Kazakistan Uluslararası Gazetesi Inform.kz Genel Yayın Yönetmeni Sayın Olzhas Baizhan’ın talebi üzerine, Kazakistan’a ilişkin hassas ve stratejik öneme sahip bir konuda görüşlerimi paylaşma fırsatı buldum. Bu vesileyle, bana duyduğu güven ve bu önemli röportaj için gösterdiği nazik davet nedeniyle kendisine teşekkür ederim.
Uluslararası jeopolitik kronik yazarı, uluslararası vergi uzmanı ve Tax Man Bruxelles temsilcisi olarak; aynı zamanda Orta Asya’nın ve özellikle Kazakistan’ın ekonomik, sosyal ve kültürel dönüşümünü yakından takip eden bir gözlemci sıfatıyla, çeşitli başlıklarda değerlendirmelerde bulundum.
Inform.kz tarafından yöneltilen sorular çerçevesinde paylaştığım analiz ve görüşleri sizlerle paylaşmaktan memnuniyet duyuyorum.
İyi okumalar dilerim.
Röportaja Yanıtlar – Kazakistan’ın Anayasal Reformu ve Stratejik Konumlanması
Kadir Duran
Bruxelles Korner Kurucusu ve Genel Yayın Yönetmeni
Sayın Baizhan,
Öncelikle benimle iletişime geçerek analizlerimi paylaşmamı talep ettiğiniz için size içtenlikle teşekkür ederim. Kazakistan’ın kurumsal ve stratejik dönüşümüne ilişkin değerlendirmelere katkı sunmak benim için bir onurdur. Bu süreci, bugün Avrasya’da yaşanan en yapısal ve belirleyici dönüşümlerden biri olarak görüyorum.
Kazakistan bugün tarihinin kritik bir eşiğinde bulunmaktadır. Ülke; kurumsal, ekonomik ve jeopolitik alanlarda derin bir dönüşüm sürecinden geçmektedir.
1. Kurumsal modernleşme, anayasal reform ve uluslararası güven
Kazakistan’ın başlattığı kurumsal modernleşme süreci, bana göre, küresel ekonomiye tam entegre olmuş modern bir devlet olma yolunda doğal ve gerekli bir aşamadır.
Dijital ekonomi, küresel entegrasyon ve ekonomik döngülerin hızlanmasıyla şekillenen yeni bir döneme girmiş bulunuyoruz. Bu bağlamda karar alma hızının artırılması, kurumsal netlik ve hukuki öngörülebilirlik belirleyici faktörler haline gelmiştir.
Belçika başta olmak üzere bazı Avrupa ülkelerinin deneyimi göstermektedir ki, rasyonelleştirilmiş kurumsal yapılar — hibrit ya da tek meclisli parlamenter sistemler dahil — kamu karar alma süreçlerinin etkinliğini artırabilmekte ve reformların uygulanma süresini kısaltabilmektedir. Açık ve dijitalleşmiş ekonomilerde kurumsal uyum kapasitesi stratejik bir avantajdır.
Kazakistan’da önerilen anayasal reform; tek meclisli parlamentoya geçiş, Kurultay’ın rolünün güçlendirilmesi ve yönetişim sisteminin genel evrimi gibi unsurları içermektedir. Bu reform mevcut yapıdan kopuş değil, tutarlı bir evrim niteliğindedir. Amaç, devletin istikrarını koruyarak kurumları çağın gerçeklerine uyarlamaktır.
Reformun ulusal referanduma sunulması son derece anlamlıdır. Bu durum, reformun demokratik meşruiyetini güçlendirmekte ve dönüşümün egemen ve katılımcı bir çerçevede yürütüldüğünü göstermektedir.
Uluslararası düzeyde ise bu tür reformlar net bir mesaj verir: Kazakistan, XXI. yüzyılın gerekliliklerine uyum sağlayabilen dinamik bir devlettir. Bu durum uluslararası ortakların ve yatırımcıların güvenini pekiştirir.
2. Yabancı yatırımlar, istikrar ve siyasi öngörülebilirlik
Kazakistan’a yönelen doğrudan yabancı yatırımların artışı, ülkenin artan istikrar ve öngörülebilirlik algısıyla doğrudan bağlantılıdır.
Yatırımcılar öncelikle siyasi ve kurumsal istikrar, hukuki tutarlılık ve uzun vadeli öngörülebilirlik ararlar. Gerçekleştirilen reformlar, hukuki ve kurumsal çerçeveyi modernize ederek bu algıyı güçlendirmektedir.
Ayrıca Kazakistan’ın jeopolitik açıdan görece istikrarlı bir konumda bulunduğu da vurgulanmalıdır. Ülke; Çin, Rusya, Avrupa Birliği gibi büyük güçlerle ve bölgesel komşularıyla dengeli ilişkiler sürdürmektedir.
Yapısal gerilimlerin yoğun olduğu bazı bölgelerin aksine, Kazakistan nispeten istikrarlı bir ortamda konumlanmaktadır. Bu durum yatırımcı güveni açısından temel bir faktördür.
Ülke aynı zamanda Sovyet döneminden miras kalan ekonomik modelden daha modern, çeşitlendirilmiş ve küresel ekonomiyle uyumlu bir yapıya doğru kademeli bir geçiş süreci yaşamaktadır.
3. Yapay zekâ ve dijital dönüşüm: belirleyici stratejik tercih
Kazakistan’ın yapay zekâ ve dijital ekonomi alanına yönelmesi, kanaatimce stratejik açıdan belirleyici bir tercihtir.
Küresel ekonomi derin bir dönüşüm içindedir. Ekonomik güç artık yalnızca doğal kaynaklara değil; yenilik kapasitesine, teknolojik yetkinliğe ve insan sermayesine dayanmaktadır.
Yeni anayasanın dijital haklara ilişkin güvenceler içermesi ve inovasyon, eğitim ile bilime vurgu yapması uzun vadeli bir vizyonun göstergesidir.
Bu yönelim, Kazakistan’ın doğal kaynaklara bağımlılığını azaltmasına ve bölgesel ölçekte güvenilir bir teknoloji aktörü olarak konumlanmasına olanak sağlayacaktır.
4. Büyük güçler arasında stratejik kavşak olarak Kazakistan
Kazakistan’ın coğrafi konumu olağanüstüdür. Ülke; Çin, Rusya ve Avrupa Birliği gibi büyük güçlerin kesişim noktasında yer almakta, aynı zamanda yükselen Asya bölgelerine de açılmaktadır.
Bu durum Kazakistan’a, farklı bölgeler arasında ekonomik ve diplomatik köprü rolü kazandırmaktadır.
Demiryolu, kara yolu ve lojistik altyapıların geliştirilmesi bu konumu daha da güçlendirmektedir. Altyapı kapasitesi arttıkça Kazakistan bölgesel bir merkez (hub) olarak konumunu pekiştirmektedir.
Komşularıyla barışçıl ilişkilerin sürdürülmesi de önemli bir avantajdır. Artan küresel gerilimler ortamında istikrar, stratejik bir değer haline gelmiştir.
5. Yumuşak güç, ulusal kimlik ve uluslararası görünürlük
Yumuşak güç, Kazakistan’ın uluslararası konumlanmasında giderek daha önemli bir rol oynamaktadır.
Ülkenin kültürel zenginliği, sportif başarıları ve tarihsel kimliği uluslararası imajını güçlendirmektedir.
Avrupa ile Asya arasında benzersiz konumu ve doğal çeşitliliği sayesinde Kazakistan önemli bir turizm potansiyeline de sahiptir.
Yumuşak gücün gelişimi, ülkenin uluslararası kredibilitesini artırmakta ve ekonomik cazibesini desteklemektedir.
6. Sürdürülebilir bir teknoloji ve ekonomi merkezi olma koşulları
Kazakistan bugün önemli yapısal avantajlara sahiptir.
Siyasi istikrarı, stratejik coğrafi konumu, özellikle kritik madenler başta olmak üzere doğal kaynakları ve kurumlarını modernleştirme iradesi sağlam bir temel oluşturmaktadır.
Anayasal reform ve Kurultay gibi yeni kurumsal mekanizmaların oluşturulması, tutarlı ve gerekli bir evrimdir.
Bu süreç, küresel ölçekte dijitalleşmiş ve çok vektörlü bir ekonomik ortamda daha uygun bir kurumsal mimari oluşturmayı hedeflemektedir.
Altyapı, eğitim ve inovasyon alanlarında ilave çabalar elbette gereklidir. Ancak Kazakistan’ın izlediği stratejik yönelim tutarlı ve yapılandırılmış görünmektedir.
Sonuç
Kazakistan bugün derin fakat kontrollü ve yapılandırılmış bir dönüşüm sürecinden geçmektedir.
İç istikrarı, stratejik jeopolitik konumu ve kurumsal adaptasyon iradesi, ülkenin bu yeni aşamaya sağlam temellerle girmesini sağlamaktadır.
Kanaatimce Kazakistan, kurumsal egemenliğini güçlendirmeyi, ekonomik rekabetçiliğini artırmayı ve Avrasya’nın merkezindeki stratejik rolünü pekiştirmeyi amaçlayan tutarlı bir yol izlemektedir.
Davetiniz ve analizlerime gösterdiğiniz ilgi için tekrar teşekkür ederim.
Saygılarımla,
Kadir Duran
Bruxelles Korner Kurucusu ve Genel Yayın Yönetmeni
Yorum Yazın