ALMANYA NEDEN ONAY VERDİ

ALMANYA NEDEN ONAY VERDİ

Tonyukuk BORAN

Türkiye’nin Eurofigther tedarik çalışmaları 2022 yılında başlamıştır. Yaklaşık 3 yıllık süreç sonunda Almanya’nın onay vermesi ile 23 Temmuz 2025 günü Türkiye ile İngiltere arasında mutabakat zaptı imzalanmıştır.

Almanya 2. Dünya Savaşı’nda Musevilere karşı büyük bir soykırım uygulamıştır. Bazı tarihçiler soykırımda ciddi oranda Türk ve diğer milletlere mensup Musevi’lerin öldürüldüğü, Yahudi (etnik olarak İsrailoğulları’ndan olan Museviler) kayıplarının ise daha az olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca bu soykırımın kirli kanın (Diğer milletlere mensup Museviler) temizlenmesi ve dünya kamuoyunda desteklerini artıracağı değerlendirmesi ile bazı Yahudilerin olumlu tarafını da gördüğü görüşü de belirtilmektedir. Almanya ilginç bir şekilde Musevilere karşı 2. Dünya Savaşı’nda soykırımıın uygulayıcısı olmanın verdiği duygularla İsrail’in Gazze’de -uyguladığı soykırımı destekleyerek tekrar bir soykırıma bu sefer dolaylı da olsa katılmaktadır.

Eurofigther satışına onay sürecinde, Almanya’nın kayıtsız şartsız İsrail’i desteklediği dikkate alındığında üstü örtülü olarak İsrail’den onay aldığı çıkarımı veya İsrail’in satış onayı konusunda Almanya’ya olumsuz bir girdi yapmadığı değerlendirmesi uygun olacaktır.

Almanya’nın onay verme sürecinde; basında yer alan birçok görüşte Almanya’nın Eurofigther siparişleri ile Alman ekonomisine fayda sağlayacağı değerlendirmesi bulunmaktadır. Ancak; halihazırda Türkiye’nin siparişi hariç 151 uçak siparişinin bulunması, yıllık üretimin planlandığı şekilde yıllık 20 uçağa çıkarılması durumunda dahi 7 yıllık siparişin bulunmaktadır. Ayrıca Suudi Arabistan, Mısır gibi ülkelere yönelik satış görüşmeleri devam etmektedir. Pakistan karşısında Hindistan’a ait Rafale uçaklarının başarısızlığı, F-35 uçağının maliyetlerin sürekli artması ile ABD’nin onay vermediği operasyonlarda kullanılamayacağına dair endişeler nedeni ile Eurofigthert siparişlerinin daha da artması kaçınılmazdır. Sipariş miktarları ve yıllık üretim miktarıdikkate alındığında Almaya açısından sipariş eksikliğinden dolayı işten çıkarmaların olacağı, Almanya’nın ekonomik büyüme için Türkiye siparişine ihtiyaç duyduğu gibi söylemleri destekleyecek veri bulunmamaktadır.

 Almanya’nın onay vermesinin içinde bulunduğu uluslararası durum açısından değerlendirmek daha gerçekçi bir yaklaşım olacaktır.

1.           1990 yılında Sovyetler Birliği’nin yıkılması sonrasında Avrupa ülkelerinin silah ve mühimmat harcamalarını azaltması, Ukrayna’ya kısıtlı olan silah ve mühimmat aktarımı nedeni ile lojistik olarak Silahlı Kuvvetlerinin zayıf olması gerçekliği ile yüzleşmektedir.

2.           Ukrayna Savaşı’nın bitimi sonrasında ise Rusya’nın ilk hedef olarak Baltık Denizi kıyısında olan toprağı Kaliningrad (Coğrafi olarak Doğu Prusya olup 2. Dünya Savaşı sonunda katılmıştır.) ile Belarus üzerinden kara bağlantısı kurmak istemesi, askeri gücünü artıran Polonya’nın 2. Dünya Savaşı’nda galipler arasında bulunmasına rağmen Lyiv şehri gibi Leh toprağını Ukrayna’dan talep etmesi gelecek dönemde Almanya’nın karşılaşabilecceği risklerdir.

3.           ABD’nin en yetkili ağızlarından Ukrayna’nın toprak tavizi vermek zorunda kalacağı açıklamalarının sınırların değişmezliği ilkesini etkisizleştirmesi, eski hesabı olan birçok ülkenin hazırlık yapmasına neden olması gelecekte savaş riskini artırmaktadır.

4.           Alman halkının, askerliğe ilgisinin yetersiz olması nedeni ile yeterince askeri personel bulamaması ile silah ve mühimmat üretim kapasitelerinin kendi ihtiyaçlarını karşılamak için dahi yetersiz olması Silahlı Kuvvetleri’ni büyütmede engel olarak ortaya çıkmaktadır.

5.           ABD’nin Pasifik ve Ortadoğu problemlerine odaklanarak Avrupa’dan asker çekmesi ve politik gücünü kullanmaması savaş risklerini artırmaktadır.

Sonuç olarak;

İsrail’in Almanya üzerindeki etkisi açısından; kamuoyunun bilgisinin aksine kapalı kapılar ardında Türkiye-İsrail ilişkilerinin çok kötü olmadığıveya bu uçakları tehdit olarak görmediği ve Türkiye’nin bu uçaklara ayıracağı kaynak nedeni ile örnek balistik füzelere daha az kaynak ayırarak Türkiye tehdidini görece olarak düşüreceğini değerlendirmesi bir ihtimaldir.

Almanya açısından ise onay verilerek büyük bir askeri gücü ve savunma sanayi üretimine sahip olan Türkiye’yi gelecekte yaşanabilecek potansiyel tehditlere karşı olası ittifak kurma ihtimalini artırmak değerlendirmesi mevcut bilgiler kapsamında isabetli olacaktır.