Parlamento Tasarrufu Seçtiği Gün: Glatigny Planı Oylamasına Tarihî Bir Bakış

Eğitim: Sokaktaki Tepkilere Rağmen Kabul Edilen Reform

Kadir Duran – Bruxelles Korner

Aylar süren protestoların, 14 saatlik maraton tartışmaların ve eşi benzeri görülmemiş bir toplumsal muhalefetin ardından MR–Les Engagés çoğunluğu eğitim alanındaki kapsamlı tasarruf planını kesin olarak kabul etti. Bu oylama, Fransızca konuşan Belçika eğitim sisteminin tarihinde uzun yıllar hatırlanabilecek bir dönüm noktası olabilir.

5 Haziran 2026 sabahı, saat dördü biraz geçe, Belçika Fransız Topluluğu'nun (Fédération Wallonie-Bruxelles) yakın tarihine damga vuracak bir karar alındı.

On dört saat süren ve zaman zaman oldukça gergin geçen tartışmaların ardından MR–Les Engagés koalisyonu, Eğitim Bakanı Valérie Glatigny tarafından hazırlanan ve Hükümet Başkanı Élisabeth Degryse tarafından desteklenen kapsamlı tasarruf planını kesin olarak onayladı.

Hükümete göre bu reform, Fédération Wallonie-Bruxelles'in mali sürdürülebilirliğini sağlamak için kaçınılmaz bir adımdı.

Muhalefet partileri, sendikalar, öğretmenler ve akademik çevrelerin önemli bir kısmı ise bu kararı, uzun yıllar hissedilebilecek sonuçlar doğuracak bir “dayatma siyaseti” olarak değerlendiriyor.

Belçika'da eğitim alanında yapılan çok az reform bu kadar büyük siyasi, sosyal ve duygusal gerilim yaratmıştır.

Aylar Süren Tepki Dalgası

Son aylarda eğitim alanındaki atmosfer giderek daha gergin hale geldi.

Öğretmen sendikaları, öğrenciler, üniversite akademisyenleri, okul yöneticileri ve çeşitli sivil toplum hareketleri çok sayıda gösteri, imza kampanyası ve farkındalık eylemi düzenledi.

Tepkinin merkezinde ise eğitimin, bütçe açığıyla mücadele eden hükümetin en önemli tasarruf kalemi haline geldiği düşüncesi yer alıyordu.

MR–Les Engagés hükümetine göre Fédération Wallonie-Bruxelles'in mali yapısını koruyabilmesi için 2029 yılına kadar yaklaşık 500 milyon avroluk tasarruf gerçekleştirmesi gerekiyor.

Ancak muhaliflere göre bu yaklaşım, zaten yıllardır baskı altında bulunan eğitim sistemini daha da kırılgan hale getirecek.

Protestolar perşembe günü zirveye ulaştı.

Binlerce öğretmen, öğrenci ve eğitim çalışanı Parlamento binası önünde toplandı.

Göstericiler, eğitim koşullarının giderek kötüleştiğini savunarak reformu protesto etti.

Bölgede yoğun polis önlemleri alınırken, gün boyunca yaşanan çeşitli olaylar ve gözaltılar dosyanın ne kadar hassas hale geldiğini gözler önüne serdi.

Glatigny Planı Neleri İçeriyor?

Kabul edilen reform paketi, eğitim sektörünün tepkisini çeken birçok düzenlemeyi içeriyor.

Öğretmenlerin Ders Yükü Artıyor

En çok tartışılan düzenleme ortaöğretimin üst kademelerini ilgilendiriyor.

Öğretmenlerin haftalık ders yükü yaklaşık %10 artırılacak.

Birçok öğretmen için haftalık ders saati 20 dersten 22 derse çıkacak.

Bu artış herhangi bir doğrudan maaş zammı olmadan uygulanacak.

Hükümet bunu mevcut kaynakların daha verimli kullanılması olarak savunurken, sendikalar çalışma koşullarında açık bir kötüleşme yaşanacağını belirtiyor.

Hastalık İzinlerinde Sıkılaştırma

Yeni kararname, kadrolu öğretmenlerin hastalık izinleri sisteminde de değişiklik öngörüyor.

Hükümet tarafından maliyetli görülen bazı uygulamalar sınırlandırılıyor.

Personel temsilcileri ise bunu tarihî sosyal hakların geriletilmesi olarak değerlendiriyor.

Kariyer Sonu Düzenlemeleri

Meslek hayatının son döneminde iş yükünü azaltmaya imkân tanıyan sistem de yeniden düzenleniyor.

Resmî gerekçe yine maliyetleri azaltmak.

Muhaliflere göre ise bu karar, zaten ciddi öğretmen açığı yaşayan sektörde mesleğin cazibesini daha da azaltacak.

Üniversite Harçları Artıyor

Kararname aynı zamanda yükseköğretimde kayıt ücretlerinin artırılmasının önünü açıyor.

Etkilenen öğrencilerin yaklaşık %58'i için yıllık kayıt ücretleri yeni akademik yıldan itibaren 1.194 avroya kadar çıkabilecek.

Hayat pahalılığının arttığı bir dönemde alınan bu karar özellikle öğrenciler tarafından sert biçimde eleştiriliyor.

İlk Sonuçlar Şimdiden Görülmeye Başladı

Yasa henüz kabul edilmiş olmasına rağmen bazı okul yöneticileri alarm vermeye başladı.

Nivelles kentindeki Sainte-Gertrude Koleji yönetimi, öğretmenlerin ders yükündeki artışın genç öğretmenlerin işlerini kaybetmesine yol açabileceğini açıkladı.

Mantık oldukça basit:

Bir öğretmen daha fazla ders verdiğinde toplam personel ihtiyacı azalıyor.

Bunun ilk mağdurları ise geçici sözleşmeli öğretmenler ve yeni mezunlar olabilir.

Bazı okullar ayrıca öğrencilerin aynı dersi birden fazla öğretmenden almak zorunda kalabileceği karmaşık programların ortaya çıkmasından endişe ediyor.

Muhalefetten Sert Tepki

Parlamentodaki 14 saatlik tartışma boyunca PS, PTB ve Ecolo partileri reformu sert şekilde eleştirdi.

Muhalefete göre hükümet, eğitim sahasından gelen tüm uyarıları görmezden geldi.

Eleştiriler yalnızca reformun içeriğine değil, uygulanış biçimine de yöneliyor.

Muhalefet tarafından sunulan çok sayıda değişiklik önergesi sistematik olarak reddedildi.

Muhalif partiler, hükümetin eğitim vizyonunu değil bütçe mantığını ön plana çıkardığını savunuyor.

Onlara göre reform;

• Öğretmenlik mesleğinin cazibesini azaltabilir,

• Öğretmen açığını büyütebilir,

• Eğitimde fırsat eşitsizliklerini artırabilir.

Çatlaklar Koalisyon İçinde de Görüldü

Gecenin en dikkat çekici anlarından biri muhalefetten değil, iktidar sıralarından geldi.

Les Engagés partisinin eski grup başkanı Mathilde Vandorpe oylamada çekimser kaldı.

Bu tavır son derece sembolik bir anlam taşıyordu.

Parlamento kürsüsünden yaptığı konuşmada son aylarda yaşanan sürecin bir daha tekrarlanmaması gerektiğini söyledi.

Eğitim dünyasına yönelik küçümseyici bir yaklaşım oluştuğunu belirterek sektör temsilcileriyle yeniden gerçek bir diyalog kurulması çağrısında bulundu.

Konuşması muhalefet sıralarından uzun süre alkış aldı.

Bu çekimser oy, çoğunluk bloğu içinde yaşanan rahatsızlığın en görünür işaretlerinden biri olarak yorumlandı.

MR ve Les Engagés'in Riskli Bahsi

Hükümet cephesinde ise söylem değişmedi.

Élisabeth Degryse, bu reformların yasama döneminin en büyük mali düzeltme hamlesi olduğunu ve önümüzdeki yıllarda benzer büyüklükte yeni tasarruf paketlerinin planlanmadığını açıkladı.

Valérie Glatigny ise yapısal bütçe dengesizliklerini düzeltmek için bu reformun gerekli olduğunu savunuyor.

MR ve Les Engagés böylece siyasi açıdan riskli bir tercihte bulunmuş durumda:

Bugün yüksek bir siyasi bedel ödemeyi göze alarak yarın eğitim sistemine yeniden yatırım yapabilecek bütçe alanı yaratmak.

Parlamentoda Zafer, Siyasette Belirsizlik

Kurumsal açıdan bakıldığında hükümet kazandı.

Yasa kabul edildi.

Reformlar yürürlüğe girecek.

Ancak siyasi ve toplumsal açıdan mücadele henüz sona ermiş değil.

Öğretmenlerin öfkesi devam ediyor.

Bazı yeterlilik sınavlarının boykot edilmesi yönünde çağrılar yapılmaya başlandı.

Sendikalar protestoları sürdürmeye kararlı olduklarını açıkladı.

Öğrenciler ise harç zamlarına karşı mobilizasyonlarını sürdürüyor.

5 Haziran 2026 gecesi, büyük ihtimalle bu yasama döneminin en önemli siyasi olaylarından biri olarak tarihe geçecek.

Aynı zamanda bu tarih, Fédération Wallonie-Bruxelles'in temel bir tercih yaptığı gün olarak da hatırlanabilir:

Kısa vadeli bütçe disiplinini tercih ederek eğitim dünyasıyla uzun süreli bir gerilim riskini göze almak.

Şimdi asıl soru şu:

Bu reform beklenen mali tasarrufları sağlayacak mı, yoksa geride daha kırılgan, daha bölünmüş ve daha az cazip bir eğitim sistemi mi bırakacak?

Bu sorunun cevabını zaman verecek.

Ancak kesin olan bir şey var:

Hikâye daha yeni başlıyor.

Parlamento Oy Verdi, Sokak Tepki Gösterdi:

Glatigny Planı Fransızca Konuşulan Belçika Eğitim Sistemini Nasıl Derinden Böldü?