Kazakistan: Yeni Kurultay’ın ilk seçimlerinin perde arkasında

Bruxelles Korner’dan Kadir Duran; seçim gözlemi, diplomasi ve Kazakistan–Avrupa ilişkilerinin kesiştiği tarihî sürecin merkezinde

Bruxelles Korner — Astana

Kazakistan, 23 Ağustos 2026 tarihinde yeni tek kamaralı parlamentosu Kurultay’ın ilk milletvekili seçimlerini gerçekleştirdi. Yeni anayasal düzenin yürürlüğe girmesinin ardından yapılan bu seçim, Senato ve Meclis’ten oluşan eski iki kamaralı yapının sona ermesini ve ülkenin siyasal tarihinde yeni bir dönemin başlamasını simgeliyor.

Bu tarihî süreci yerinde takip etmek üzere Bruxelles Korner gazetecisi ve Genel Yayın Yönetmeni Kadir Duran, Liliya Geisler ve Derya Soysal ile birlikte Astana’ya gitti.

Heyetin Kazakistan programı, Kazakistan Cumhuriyeti’nin Belçika, Lüksemburg, Avrupa Birliği ve NATO nezdindeki Olağanüstü ve Tam Yetkili Büyükelçisi Roman Vassilenko ve ekibinin daveti ve desteğiyle hazırlandı. Roman Vassilenko’nun Belçika nezdindeki büyükelçilik görevi Kazakistan makamlarının resmî sayfasında da belirtiliyor. Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Kadir Duran, burada Belçika devletini resmen temsil eden bir görevli olarak değil, Bruxelles Korner aracılığıyla Belçika ve Brüksel merkezli basının bakış açısını aktaran uluslararası bir gazeteci ve seçim gözlemcisi olarak yer aldı.

Emirdağ kökenli gazeteciler Kazakistan seçimlerinde

Kazakistan’daki uluslararası seçim gözlem sürecinin Türkiye ve Belçika açısından dikkat çeken yönlerinden biri de Emirdağ kökenli Türk gazetecilerin çalışmalara katılması oldu.

Emirdağ kökenli gazeteciler Kadir Duran ve Derya Soysal, Kazakistan’daki Kurultay seçimlerini uluslararası gözlemci olarak sahada takip etti. Oy verme merkezlerini ziyaret eden iki gazeteci, seçimlerin hazırlanışını, sandık işlemlerini ve uluslararası heyetlere sunulan bilgilendirme programlarını yerinde inceledi.

Kadir Duran aynı zamanda Türkiye Gazeteciler Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi ve TGF Belçika Temsilcisi olarak görev yapıyor. Bruxelles Korner Genel Yayın Yönetmenliği görevini de sürdüren Duran’ın TGF Yönetim Kuruluna seçilmesi, 2024 yılında düzenlenen federasyon genel kurulunun ardından duyurulmuştu. Bruxelles Korner

Bu katılım, Avrupa’daki Türk basınının yalnızca Türkiye ve Avrupa gündemini değil, Orta Asya’daki siyasal ve kurumsal dönüşümleri de yakından izlediğini göstermesi bakımından önem taşıyor.

Emirdağ’dan Brüksel’e uzanan göç tarihinin temsilcileri olan Duran ve Köksal’ın Astana’daki seçim gözleminde yer alması, aynı zamanda Türkiye, Belçika ve Kazakistan arasında basın üzerinden kurulan sembolik bir köprü oluşturdu.

Seçim gününden önce başlayan hazırlık

Uluslararası gözlem programı yalnızca 23 Ağustos’taki oy verme işlemleriyle sınırlı kalmadı. Seçim öncesinde gazeteciler, diplomatlar, uzmanlar ve uluslararası gözlemciler için çeşitli toplantılar ve bilgilendirme programları düzenlendi.

Görüşmelerde yeni anayasal sistem, Kurultay’ın yetkileri, seçim mevzuatı, ekonomik çeşitlenme, yapay zekâ, insan sermayesi ve Kazakistan’ın değişen Avrasya dengelerindeki konumu ele alındı.

Uluslararası heyetler ayrıca Astana’nın sembolik ve stratejik öneme sahip merkezlerini ziyaret etti. Bayterek Anıtı, Kazakistan Ulusal Müzesi ve Alem.AI teknoloji merkezi bu programın öne çıkan durakları arasında yer aldı.

Bu ziyaretler, Kazakistan’ın bozkır medeniyetinden gelen tarihsel mirası ile modernleşme hedeflerini nasıl bir araya getirmek istediğini anlamaya imkân verdi. Ancak kültürel ve kurumsal tanıtım programlarının, bağımsız seçim gözleminden ayrı değerlendirilmesi gerektiği de unutulmamalıdır.

Kadir Duran Kazak televizyonlarında: “Kazakistan için yeni bir sayfa açılıyor”

Astana’da seçimleri takip eden Kadir Duran, çeşitli Kazak televizyon kanallarına röportajlar vererek Kurultay seçimlerinin siyasal ve sembolik önemine ilişkin ilk izlenimlerini paylaştı.

Duran, televizyon konuşmalarında özellikle kadınlara, gençlere ve engelli bireylere yeni seçim düzeni içerisinde yer açılmasını önemli bulduğunu belirtti.

Bu yaklaşımın Kazakistan kurumlarının modernleşmesi açısından anlamlı bir işaret olduğunu vurgulayan Duran, farklı toplumsal kesimlerin yeni Kurultay’da temsil edilmesinin ülkenin siyasal gelişimine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Bununla birlikte, söz konusu düzenlemenin kadınlarla erkekler arasında tam bir eşit temsil anlamına gelmediğinin altını çizmek gerekiyor. Seçim sisteminde kadınlar, gençler ve engelli bireyler için ortak bir kota uygulanıyor.

Merkez Seçim Komisyonunun sunduğu verilere göre, bu üç kesimin aday listelerindeki toplam oranı yüzde 43,9 seviyesine ulaştı. Düzenlemenin gerçek etkisi ise ancak yeni Kurultay’ın kesin bileşimi ve seçilen milletvekillerinin profili üzerinden değerlendirilebilecek.

Kadir Duran, Kazakistan’ın eğitimli, iddialı ve dünyaya açık genç kuşağının ülkenin geleceğinde üstlenebileceği role de dikkat çekti:

“Kazakistan, ülkenin siyasal, ekonomik ve teknolojik dönüşümüne katkıda bulunabilecek yeni bir kuşağa güvenebilir. İlk Kurultay seçimiyle birlikte Kazakistan’ın millî tarihinde yeni bir sayfa açılıyor.”

Duran’a göre bu gençlik, Kazakistan’ın en önemli insan kaynaklarından birini oluşturuyor. Uluslararası gelişmeleri yakından takip eden, yeni teknolojilere hâkim ve yabancı dünyayla iletişim kurabilen genç kuşak, ülkenin ekonomik çeşitlenmesinde ve kurumların yenilenmesinde belirleyici bir rol oynayabilir.

Bruxelles Korner’dan Merkez Seçim Komisyonuna sorular

Seçimden önce Merkez Seçim Komisyonu, yabancı gazetecilere yönelik kapsamlı bir bilgilendirme toplantısı düzenledi.

Toplantıda oy verme merkezlerinin işleyişi, sandık güvenliği, sayım süreçleri, seçim kampanyasının kuralları ve uluslararası gözlemcilerin yetkileri anlatıldı.

Kadir Duran, Astana sokaklarındaki seçim kampanyasının neden bu kadar sınırlı ve görünürlüğünün düşük olduğu konusunda Komisyona soru yöneltti.

Komisyon temsilcileri, ülke genelinde siyasal partilerin kullanımına yaklaşık 12 bin açık hava reklam alanı ayrıldığını, ancak bu alanların kullanımının partilerin iletişim stratejilerine ve kampanya bütçelerine bağlı olduğunu açıkladı.

Adayların afişleri neden Belçika’dakinden daha azdı?

Astana’da adayların yüzlerini taşıyan afişlerin sınırlı olması, Kazakistan’da uygulanan seçim sisteminin niteliğiyle de yakından ilgiliydi.

Belçika’dan farklı olarak seçmenler, bir listenin içerisindeki belirli bir adaya tercih oyu veremedi. Seçim, ülke genelini kapsayan tek bir seçim çevresinde nispi temsil sistemiyle gerçekleştirildi ve vatandaşlar doğrudan adaylara değil, siyasal partilere oy verdi.

Bu nedenle kampanyanın merkezinde adayların kişisel tanıtımlarından çok partilerin isimleri, amblemleri ve programları yer aldı.

Belçika’da ise seçim kampanyaları çok daha kişiselleştirilmiş bir yapıya sahiptir. Adaylar kendi fotoğraflarını ve liste numaralarını kullanarak doğrudan tercih oyu talep eder. Bu durum, sokaklarda ve sosyal medyada adayların görünürlüğünü önemli ölçüde artırır.

Dolayısıyla Astana’daki sınırlı aday afişi, seçim kampanyasının tamamen yokluğu olarak yorumlanmamalıdır. Bu durum, seçmenin doğrudan aday yerine partiye oy verdiği sistemin doğal sonuçlarından biridir.

Seçimler Kazakistan–Avrupa ilişkilerini nasıl etkileyecek?

Kadir Duran, Merkez Seçim Komisyonundaki bilgilendirme toplantısında seçimlerin Kazakistan ile Avrupa arasındaki ilişkilere muhtemel etkisini de gündeme getirdi.

Komisyon, temel görevinin seçimlerin hukuka uygun biçimde düzenlenmesini ve sürecin güvenilirliğini sağlamak olduğunu belirtti. Dış politika ve uluslararası ortaklıkların yönünün belirlenmesi ise yeni anayasal sistemin siyasal kurumlarının yetki alanına giriyor.

Bununla birlikte Bruxelles Korner’ın yönelttiği soru, Kazakistan’ın geleceği açısından stratejik bir önem taşıyor. Avrupa Birliği, Kazakistan’ın en büyük ekonomik ve ticari ortaklarından biri olmaya devam ediyor.

Kazakistan ayrıca enerji, uranyum, kritik hammaddeler, Hazar geçişli ulaştırma hatları ve Orta Koridor bakımından Avrupa’nın stratejik planlamasında giderek daha önemli bir konuma yükseliyor.

Belçika da Kazakistan’ın Avrupa’daki önemli ortakları arasında bulunuyor. İki ülke; yatırım, lojistik, yapay zekâ, teknoloji ve akademik iş birliği alanlarındaki ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor.

Yeni Kurultay’ın çalışma biçimi, Avrupa’nın Kazakistan’daki reformlara yönelik bakışını da etkileyecektir. Kurumsal istikrar yatırımcılar için önemli bir avantaj oluştururken, Avrupalı ortaklar aynı zamanda hukuki güvenceyi, yönetimin kalitesini, siyasal çoğulculuğu ve parlamentonun denetim gücünü de yakından izleyecektir.

Kadir Duran bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı:

“Avrupa’nın istikrarlı, güvenilir ve dünyaya açık bir Kazakistan’a ihtiyacı var. Ancak kalıcı bir stratejik ortaklık; güçlü kurumlar, hukuki güvenlik ve sürekli siyasal diyalog üzerine kurulmalıdır.”

Sandık merkezlerine saha ziyaretleri

Seçim günü uluslararası gözlemciler ve yabancı gazeteciler gruplara ayrılarak Astana ile çevresindeki farklı oy verme merkezlerini ziyaret etti.

Bruxelles Korner heyeti şu merkezlerde seçim işlemlerini takip etti:

• Astana Çocuk Sarayı’ndaki 50 numaralı sandık;

• Millî Kütüphanedeki 129 numaralı sandık;

• Kosshy bölgesine bağlı Taitobe’deki 751 numaralı sandık;

• Astana Operası’ndaki 228 numaralı sandık;

• Kosshy’deki 3 numaralı okulda kurulan 743 numaralı sandık.

Ziyaret edilen merkezlerde oy verme işlemlerinin sakin, düzenli ve görünür bir gerginlik yaşanmadan devam ettiği gözlemlendi. Sandık komisyonlarının üyeleri, uluslararası heyetlere uygulanan prosedürler hakkında bilgi verdi ve yöneltilen soruları yanıtladı.

Bununla birlikte birkaç sandık merkezinde yapılan gözlem, ülke genelindeki seçim süreci hakkında tek başına kesin bir değerlendirme yapmak için yeterli değildir. Kapsamlı bir seçim analizi; kampanya koşullarını, medyaya erişimi, siyasal çoğulculuğu, oy sayımını ve olası itirazların nasıl ele alındığını da içermelidir.

777 uluslararası gözlemci

Merkez Seçim Komisyonunun verdiği bilgilere göre seçimler için 42 ülke ve 30 uluslararası kuruluştan toplam 777 uluslararası gözlemci akredite edildi.

Bağımsız Devletler Topluluğu gözlem heyetinde 190 kişi yer aldı. Heyet, Kazakistan’ın 14 bölgesinde ve yurt dışında açılan çeşitli sandıklarda seçim sürecini takip etti.

Türk Devletleri Teşkilatı ile başka uluslararası kuruluşların temsilcileri de seçim günü sandık merkezlerini ziyaret etti. İlk değerlendirmelerde oy verme işlemlerinin sakinliği ve teknik organizasyonun düzeni öne çıktı.

Ancak seçim günü yapılan ilk açıklamalar ile ayrıntılı gözlem raporlarının birbirinden ayrılması gerekiyor. Kapsamlı bir değerlendirme yalnızca sandıkların işleyişini değil, seçim sürecinin tamamını dikkate almak zorundadır.

Adilet seçimlere damgasını vurdu

Merkez Seçim Komisyonunun açıkladığı ön sonuçlara göre Adilet Partisi oyların yüzde 71,17’sini alarak seçimleri açık farkla önde tamamladı.

Partilerin oy oranları şöyle sıralandı:

• Adilet: yüzde 71,17;

• Auyl: yüzde 6,26;

• Respublica: yüzde 5,56;

• Ak Jol: yüzde 5,21;

• Ulusal Sosyal Demokrat Parti: yüzde 5,11;

• Kazakistan Halk Partisi: yüzde 3,11;

• Baitaq: yüzde 1,07.

“Hiçbirine” seçeneğine verilen oyların oranı ise yüzde 2,51 oldu. Böylece yüzde 5’lik seçim barajını aşan beş parti yeni Kurultay’da temsil edilme hakkı kazandı.

Ön verilere göre seçime katılım yaklaşık yüzde 73,8 olarak gerçekleşti ve 9,35 milyondan fazla seçmen sandığa gitti.

Yeni bir sayfa, yeni sorumluluklar

Yeni Kurultay’ın ilk seçimi, Kazakistan açısından kuşkusuz yeni bir siyasal dönemin başlangıcını oluşturuyor. Tek kamaralı parlamento modeliyle yasama sürecinin sadeleştirilmesi ve kurumların daha hızlı çalışması hedefleniyor.

Ancak reformun başarısı yalnızca seçimlerin teknik olarak düzenli gerçekleştirilmesi veya katılım oranı üzerinden ölçülemez. Yeni Kurultay’ın toplumun farklı kesimlerini temsil etmesi, hükûmet politikalarını denetlemesi ve ülkenin genç nüfusunun beklentilerine cevap vermesi gerekecek.

Emirdağ kökenli gazeteciler Kadir Duran ile Derya Köksal’ın bu tarihî seçimi yerinde takip etmesi de Avrupa’daki Türk basınının Orta Asya’ya yönelik artan ilgisinin somut bir göstergesi oldu.

Kazakistan, bir taraftan çok yönlü dış politikasını korumaya, diğer taraftan Avrupa ile ilişkilerini derinleştirmeye çalışıyor. Bu nedenle 23 Ağustos seçimleri bir sonuçtan çok, uzun ve dikkatle izlenmesi gereken yeni bir sürecin başlangıcıdır.

Kazakistan’ın siyasal tarihinde bir sayfa kapanmıştır. Şimdi yeni Kurultay’ın bu yeni dönemi nasıl yazacağı görülecektir.