kaldırıldığı Çardak’ta 2.harp Hastanesi’nde 22.06.1915 günü şehit olmuştur.                              

    5-Emirdağ ilçesi Hamzahacılı köyünden Rumi 1289 doğumlu Ömer oğlu Musa er olarak katıldığı 127.Alay,4.Tabur,4.Bölükte I.Dünya Harbi, Çanakkale Meydan Savaşı’nda yaralanmış,kaldırıldığı Topçu mektebi Hastanesi’nde 24.08.1915 günü şehit olmuştur.                

   6-Emirdağ ilçesi Hamzahacılı köyünden Rumi 1297 doğumlu Kıpti Müslüm Oğulları lakaplı Hasan oğlu Veli Emirdağ Askerlik Şubesi’nden sevkle er olarak katıldığı 16.Alay,1.Taburda I.Dünya Harbi Çanakkale muharebesi Anafartalar Cephesinde 27.07.1915 günü şehit olmuştur.                                                                 

KAYNAK:

1 Cevdet Türkay, Başbakanlık Arşiv Belgelerine Göre Osm. İmp.da Oymak, Aşiret ve Cemaatler İst.1979

2 Türkmen, A. M. (2014). Muscalı aşiretinin Emirdağ‟a yerleştirilmesi. Emirdağ, 17 (28): 4243