Kaostan Kosmosa Türk Düşüncesi’ konferansına yoğun ilgi: Türk tarihinin düzen ve medeniyet anlayışı ele alındı

Oğuz Kağan Destanı’ndan Kızılelma ülküsüne, Nizâm-ı Âlem düşüncesinden Türk devlet geleneğine uzanan tarihî ve felsefi yolculuk, Kızılelma Turan Derneği’nde düzenlenen konferansta ele alındı. Eskişehirli eğitimci Ahmet Urfalı, Türk düşünce tarihindeki düzen, adalet, hoşgörü ve evrensel hâkimiyet kavramlarını tarihî kaynaklar ve destanlar üzerinden değerlendirdi.

Haber: Ertuğrul Altınel | Bruxelles Korner

Kaostan kosmosa: Türk düşüncesinin tarihî yolculuğu

Kızılelma Turan Derneği tarafından düzenlenen “Kaostan Kosmosa Türk Düşüncesi” başlıklı konferans, Türk tarihi, kültürü ve medeniyet anlayışına ilgi duyan davetlileri bir araya getirdi.

Eskişehirli eğitimci ve araştırmacı Ahmet Urfalı'nın konuşmacı olarak katıldığı programda, Türklerin tarih boyunca geliştirdiği devlet anlayışı, toplumsal düzen arayışı ve dünyaya bakış açısı tarihî ve mitolojik kaynaklar ışığında değerlendirildi.

Konferansın temelini, eski Yunan düşüncesinden günümüz sosyal bilimlerine kadar uzanan “kaos” ve “kosmos” kavramları oluşturdu.

Kaosun düzensizliği, kosmosun ise düzenli ve anlamlı bir evreni ifade ettiğini belirten Urfalı, bu iki kavramın yalnızca fen bilimlerinde değil, toplumların siyasal ve kültürel tarihini yorumlamak açısından da önemli olduğunu vurguladı.

Oğuz Kağan Destanı'nda dünya düzeni düşüncesi

Konuşmasında Azerbaycan Millî Bilimler Akademisi Folklor Enstitüsü araştırmacılarından Doç. Dr. Seyfeddin Rzasoy'un çalışmalarına değinen Ahmet Urfalı, Oğuz mitolojisindeki evren ve düzen anlayışının Türk düşünce dünyasında önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti.

Rzasoy'un yorumuna göre Oğuz geleneğinde “kosmos”, Oğuz ile ilişkilendirilirken “yalancı dünya” kavramı da kaosun mitolojik bir anlatımı olarak değerlendiriliyor.

Urfalı, bu yaklaşımın Türk destanlarının yalnızca savaş ve kahramanlık hikâyeleri olarak değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal düzen tasavvurları olarak incelenmesi gerektiğini gösterdiğini söyledi.

Konferansta Oğuz Kağan Destanı'nın önemli ifadelerinden biri olan “Güneş bayrak, gök kurıkan (çadır)” ülküsü de gündeme geldi.

Urfalı, bu ifadeyi Türklerin evrensel ölçekte düzen kurma idealiyle ilişkilendirirken, edebiyat tarihçisi Mehmet Kaplan'ın Oğuz Kağan Destanı'na ilişkin değerlendirmelerini de aktardı.

Kaplan'ın yorumunda, Oğuz Kağan'ın ideali geniş bir coğrafyaya ve hatta bütün kâinata hâkim olma düşüncesiyle açıklanıyor. Böylece destandaki düzen arayışının yanında siyasî güç ve hâkimiyet boyutunun da bulunduğu ortaya konuluyor.

Kızılelma ve Nizâm-ı Âlem: Bir medeniyet idealinin sürekliliği

Konferansın dikkat çeken bölümlerinden biri, Türk tarihinde önemli bir yere sahip olan Kızılelma ve Nizâm-ı Âlem kavramlarının değerlendirilmesi oldu.

Ahmet Urfalı, Oğuz Kağan'a atfedilen evrensel ülkünün sonraki Türk devletleri tarafından farklı biçimlerde benimsendiğini ve Osmanlı döneminde güçlü bir siyasî düşünceye dönüştüğünü ifade etti.

Urfalı'ya göre Nizâm-ı Âlem, yalnızca devletin kendi sınırları içerisindeki düzenini değil, daha geniş ölçekte adalet ve istikrarın sağlanması idealini temsil ediyor.

Kızılelma ise tarihî süreç içerisinde değişen siyasî hedeflerle birlikte Türk devlet düşüncesinin geleceğe dönük ülkülerini simgeliyor.

Türk devletlerinin farklı topluluklar ve inançlarla ilişkilerine de değinen konuşmacı, tarih boyunca adalet ve hoşgörü anlayışının bu devlet geleneğinin önemli unsurları arasında yer aldığını savundu.

Tarihe farklı bir pencereden bakmak

Konferansta Urfalı, Batı ve Türk medeniyetlerinin tarihî rollerini de karşılaştırmalı biçimde yorumladı.

Batılı güçlerin tarihsel müdahalelerini kaos, Türk devletlerinin düzen kurma çabalarını ise kosmos kavramıyla ilişkilendiren Urfalı'nın değerlendirmeleri, konuşmanın öne çıkan tezlerinden biri oldu.

Bu yaklaşımın konuşmacının tarih felsefesine ilişkin yorumu olduğunu belirtmek gerekiyor. Zira farklı medeniyetlerin tarihindeki savaş, fetih, barış ve devlet inşası süreçleri, bilimsel açıdan çok daha geniş ve çok yönlü bir incelemeyi gerektiriyor.

Bununla birlikte konferans, Türk destanları, devlet felsefesi ve kültürel hafızası arasındaki bağlantıların yeniden tartışılmasına imkân tanıdı.

Konferansın sonunda anlamlı plaket takdimi

Katılımcıların ilgiyle takip ettiği konferansın sonunda Kızılelma Turan Derneği Başkanı Ahmet Hızlan, konuşmacı Ahmet Urfalı'ya katkılarından dolayı bir teşekkür plaketi takdim etti.

Türk ve Azerbaycan bayraklarının yer aldığı salonda gerçekleşen program, Türk dünyasının ortak tarihî ve kültürel mirasına verilen önemi de yansıttı.

Bruxelles Korner | Kültür ve düşünce

Bir milletin gücü yalnızca kurduğu devletlerle değil, tarihten geleceğe taşıdığı fikirlerle de ölçülür.

“Kaostan Kosmosa Türk Düşüncesi” konferansı, Türk tarihini yalnızca siyasî ve askerî olaylar üzerinden değil, kültürel, felsefi ve düşünsel temelleriyle değerlendirme gerekliliğini yeniden gündeme getirdi.

Oğuz Kağan Destanı'ndan Kızılelma'ya, Nizâm-ı Âlem'den günümüz Türk dünyasına uzanan bu düşünsel mirasın nasıl yorumlanacağı ise tarihçilerin, sosyal bilimcilerin ve gelecek kuşakların tartışmaya devam edeceği önemli bir konu olmayı sürdürüyor.

Bruxelles Korner – Türk Dünyası | Tarih | Kültür | Medeniyet