Belçika’da 1 Ekim 2026 itibarıyla neler değişiyor? Cebinizden konutunuza, otomobilinizden sağlığınıza yeni dönem

Enerji, ulaşım, çalışma hayatı, serbest meslek, konut renovasyonu ve sağlık… Ekim ayıyla birlikte Belçika’da haneleri, çalışanları, serbest meslek sahiplerini ve işletmeleri doğrudan ilgilendiren bir dizi yeni düzenleme yürürlüğe giriyor.

Bruxelles Korner — Kadir Duran / 1 Ekim 2026

1 Ekim, Belçika’da yalnızca yılın son çeyreğinin başlangıcı değil. Enerjiden ulaşıma, çalışma hayatından sağlık hizmetlerine kadar birçok alanda yeni kurallar ve tarifeler bugün itibarıyla uygulanmaya başlıyor.

Enerji faturaları ve sosyal tarifeler, elektrikli araçların şarj edilmesi, mesleki gider ödemeleri, Valonya’daki konut renovasyon destekleri, öğrenci-serbest meslek statüsü, diş hekimlerinde kimlik kontrolü, kistik fibrozis tedavisi ve kişiselleştirilmiş araç plakaları…

Değişikliklerin bazıları doğrudan vatandaşın cebine yansırken, bazıları da günlük yaşamda yeni yükümlülükler getiriyor.

Bruxelles Korner, federal düzeydeki düzenlemeler ile Brüksel ve Valonya’ya özgü değişiklikleri derledi.

ENERJİ — Yanıltıcı “hoş geldin” indirimlerine sınırlama

Tüketicilerin bütçesini doğrudan ilgilendiren ilk önemli değişiklik enerji sözleşmelerinde yaşanıyor.

Enerji tedarikçileri artık bir sözleşmeyi gerçekte olduğundan daha avantajlı gösteren bazı koşullu indirimleri kullanamayacak.

Enerji fiyatına ilişkin indirimler, sözleşme imzalandıktan sonra yerine getirilmesi gereken koşullara bağlanamayacak.

Buna karşılık, gerekli koşul sözleşme imzalandığı anda zaten yerine getirilmişse ve indirim enerji tedarikinin ilk gününden itibaren uygulanıyorsa bu tür avantajlar devam edebilecek.

Düzenlemenin temel hedeflerinden biri, özellikle enerji fiyat karşılaştırma platformlarında kullanılan yüksek tutarlı “hoş geldin bonusları”.

Bazı kampanyalarda tüketici, söz konusu indirimi ancak belirli bir süre aynı enerji şirketinde kaldıktan sonra elde edebiliyordu. Bu durum, sözleşmenin ilk bakışta gerçekte olduğundan daha ucuz görünmesine yol açabiliyordu.

Federal hükümet, enerji tekliflerinin daha şeffaf ve karşılaştırılabilir hale getirilmesi amacıyla daha kapsamlı bir reform da kabul etti. Sabit ücretlerin sınırlandırılması, fiyat bilgilerinin daha açık hale getirilmesi ve sözleşmelerin karşılaştırılmasını zorlaştıran bazı uygulamaların yasaklanması bu reformun parçaları arasında.

Reformun büyük bölümü 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Ancak yanıltıcı koşullu indirimlere ilişkin yasak 1 Ekim 2026 itibarıyla uygulanmaya başlıyor.

ENERJİ — Sosyal tarifeler yükseliyor

Sosyal enerji tarifesinden yararlanan haneler açısından Ekim ayı zamla başlıyor.

1 Ekim-31 Aralık 2026 döneminde geçerli olacak dördüncü çeyrek sosyal tarifeleri artırılıyor.

Doğal gaz ve ısıtma için artış:

%11,4

Elektrikte ise CREG verilerine göre bazı tarifelere uygulanan tavan mekanizmalarının ardından ortalama artış yaklaşık:

%7

Tavan uygulanmasaydı çift zamanlı gece tarifesi ile yalnızca gece tarifesindeki artışların sırasıyla %15,1 ve %17,4 düzeyine ulaşması bekleniyordu.

Gazda fark daha da çarpıcı.

CREG’e göre tavan mekanizması uygulanmasaydı tarifeler üçüncü çeyreğe kıyasla %43,7, önceki dört çeyreğin ortalamasına kıyasla ise %61,2 artabilecekti.

Dolayısıyla tavan mekanizması fiyat şokunu önemli ölçüde sınırlıyor ancak tüketicinin karşılaşacağı artışı tamamen ortadan kaldırmıyor.

KALORİFER YAKITI — Promaz katkısı beş katına çıkıyor

Kalorifer yakıtı, yani mazotla ısınan haneler açısından da ek bir maliyet söz konusu.

Promaz fonunun finansmanında kullanılan katkı payı, ilgili yakıt kategorileri için 1 Ekim’den itibaren metreküp başına 2 avrodan 10 avroya yükseliyor.

Başka bir ifadeyle katkı payı beş katına çıkıyor.

Promaz, kalorifer yakıtı tanklarından meydana gelen sızıntılar nedeniyle kirlenen toprakların temizlenmesi ve rehabilitasyonuna ilişkin maliyetlerin karşılanmasına katkı sağlayan bir fondur.

Söz konusu katkı yakıt fiyatına dahil edildiğinden artış doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyacak.

ŞİRKET ARAÇLARI — Evde şarj için yeni geri ödeme tutarları

Elektrikli veya şarj edilebilir hibrit şirket aracı kullanan çalışanların araçlarını evlerinde şarj etmeleri karşılığında işveren tarafından yapılabilecek götürü elektrik geri ödemelerinde de yeni tutarlar uygulanıyor.

2026'nın dördüncü çeyreği için azami referans tutarlar şöyle:

Böylece Flaman Bölgesi’nde çok sınırlı bir artış yaşanırken Brüksel ve Valonya’da küçük bir düşüş gerçekleşiyor.

Bu rakamlar, şirket aracının evde şarj edilmesi için kullanılan elektriğin işveren tarafından geri ödenmesinde vergi açısından referans oluşturuyor.

CREG hesaplamaları, her bölgedeki konut elektriğinin ortalama toplam ticari fiyatını esas alıyor.

Burada önemli bir ayrıntı var: rakamlar kW başına değil, tüketilen kWh başına avro centidir.

ÇALIŞMA HAYATI — Kilometre ödeneği hafif yükseliyor

Mesleki amaçlarla kendi aracını kullanan çalışanları ilgilendiren kilometre ödeneği de değişiyor.

Üç aylık referans tutar:

0,4440 €/km’den 0,4452 €/km’ye yükseliyor.

Yeni tarife 1 Ekim-31 Aralık 2026 döneminde uygulanacak.

Artış oldukça sınırlı. Bin kilometrelik mesleki yolculukta fark yalnızca:

1,20 avro

Alternatif yıllık kilometre tarifesi ise 1 Temmuz 2026-30 Haziran 2027 dönemi için 0,4761 €/km seviyesinde kalıyor.

Özel sektörde bu tutarlar, sektörel düzenlemeler ve uygulanabilir koşullar dikkate alınmak kaydıyla, çalışanın kendi aracıyla yaptığı mesleki seyahatlerin masraflarının karşılanmasında referans olarak kullanılabiliyor.

SERBEST MESLEK — Öğrenci-serbest meslek statüsü daha erişilebilir hale geliyor

Belçika’daki öğrenci-serbest meslek sahibi statüsünde de önemli değişiklikler var.

Gençlerin eğitimlerini sürdürürken bağımsız ekonomik faaliyette bulunmalarını teşvik etmek amacıyla oluşturulan sistem, gerekli koşulları sağlayan öğrencilerin belirli gelir sınırları içerisinde daha düşük sosyal güvenlik primi ödemelerine olanak tanıyor.

1 Ekim’den itibaren sistemde bazı koşullar esnetiliyor.

En önemli değişikliklerden biri 25 yaş sınırıyla ilgili.

25 yaşına girdiği takvim yılının üçüncü çeyreğinde öğrenci-serbest meslek statüsüne sahip olan bir kişi, diğer koşulları kesintisiz olarak yerine getirmeye devam etmesi halinde dördüncü çeyrekten itibaren de bu statüyü koruyabilecek.

Dolayısıyla değişikliği “25 yaş sınırı tamamen kaldırıldı” şeklinde yorumlamak doğru değil.

Statünün kesintisiz devam etmesi ve diğer yasal koşulların karşılanması önemini koruyor.

Reform kapsamında bazı idari yükümlülükler de hafifletiliyor.

SERBEST MESLEK — Sosyal güvenlik primlerinden muafiyet prosedürü sadeleşiyor

Serbest meslek sahiplerini ilgilendiren ikinci önemli değişiklik 2 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek.

Geçici ekonomik veya mali sıkıntılar nedeniyle sosyal güvenlik primlerini ödemekte zorlanan serbest meslek sahipleri, belirli şartlar altında primlerden muafiyet talebinde bulunabiliyor.

Bu prosedür artık sadeleştiriliyor.

Mevcut sistemde INASTI önce gerekçeli bir karar önerisi gönderiyor, başvuru sahibi ise nihai karar alınmadan önce dinlenmek için 12 iş günü içerisinde talepte bulunabiliyordu.

Bu ara aşama kaldırılıyor.

Bundan böyle INASTI doğrudan gerekçeli nihai kararını verecek.

Karara katılmayan serbest meslek sahibi, kararın tebliğinden itibaren bir ay içerisinde gerekçeli itiraz hakkını koruyacak.

Başvuru sahibi ayrıca İtiraz Komisyonu tarafından dinlenmesini talep edebilecek.

Komisyonun yapısı ve karar mekanizması da değişiyor. Başkanlık görevi artık deneyimli bir INASTI veya Federal Sosyal Güvenlik Kamu Hizmeti yetkilisi tarafından yürütülebilecek. Oyların eşit çıkması durumunda ise başkanın oyu belirleyici olacak.

SAĞLIK — Diş hekiminde kimlik kontrolü zorunlu hale geliyor

1 Ekim’den itibaren diş hekimleri, elektronik üçüncü taraf ödeme sistemi — tiers payant uygulandığında hastanın kimliğini doğrulamak zorunda olacak.

Bu sistem sayesinde hasta tedavi sırasında yalnızca kendi payına düşen kısmı ödüyor; sağlık sigortasının karşıladığı bölüm ise hastanın bağlı bulunduğu sağlık sigortası kurumu tarafından doğrudan diş hekimine ödeniyor.

INAMI’ye göre 1 Ekim’den itibaren kimlik doğrulamasında yapılan hatalar elektronik faturalandırmanın reddedilmesine yol açabilecek.

Yetişkinler için temel belge Belçika elektronik kimlik kartı eID veya yabancılar için düzenlenen elektronik kimlik kartı.

Çocuklar için ise Kids-ID veya ISI+ kartı kullanılabilecek.

Kimlik kartının unutulması, üçüncü taraf ödeme sisteminden otomatik olarak yararlanılamayacağı anlamına gelmiyor. INAMI, bazı durumlarda sağlık sigortası belgesi, mutualité etiketi veya teknik şartlara bağlı olarak Itsme gibi alternatif kimlik doğrulama yöntemlerine de izin veriyor.

Pratik tavsiye: Diş hekimine giderken kimlik kartınızı yanınıza almayı unutmayın.

SAĞLIK — Kistik fibrozis ilacı Alyftrek geri ödeme kapsamına alınıyor

Sağlık alanındaki bir diğer önemli gelişme Alyftrek ile ilgili.

Kistik fibrozis tedavisinde kullanılan yeni nesil CFTR modülatörlerinden Alyftrek, 1 Ekim 2026’dan itibaren Belçika’da geri ödeme kapsamına giriyor.

Anlaşma özellikle yaygın F508del mutasyonunu taşıyan 6 yaş ve üzerindeki hastaları kapsıyor.

Ayrıca bazı nadir mutasyonlara sahip hastaların da tedaviye erişimi genişletiliyor.

Belirli nadir mutasyonlara sahip hastalarda ilacın klinik yarar sağlayıp sağlamadığını değerlendirmek amacıyla bir deneme dönemi uygulanacak.

Bu düzenleme, genetik profiline uygun geri ödemeli CFTR modülatörüne bugüne kadar erişemeyen bazı hastalar açısından özellikle önem taşıyor.

ULAŞIM — DIV, bazı kişiselleştirilmiş plakaları iptal edebilecek

1 Ekim itibarıyla kişiselleştirilmiş araç plakalarına ilişkin kurallarda da önemli bir değişiklik yürürlüğe giriyor.

Hakaret içeren, ayrımcı, ırkçı veya yabancı düşmanı ifadeler taşıyan, terörü yücelten ya da kamu düzeniyle bağdaşmayan içeriklere sahip plaka kombinasyonları zaten başvuru aşamasında reddedilebiliyordu.

Sorun, idari kontrolden geçmeyi başaran plakalarla ilgiliydi.

Yeni düzenleme, DIV’ye bu tür plakaları sonradan iptal etme yetkisi veriyor.

Düzenleme açık ifadelerin yanı sıra gizlenmiş veya kodlanmış bazı mesajları da kapsayabilecek.

Ancak plaka doğrudan iptal edilmeyecek.

Araç sahibine önce bildirimde bulunulacak ve kendisine kurallara uygun ücretsiz yeni bir plaka önerilebilecek.

Araç sahibinin yanıt vermesi için 30 günü olacak.

Teklifin reddedilmesi veya süresi içerisinde yanıt verilmemesi halinde DIV plakayı iptal edebilecek.

Karara itiraz hakkı da bulunuyor. İtiraz durumunda dosya Federal Mobilite Bakanı’na gönderilecek ve bakanın karar vermesi için 30 günlük süresi olacak.

BRÜKSEL — Şarj istasyonunda altı saatten sonra dakika başına 0,06 avro

Brüksel’de elektrikli araç kullananları en doğrudan ilgilendiren değişikliklerden biri bugün yürürlüğe giriyor.

1 Ekim’den itibaren Brüksel Başkent Bölgesi’nin 19 belediyesindeki kamuya açık elektrikli araç şarj noktalarında “rotasyon tarifesi” uygulanacak.

Temel kural oldukça basit:

6 saatlik bağlantı süresinden sonra dakika başına 0,06 avro.

Ancak tarife yalnızca 09.00-22.00 saatleri arasında uygulanacak.

Amaç, özellikle gece saatlerinde araçlarını şarj eden bölge sakinlerinin cezalandırılmasını önlemek.

Yeni sistemin temel hedefi, araçların şarj işlemi bittikten sonra saatlerce şarj noktasını işgal etmesini engellemek ve aynı altyapının daha fazla sürücü tarafından kullanılmasını sağlamak.

Sibelga’ya göre sürücülerin yaklaşık üçte biri araçlarını gerekli süreden daha uzun süre şarj noktasına bağlı bırakıyor.

Brüksel’de artık yol üzerinde yaklaşık 11.000 şarj noktası bulunuyor.

Ancak aracı zamanında almamak ciddi bir ek maliyet yaratabilir:

1 saat = 3,60 €

4 saat = 14,40 €

Dolayısıyla elektrikli araç sürücülerinin artık yalnızca batarya seviyesini değil, şarj noktasında geçirilen süreyi de takip etmesi gerekecek.

VALONYA — Konut renovasyonunda sistem değişiyor

1 Ekim’in en yapısal değişikliklerinden biri Valonya’da yaşanıyor.

Valon Bölgesi, farklı renovasyon işlerine ayrı ayrı prim verilmesine dayanan sistemi kademeli olarak değiştirerek, enerji performansına bağlı bütüncül ve destekli kredi modeline yöneliyor.

Yeni sistem öncelikle enerji performansı en düşük konutları hedefliyor.

PEB G veya F kategorisindeki konutlarda yapılacak çalışmalar sonucunda en az PEB D seviyesine ulaşılması gerekecek.

PEB E kategorisindeki konutlarda ise hedef en az PEB C olacak.

Sistemin merkezinde “enerji sınıfında sıçrama” yaklaşımı bulunuyor.

Başka bir ifadeyle kamu desteği artık yalnızca tek tek yapılan işlere değil, renovasyonun konutun toplam enerji performansında yarattığı iyileşmeye daha güçlü biçimde bağlanıyor.

Rénopack ve Rénoprêt: iki temel finansman aracı

Yeni sistem iki temel mekanizmaya dayanıyor.

Rénopack

Rénopack, hanenin gelir durumuna göre geri ödenecek miktarda indirim de sağlayabilen %0 faizli bir kredi.

Özellikle C1, C2 ve C3 gelir kategorileri hedefleniyor.

Rénoprêt

Rénoprêt ise yapılacak çalışmaların niteliğine, başvuru sahibinin profiline ve gelirine göre %0 faizli veya piyasa koşullarına göre avantajlı faizli kredi şeklinde uygulanabilecek.

Sistem özellikle C4 kategorisindeki haneleri, belirli kiraya veren mülk sahiplerini ve kat mülkiyeti birliklerini kapsıyor.

Tek ailelik bir konut için kullanılabilecek azami kredi miktarı:

60.000 avrodan 75.000 avroya yükseliyor.

Destek artık projenin tamamı üzerinden hesaplanacak

Reformun önemli yeniliklerinden biri de finansmanın hesaplanma biçimi.

Destek artık her renovasyon kalemi için ayrı ayrı değerlendirilmek yerine, projedeki uygun çalışmaların tamamı üzerinden hesaplanacak.

Yalıtım, çatı, pencere ve doğramalar, ısıtma sistemleri ve diğer uygun çalışmalar bütüncül bir renovasyon projesi kapsamında ele alınabilecek.

Çalışmalardan önce yapılacak denetim — audit logement — konutun mevcut PEB seviyesini belirleyecek.

Aynı zamanda enerji performansının iyileştirilmesi için gerekli çalışmaların yanı sıra güvenlik ve sağlıklı yaşam koşulları açısından ihtiyaç duyulan müdahaleler de tespit edilecek.

Denetimin maliyeti de finansman kapsamına alınabilecek.

Yeni mekanizma yalnızca müstakil evleri değil, apartmanları ve ortak mülkiyetleri de kapsıyor.

Ortak alanlarda yapılacak çalışmalar için kat mülkiyeti birlikleri, belirli koşullar ve genel üst sınırlar dahilinde konut başına 60.000 avroya kadar Rénoprêt kullanabilecek.

Gelire göre destek oranları değişiyor

Valonya’daki yeni sistem, hanenin gelir düzeyine göre önemli ölçüde farklılaşıyor.

2026 için açıklanan gösterge niteliğindeki kategoriler şöyle:

Bakmakla yükümlü olunan kişilerin sayısı ve bazı çevre dostu yapı malzemelerinin kullanılması gibi unsurlar hesaplamalarda ek düzenlemelere yol açabiliyor.

1 Ekim değişiklikleri bütçe açısından önemsiz değil

Değişikliklerin bazıları tek başına değerlendirildiğinde oldukça sınırlı görünebilir.

Evde araç şarjı için ödenen bedelde birkaç ondalık centlik değişiklik, mesleki kilometre başına 0,0012 avroluk artış veya diş hekiminde yeni bir kimlik doğrulama işlemi…

Ancak bütün düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde Belçika'da daha genel bir dönüşüm görülüyor.

Enerji piyasasında tüketiciyi koruyan ticari kurallar sıkılaştırılırken enerji maliyetleri üzerindeki baskı devam ediyor.

Elektrikli otomobil kullanımının yaygınlaşmasıyla kamuya açık şarj altyapısında artık yalnızca kapasitenin artırılması değil, mevcut kapasitenin kullanıcılar arasında daha etkin paylaşılması hedefleniyor.

Mesleki gider ve geri ödeme sistemleri giderek daha fazla standartlaştırılıyor.

Valonya'da ise konut renovasyon politikası, farklı işler için dağıtılan primlerden enerji performansındaki somut iyileşmeye bağlı bütüncül finansman modeline doğru kayıyor.

Haneler açısından Ekim ayının tablosu bu nedenle iki yönlü: bazı alanlarda daha fazla tüketici koruması ve kamu desteği bulunurken, diğer alanlarda ek maliyetler ortaya çıkıyor.

İşverenler ve şirketler açısından ise 2026'nın son çeyreğiyle birlikte özellikle evde elektrikli şirket aracı şarjı, kilometre ödemeleri ve serbest meslek sahiplerine ilişkin yeni kuralların muhasebe ve ücret sistemlerine doğru şekilde yansıtılması gerekiyor.

Vatandaş açısından ise bugünden itibaren üç basit alışkanlık birçok sorunu önleyebilir:

Diş hekimine giderken kimlik kartınızı yanınıza alın; Brüksel'de elektrikli aracınızı şarj noktasında gereksiz yere altı saatten fazla bırakmayın; Valonya'da renovasyon projesine başlamadan önce yeni finansman ve PEB koşullarını kontrol edin.

Bruxelles Korner | 1 Ekim 2026