Kazakhstan : au centre des routes, des équilibres et des choix européens FR TR EN

Kazakhstan : au centre des routes, des équilibres et des choix européens

Par Kadir Duran, Analyse géopolitique

Bruxelles, janvier 2026

Une centralité géopolitique redevenue stratégique

Une centralité géopolitique redevenue stratégique

Le regain d’intérêt international pour le Kazakhstan ne relève ni d’un effet de mode ni d’un alignement conjoncturel. Il s’inscrit dans une recomposition structurelle des flux économiques, logistiques et politiques mondiaux.

Le premier facteur est logistique. Le Middle Corridor  alternative terrestre reliant l’Asie à l’Europe via l’Asie centrale, la mer Caspienne et le Caucase — est désormais pleinement opérationnel. Là où certaines routes commerciales exigeaient auparavant 45 à 60 jours, les délais sont aujourd’hui réduits à deux semaines.

Dans un contexte de fragmentation géopolitique, de sanctions croisées et de tensions persistantes sur les chaînes d’approvisionnement, cette route n’est plus marginale. Elle est devenue un actif stratégique. Cette reconfiguration a eu des effets économiques directs, notamment sur les coûts de transport et l’inflation, mais elle a surtout replacé le Kazakhstan au cœur d’un espace redevenu central : l’Asie centrale comme pivot eurasiatique.

Ressources critiques et crédibilité politique retrouvée

À cette centralité s’ajoute un deuxième facteur déterminant : les matières premières critiques. Le Kazakhstan dispose de réserves significatives de minerais stratégiques, longtemps sous-évaluées par l’Europe, aujourd’hui indispensables à la transition énergétique, au numérique et à l’industrie de défense.

Cette redécouverte ne serait toutefois pas suffisante sans un élément clé : la crédibilité politique.
Depuis plus de dix ans, la coopération Kazakhstan–Union européenne s’est progressivement approfondie, créant un socle de confiance. Le pays est désormais perçu comme prévisible, stable et capable d’exécution.

Pour Bruxelles, l’enjeu n’est pas seulement l’intention politique, mais la capacité concrète à livrer :
– respect des délais,
– sécurité juridique et fiscale,
– articulation claire entre État et secteur privé,
– indépendance opérationnelle des entreprises.

Sur ces paramètres, le Kazakhstan affiche une trajectoire clairement positive.

Indépendance stratégique : le critère décisif pour l’Europe

Dans l’évaluation européenne, un critère surplombe les autres : l’indépendance souveraine.
La question n’est pas idéologique mais stratégique : le Kazakhstan décide-t-il par lui-même, ou sous influence externe ?

Sur ce point, Astana a clarifié sa position. Ni alignement automatique, ni dépendance structurelle. Cette autonomie assumée vis-à-vis des grandes puissances voisines constitue aujourd’hui un atout diplomatique central.

Le programme politique présenté par le président Kassym-Jomart Tokayev pour 2026 s’inscrit dans cette logique : réformes institutionnelles, stabilité politique, attractivité économique et ouverture maîtrisée. La sécurité fiscale y occupe une place centrale, tant pour les investisseurs que pour les citoyens.

Gouvernance et efficacité : une approche pragmatique

Sur le plan institutionnel, le Kazakhstan s’oriente vers une gouvernance rationalisée, parfois qualifiée d’« hybride ».
L’enjeu n’est pas théorique, mais pratique : décider vite et exécuter efficacement.

De nombreux États européens fonctionnent déjà, de facto, avec une chambre décisionnelle dominante. Le Kazakhstan ne s’écarte donc pas des standards européens ; il les adapte à son contexte afin de répondre aux exigences de la nouvelle économie.

Élections européennes : un impact marginal sur le partenariat

Les échéances électorales européennes à venir, y compris en Hongrie, ne devraient pas modifier substantiellement la relation Kazakhstan–UE.

La Hongrie reste un cas particulier sur certains dossiers politiques sensibles, mais sur les questions d’investissement, de logistique et de ressources critiques, son rôle demeure secondaire.
Quant aux élections locales dans d’autres États membres, elles n’affectent ni la politique étrangère européenne ni la trajectoire stratégique vis-à-vis de l’Asie centrale.

À court comme à long terme, le constat est clair : le Kazakhstan est devenu un partenaire nécessaire pour l’Europe.

Les domaines Kazakhstan–UE les plus prometteurs en 2026

Entre probabilité d’exécution et utilité stratégique européenne

Si l’on raisonne en croisant faisabilité concrète et intérêt stratégique pour l’Union européenne, cinq domaines structurent aujourd’hui la coopération.

Matières premières critiques : le socle industriel

Les CRM constituent le dossier le plus structurel de la relation. L’objectif européen est clair : sécuriser les chaînes industrielles critiques.
Pour le Kazakhstan, ce partenariat s’inscrit dans une logique durable, indépendante des cycles politiques.

Logistique et Middle Corridor : un levier géoéconomique

Le Middle Corridor est désormais un outil opérationnel, porté par une demande privée réelle.
Son potentiel dépend toutefois de la réduction des temps de passage, de la fiabilité des flux et surtout de la digitalisation des procédures douanières et de transit.

Énergie et uranium : un potentiel encadré

Les capacités énergétiques du Kazakhstan sont significatives, mais leur valorisation dépend d’infrastructures lourdes, de cadres réglementaires clairs et d’interconnexions fiables avec les marchés européens.

Hydrogène : un pari de moyen terme

L’hydrogène reste prometteur, mais conditionnel. Coûts, infrastructures et bancabilité des contrats détermineront sa viabilité réelle. En 2026, il s’agit davantage d’un axe stratégique exploratoire que d’un moteur immédiat.

Digitalisation et intelligence artificielle : le levier décisif de 2026

Contrairement aux secteurs lourds, la digitalisation et l’intelligence artificielle représentent, pour 2026, le levier le plus rapide, transversal et structurant de la coopération Kazakhstan–UE.

La digitalisation n’est pas un secteur isolé :
elle conditionne l’efficacité de tous les autres.

Les priorités sont claires :
– modernisation de l’administration (govtech),
– digitalisation des douanes et des corridors logistiques,
– gestion des données publiques et industrielles,
– IA appliquée à la fiscalité, à l’énergie, aux transports et à la planification,
– cybersécurité, conformité et interopérabilité.

Pour l’Union européenne, ce champ offre des partenariats rapides, moins capitalistiques que l’énergie, mais à fort impact institutionnel et économique. À condition de poser un cadre robuste en matière de données, de sécurité et de gouvernance technologique.

Diplomatie culturelle et soft power : le signal belge

L’habillage de Manneken Pis aux couleurs du Kazakhstan n’est pas un détail folklorique.
Ce geste, rare, marque une reconnaissance symbolique forte. Habiller Manneken Pis au nom d’un État reste exceptionnel et traduit une ouverture culturelle assumée.

Au-delà du symbole, le Kazakhstan dispose d’un soft power culturel réel : musique traditionnelle, patrimoine artistique et surtout un cinéma aujourd’hui reconnu pour sa qualité. Festivals, échanges et coopérations culturelles restent encore sous-exploités en Europe.

Avec environ 20 millions d’habitants, le Kazakhstan dispose d’un potentiel humain, artistique et stratégique largement supérieur à ce que sa démographie laisserait supposer.

Conclusion : un pays à saisir avant qu’il ne devienne incontournable

Le Kazakhstan n’est plus un pays périphérique. Il est devenu un acteur central d’un monde en recomposition.
Pendant plus de trente ans, l’Europe a observé sans réellement s’engager. Ce temps est révolu.

La question n’est plus faut-il s’intéresser au Kazakhstan ?
Mais bien : saurons-nous structurer ce partenariat à temps ?

Car dans vingt ans, le Kazakhstan figurera parmi les pôles majeurs de l’Eurasie.
Ceux qui auront investi politiquement, économiquement et technologiquement aujourd’hui en récolteront les bénéfices demain.

TÜRKÇE VERSİYON

Kazakistan: Avrupa’nın Stratejik Tercihlerinin, Denge Arayışlarının ve Yeni Koridorların Merkezinde

Jeopolitik Analiz – Brüksel, Ocak 2026

Kadir Duran

Yeniden Tanımlanan Jeopolitik Merkez

Kazakistan’a yönelik artan uluslararası ilgi ne tesadüfidir ne de geçicidir. Bu ilgi, küresel ekonomik, lojistik ve politik dengelerin yapısal bir dönüşümünü yansıtmaktadır.

Bu dönüşümün ilk ayağı lojistiktir. Orta Koridor (Middle Corridor), Asya’yı Orta Asya, Hazar Denizi ve Kafkasya üzerinden Avrupa’ya bağlayan somut ve işler bir hat hâline gelmiştir. Daha önce 45–60 gün süren taşımalar bugün yaklaşık iki haftaya inmiştir.

Jeopolitik parçalanma, yaptırımlar ve tedarik zinciri kırılmalarının yaşandığı bir dönemde bu hat artık ikincil değil, stratejik bir araçtır. Kazakistan bu sayede Avrasya’nın yeniden şekillenen merkezlerinden biri hâline gelmiştir.

Kritik Hammaddeler ve Yeniden İnşa Edilen Güven

Bu merkezi konum, kritik hammaddeler ile daha da güçlenmektedir. Kazakistan, Avrupa tarafından uzun süre yeterince dikkate alınmamış ancak bugün enerji dönüşümü, dijitalleşme ve savunma sanayii için vazgeçilmez olan stratejik madenlere sahiptir.

Ancak belirleyici unsur sadece kaynaklar değildir. Asıl mesele siyasi ve kurumsal güvenilirliktir.

Son on yılda Kazakistan–AB ilişkileri kademeli olarak derinleşmiş, karşılıklı güven zemini oluşmuştur. Bugün Kazakistan, öngörülebilir, istikrarlı ve uygulama kapasitesi olan bir ortak olarak algılanmaktadır.

Brüksel açısından temel kriterler nettir:

• projelerin zamanında hayata geçirilmesi,

• hukuki ve mali güvenlik,

• devlet–özel sektör dengesi,

• şirketlerin operasyonel bağımsızlığı.

Bu alanlarda Kazakistan belirgin bir ilerleme sergilemektedir.

Stratejik Bağımsızlık: Avrupa İçin Anahtar Kriter

Avrupa’nın değerlendirmesinde en belirleyici unsur egemen bağımsızlıktır.

Soru ideolojik değil stratejiktir: Kazakistan kendi kararlarını mı alıyor, yoksa dış etkiler altında mı?

Astana bu konuda net bir duruş sergilemiştir. Ne otomatik hizalanma ne de yapısal bağımlılık. Bu denge politikası, Kazakistan’ı Avrupa gözünde değerli bir stratejik aktör hâline getirmiştir.

Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev’in 2026 programı da bu yaklaşımı yansıtmaktadır: kurumsal reformlar, siyasi istikrar, ekonomik cazibe ve kontrollü açılım. Vergisel güvenlik, hem yatırımcılar hem de vatandaşlar açısından merkezi bir yer tutmaktadır.

Yönetişim ve Hız: Pragmatik Bir Model

Kazakistan, daha yalın ve “hibrit” olarak tanımlanabilecek bir yönetişim modeline yönelmektedir. Tartışma teorik değil pratiktir: hızlı karar alma ve etkin uygulama.

Birçok Avrupa ülkesi fiilen tek merkezli karar alma mekanizmalarıyla çalışmaktadır. Bu açıdan Kazakistan Avrupa’dan kopmamakta, aksine Avrupa pratiklerini kendi koşullarına uyarlamaktadır.

Avrupa Seçimleri: Etkisi Sınırlı

Yaklaşan Avrupa seçimleri, Macaristan dâhil, Kazakistan–AB ilişkilerini ciddi biçimde etkilemeyecektir.

Macaristan bazı siyasi dosyalarda istisnai bir konumda olsa da yatırım, lojistik ve kritik hammaddeler konusunda belirleyici değildir. Diğer ülkelerdeki yerel seçimlerin de AB dış politikasına etkisi yoktur.

Kısa ve uzun vadede tablo nettir: Kazakistan, Avrupa için artık vazgeçilmez bir ortaktır.

2026’da Kazakistan–AB İş Birliğinde Öne Çıkan Alanlar

Uygulanabilirlik ve AB açısından stratejik fayda birlikte değerlendirildiğinde beş alan öne çıkmaktadır.

Kritik Hammaddeler

En yapısal dosya. Avrupa’nın yaklaşımı sanayi ve güvenlik odaklıdır; bu da iş birliğini kalıcı kılar.

Lojistik ve Orta Koridor

Jeopolitik ve ekonomik değeri yüksektir. Ancak sınır geçiş süreleri, güvenilirlik ve özellikle gümrüklerin dijitalleşmesi kritik önemdedir.

Enerji ve Uranyum

Potansiyel yüksektir, ancak altyapı ve düzenleyici çerçeveye bağımlıdır.

Hidrojen

Umut verici fakat koşulludur. Maliyetler, altyapı ve uzun vadeli alım garantileri belirleyici olacaktır. 2026 için daha çok orta vadeli bir seçenektir.

Dijitalleşme ve Yapay Zekâ: 2026’nın Anahtar Alanı

Dijitalleşme ve yapay zekâ, 2026 itibarıyla en hızlı, en kapsayıcı ve en dönüştürücü iş birliği alanıdır.

Dijitalleşme tek başına bir sektör değil, tüm sektörlerin verimliliğini belirleyen temel unsurdur.

Öncelikler şunlardır:

• kamu yönetiminde dijital dönüşüm (govtech),

• lojistik ve gümrük süreçlerinin dijitalleştirilmesi,

• veri yönetimi,

• vergi, enerji ve ulaştırmada yapay zekâ uygulamaları,

• siber güvenlik ve düzenleyici uyum.

AB açısından bu alan, düşük sermaye maliyetiyle yüksek kurumsal etki sunmaktadır—doğru bir yönetişim çerçevesiyle.

Kültürel Diplomasi ve Yumuşak Güç

Kazakistan’ın yumuşak gücü giderek görünür hâle gelmektedir. Müzik, kültür ve özellikle Kazak sineması, ekonomik diplomasiyi tamamlayan unsurlar hâline gelmiştir.

Brüksel’deki sembolik kültürel açılımlar, karşılıklı tanımanın ve güvenin işaretidir.

Yaklaşık 20 milyonluk nüfusuna rağmen Kazakistan’ın kültürel ve stratejik kapasitesi bunun çok ötesindedir.

Sonuç: Kaçınılmaz Olmadan Önce Doğru Zaman

Kazakistan artık çevrede değil, merkezde yer almaktadır.

Avrupa yıllarca temkinli bir mesafeden izledi. Bu dönem kapanmıştır.

Bugün soru Kazakistan’la iş birliği yapmalı mıyız? değil,

bunu ne kadar hızlı ve stratejik yapacağımızdır.

Çünkü yirmi yıl içinde Kazakistan Avrasya’nın başlıca güç merkezlerinden biri olacaktır. Bugün doğru adımları atanlar, yarın kazançlı çıkacaktır.

ENGLISH VERSION

Kazakhstan: At the Center of Routes, Balances, and Europe’s Strategic Choices

Geopolitical Analysis – Brussels, January 2026

By Kadir Duran

A Renewed Geopolitical Centrality

The growing international interest in Kazakhstan is neither accidental nor cyclical. It reflects a structural reconfiguration of global economic, logistical, and political flows.

The first driver is logistics. The Middle Corridor—a land route linking Asia to Europe via Central Asia, the Caspian Sea, and the Caucasus—has become fully operational. Where certain trade routes once required 45 to 60 days, transit times have now been reduced to around two weeks.

In a context of geopolitical fragmentation, sanctions, and persistent supply-chain tensions, this corridor is no longer peripheral. It has become a strategic asset, repositioning Kazakhstan at the heart of a re-emerging Eurasian hub.

Critical Resources and Renewed Political Credibility

This logistical centrality is reinforced by critical raw materials. Kazakhstan holds significant reserves of strategic minerals long underestimated by Europe, now essential for energy transition, digital technologies, and defence industries.

Yet resources alone are insufficient. What truly matters is political credibility.

Over the past decade, Kazakhstan–EU cooperation has deepened steadily, creating a foundation of trust. Today, Kazakhstan is increasingly perceived as predictable, stable, and capable of execution.

For Brussels, the key issue is not intent but delivery:

• respect of timelines,

• legal and fiscal security,

• clear state–business relations,

• operational independence of companies.

On these criteria, Kazakhstan’s trajectory is clearly positive.

Strategic Independence: Europe’s Core Criterion

From a European perspective, one criterion outweighs all others: sovereign independence.

The question is not ideological but strategic—does Kazakhstan decide autonomously, or under external influence?

Astana has clarified its position. Neither automatic alignment nor structural dependency. This balanced autonomy vis-à-vis major neighbouring powers has become a central diplomatic asset.

President Kassym-Jomart Tokayev’s 2026 reform agenda reflects this approach: institutional reforms, political stability, economic attractiveness, and controlled openness. Fiscal security plays a key role, both for investors and citizens.

Governance and Efficiency: A Pragmatic Model

Institutionally, Kazakhstan is moving toward a streamlined, sometimes described as “hybrid,” governance model. The real issue is not theory but speed and effectiveness of decision-making.

Many European states already function de facto with a dominant legislative chamber. Kazakhstan is therefore not diverging from European standards—it is adapting them to its own context and economic realities.

European Elections: Limited Impact on the Partnership

Upcoming European elections, including in Hungary, are unlikely to significantly alter EU–Kazakhstan relations.

Hungary remains a special case on certain sensitive political issues, but on investment, logistics, and critical raw materials, its influence is marginal.

Local elections elsewhere in Europe do not affect EU foreign policy or its strategic trajectory toward Central Asia.

In both the short and long term, one conclusion stands: Kazakhstan has become a necessary partner for Europe.

Kazakhstan–EU Cooperation: The Most Promising Areas in 2026

Assessing cooperation through the lens of execution probability and strategic EU value, five key areas emerge.

Critical Raw Materials (CRM)

The most structural pillar. Europe’s objective is industrial and security-driven, making this cooperation durable beyond political cycles.

Logistics and the Middle Corridor

Now operational and driven by private-sector demand. Its full potential depends on faster border crossings, reliability, and especially customs digitalisation.

Energy and Uranium

Significant potential, but constrained by infrastructure, regulation, and interconnection with EU markets.

Hydrogen

Promising, but conditional. Costs, infrastructure, and long-term offtake contracts will determine viability. In 2026, it remains a medium-term bet.

Digitalisation and Artificial Intelligence: the Decisive Lever of 2026

Unlike capital-intensive sectors, digitalisation and AI represent the most immediate, transversal, and structural lever for cooperation in 2026.

Digitalisation is not a sector—it is the enabler of all others.

Priorities include:

• govtech and public-sector modernisation,

• digital customs and logistics corridors,

• public and industrial data management,

• AI applied to taxation, energy, transport, and planning,

• cybersecurity, compliance, and interoperability.

For the EU, this field allows rapid partnerships, lower capital intensity, and high institutional impact—provided a robust governance framework is established.

Cultural Diplomacy and Soft Power

Kazakhstan’s soft power is increasingly visible. Cultural initiatives, traditional music, and especially Kazakh cinema, now recognised internationally, complement economic diplomacy.

Symbolic gestures—such as Kazakhstan’s presence in Brussels’ cultural traditions—signal mutual recognition and openness.

With a population of around 20 million, Kazakhstan’s cultural and strategic potential far exceeds its demographic size.

Conclusion: A Country to Engage Before It Becomes Unavoidable

Kazakhstan is no longer peripheral. It is a central actor in a rapidly changing Eurasian landscape.

For decades, Europe observed cautiously. That phase is over.

The question today is no longer whether to engage with Kazakhstan, but how quickly and how strategically.

Because in twenty years, Kazakhstan will stand among Eurasia’s major poles—and those who built solid partnerships early will reap the benefits.