Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un Devlet Başkanlarına Hitabı
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimleri vesilesiyle
Sayın Devlet Başkanları,
3 Haziran 2026 tarihinde New York’ta gerçekleştirilecek olan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimleri öncesinde sizlere hitap etmek istiyorum.
Bugün dünyada jeopolitik rekabet giderek derinleşmekte, uluslararası hukukun evrenselliği zayıflamakta ve çatışma riskleri her geçen gün artmaktadır.
Mevcut jeopolitik gelişmeler bu gerçeği açık biçimde ortaya koymaktadır.
Avrupa, Orta Doğu ve Afrika başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde süregelen silahlı çatışmalar, uluslararası sistemi ciddi şekilde sınamaya devam etmektedir.
Dünya genelindeki askeri çatışmalara üç trilyon Amerikan dolarından fazla kaynak harcanmaktadır.
Oysa bu kaynaklar tüm insanlığa onurlu bir yaşam sağlayabilecek kapasitededir.
Eğer bu kaynaklar çevrenin korunmasına ve bazı ülkelerde açlığın ortadan kaldırılmasına yönlendirilseydi, gezegenimiz adeta çiçek açan bir bahçeye dönüşebilirdi.
Bu şartlar altında, Birleşmiş Milletler üyesi devletlerin Güvenlik Konseyi içerisinde kapsayıcı ve adil biçimde temsil edilmesi ve Konsey’in tüm uluslararası toplum adına karar alan meşru bir organ olma niteliğini koruması büyük önem taşımaktadır.
Kırgız Cumhuriyeti’ne göre, özellikle küçük devletlerin, gelişmekte olan ülkelerin ve denize kıyısı olmayan ülkelerin Konsey’de yeterince temsil edilmemesi, kolektif güvenlik mimarisinin dayanıklılığını zayıflatmaktadır.
Birleşmiş Milletler’in bu temel organında farklı devlet gruplarının gerçek anlamda temsil edilmesinin genişletilmesi siyasi bir tercih değil, objektif bir zorunluluktur.
Kırgızistan hiçbir blok sistemine bağlı değildir ve çatışmacı jeopolitik yapıların içerisinde yer almamaktadır.
Bu durum bize Güvenlik Konseyi çerçevesinde kutuplaşmayı azaltmaya ve işlevsel diyaloğu yeniden tesis etmeye yönelik dengeli, bağımsız ve pragmatik bir tutum sergileme imkânı vermektedir.
Yaklaşımımız, Birleşmiş Milletler Şartı’nın koşulsuz üstünlüğüne ve bu Şart’ın seçici biçimde uygulanmasının kabul edilemez olduğuna dayanmaktadır.
Çifte standart uygulamalarına, insani gündemin siyasallaştırılmasına ve Konsey mekanizmalarının dar çıkarlar doğrultusunda kullanılmasına kararlılıkla karşı çıkıyoruz.
Bu yaklaşımın pratik başarısı, Kırgız Cumhuriyeti’nin bölgesel istikrarı sağlama konusundaki tecrübesiyle kanıtlanmıştır.
Orta Asya’daki karmaşık dönüşüm ve çatışma sonrası süreç içerisinde komşu ülkelerle olan sınır belirleme meselelerini yalnızca barışçıl yollarla çözüme kavuşturmayı başardık.
Bu sadece teorik bir yaklaşım değil; en hassas güvenlik meselelerinin dahi müzakere ve karşılıklı çıkarların dikkate alınması temelinde çözülebileceğini gösteren somut bir modeldir.
Uluslararası toplumun sorumlu bir üyesi ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin üç dönemlik eski üyesi olarak Kırgızistan; demokrasi, insan hakları ve hukuk devletini güçlendirmek için istikrarlı şekilde çalışmakta ve uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmektedir.
2025 yılında kabul edilen “Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ve Jogorku Keneş milletvekili seçimleri hakkında” yasa kapsamında kadınlar, gençler, etnik azınlıklar ve engelli bireyler için kotalar getirilmiştir.
Ülkemiz bugün parlamentoda kadın temsil oranı açısından dünyada birinci sırada yer almaktadır.
Ayrıca yürütme ve yargı organlarında cinsiyet kotasını düzenleyen hukuki normlar da kabul edilmiştir.
Bakanlar Kurulu oluşturulurken, hâkimler seçilirken ve yerel yönetim yöneticileri atanırken bir cinsiyetin temsili artık yüzde 70’i aşamayacaktır.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne seçilmemiz halinde Kırgız Cumhuriyeti; pragmatik, siyasetten arındırılmış ve sürdürülebilir çözümlerin savunucusu olacaktır.
Önceliklerimiz arasında önleyici diplomasinin güçlendirilmesi, arabuluculuk mekanizmalarının geliştirilmesi, nükleer silahsızlanma ve yayılmanın önlenmesi ile iklim ve güvenlik arasındaki ilişkinin kurumsallaştırılması yer alacaktır.
Kırgızistan dış politikasını her zaman kitle imha silahlarından tamamen vazgeçilmesi ilkesi üzerine kurmuştur.
Orta Asya Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölge’nin kuruluş sürecinin öncülerinden biri olduk ve silahsızlanma alanındaki önemli uluslararası girişimlerde aktif rol aldık.
Kırgızistan’ın 2025 yılında Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması’nı imzalaması, nükleer silahlardan arındırılmış bir geleceğin küresel güvenliğin temeli olduğuna dair inancımızın bir göstergesidir.
Sürdürülebilir kalkınma ve güvenlik anlayışımız kapsamlı ve bütüncül bir nitelik taşımaktadır.
Denize kıyısı olmayan bir ülke olmamıza rağmen 2025 yılında Ulusal Yetki Alanları Dışındaki Deniz Biyolojik Çeşitliliğinin Korunması ve Sürdürülebilir Kullanımı Anlaşması’na (BBNJ) katıldık ve böylece küresel ekosistemlerin korunmasına olan bağlılığımızı yeniden teyit ettik.
Dağlık bir ülke olarak “dağlardan okyanuslara” yaklaşımını savunuyoruz. Bu yaklaşım, küresel ekolojik sistemin dayanıklılığının bölünemez olduğu ve doğal sistemlerin birbirine derin şekilde bağlı bulunduğu anlayışına dayanmaktadır.
Kırgızistan Afganistan’daki duruma da özel önem vermektedir.
Orta Asya’nın güvenliğinin Afganistan’ın istikrarından ayrı düşünülemeyeceğine inanıyoruz.
Afgan halkına, özellikle kadınlara ve çocuklara sürekli insani yardım sağlıyor; Afganistan’ın uluslararası topluma ekonomik ve siyasi olarak aşamalı entegrasyonunu destekliyoruz.
Kırgız Cumhuriyeti’nin adaylığı tüm Orta Asya devletlerinin oybirliğiyle desteğini almıştır.
Bu durum bölgesel bütünleşmenin yeni bir seviyeye ulaştığını göstermekte ve Güvenlik Konseyi’nde geniş bir devlet grubunun çıkarlarını dikkate alan koordineli ve sorumlu bir yaklaşım sergilemeye hazır olduğumuzu teyit etmektedir.
Kırgızistan, Güvenlik Konseyi üyeliğine büyük önem vermekte ve bunu bölgemiz halklarına karşı daha büyük bir sorumluluk olarak değerlendirmektedir.
Bugün mesele yalnızca temsil değildir; uluslararası sistemin yönetilebilirliği doğrudan Güvenlik Konseyi’nin etkinliğine bağlıdır.
Bizce Konsey, asli işlevine geri dönmelidir: çatışmaların siyasi yönetimi değil, hukuka, çıkar dengelerine ve çatışmaların önlenmesine dayalı çözümler üretmek.
Ülkemiz, Güvenlik Konseyi’nde bugüne kadar hiç yer almamış altmıştan fazla devletten biridir. Buna karşılık rakibimiz Filipinler daha önce dört kez Konsey üyeliğine seçilmiştir.
Kırgızistan’ın seçilmesi, uluslararası toplumun tarihsel adaleti yeniden tesis etme ve tüm ülkelere Birleşmiş Milletler’in en önemli organında yer alma konusunda eşit hak tanıma yönündeki siyasi iradesinin bir göstergesi olacaktır.
Seçilmemiz halinde Güvenlik Konseyi çalışmalarının etkinliğini ve şeffaflığını artırmaya katkı sunacağımıza ve küresel tehditler ile sınamalara karşı uluslararası toplumun ortak çabalarına layıkıyla destek vereceğimize söz veriyoruz.
Haziran 2026’daki oylamada Kırgız Cumhuriyeti’ne destek vereceğinize dair derin inanç taşıyorum.
Saygılarımla, halklarınıza barış, refah ve esenlik dileklerimi sunarım.
Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Sadır Caparov
Yorum Yazın