Belçika: İşsizlik Ödeneği Alan Türkler Türkiye’ye İstedikleri Gibi Gidemez

Kadir Duran – Bruxelles Korner

Her yaz, Belçika’da yaşayan binlerce Türk kökenli vatandaş, ailelerini ziyaret etmek amacıyla birkaç haftalığına, hatta bazen birkaç aylığına Türkiye’ye gidiyor. Ancak işsizlik ödeneği alan kişiler açısından bu seyahatler Belçika mevzuatı tarafından sıkı biçimde sınırlandırılıyor. Kuralların yanlış bilinmesi, ödeneğin kesilmesine ve haksız yere alınan tutarların geri istenmesine yol açabilir.

Asıl ikametgâh Belçika’da kalmalıdır

Belçika Ulusal İstihdam Ofisi ONEM, tam işsiz olarak ödenek alan bir kişinin asıl ikametgâhının Belçika’da bulunması ve fiilen Belçika’da yaşaması gerektiğini hatırlatıyor.

Bu şart, işsizlik ödeneği hakkının korunması bakımından temel öneme sahiptir.

Başka bir ifadeyle, yalnızca Belçika’da kayıtlı veya resmi olarak ikamet ediyor görünmek yeterli değildir. Ödenek alan kişinin gerçekten Belçika’da yaşaması ve Belçika iş piyasasına hazır durumda bulunması gerekir.

Bu kural, milliyetine bakılmaksızın tüm işsizlik ödeneği alan kişiler için geçerlidir. Ancak özellikle yaz aylarında Türkiye’de uzun süre kalmak isteyen Belçika’daki Türk kökenli vatandaşları doğrudan ilgilendirmektedir.

Yılda dört hafta tatil hakkı

İşsizlik ödeneği alan kişiler elbette yurt dışına seyahat edebilir.

Ancak mevzuat bu konuda açık bir sınır öngörmektedir:

Yılda 24 gün, yani yaklaşık dört hafta tatil hakkı vardır. Cumartesi günleri de bu süreye dahildir.

Bu tatil günlerinin işsizlik kontrol kartında doğru şekilde belirtilmesi gerekir.

Tatil Türkiye’de, Fas’ta, İspanya’da veya başka bir ülkede geçirilebilir. Ancak izin verilen toplam sürenin aşılmaması gerekir.

Türkiye’de iki veya üç ay kalmak ciddi risk taşır

Özellikle yaz döneminde bazı işsizlik ödeneği sahipleri Türkiye’de iki veya üç ay kalmayı planlayabiliyor.

Ancak uzun süreli bir yurt dışı ikameti, genel olarak işsizlik ödeneğine bağlı yükümlülüklerle bağdaşmaz.

İş arayan kişinin:

• Belçika’daki iş piyasasına hazır olması,

• Actiris, Forem, VDAB veya ADG tarafından gönderilen çağrılara cevap vermesi,

• aktif şekilde iş aramaya devam etmesi,

• tüm idari yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekir.

Türkiye’de uzun süre kalmak, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini çoğu zaman imkânsız hale getirir.

Bazı istisnalar mümkündür

Belirli durumlarda geçici olarak yurt dışında ikamet etmeye izin verilebilir.

ONEM, özellikle şu hallerde muafiyet veya özel izin tanıyabilir:

• yurt dışında iş arama,

• belirli eğitim veya mesleki programlara katılma,

• mevzuatta açıkça belirtilen diğer özel durumlar.

Ancak bu izin, seyahatten önce resmi olarak talep edilmeli ve yetkili kurum tarafından onaylanmalıdır.

Sadece telefonla bilgi vermek veya seyahatin ailevi nedenlere dayandığını söylemek yeterli değildir.

Yaptırımlar ağır olabilir

Beyan edilmeyen veya izin verilen süreden daha uzun süren bir yurt dışı ikameti şu sonuçlara yol açabilir:

• işsizlik ödeneğinin kesilmesi,

• haksız yere ödenen tutarların geri alınması,

• ek idari yaptırımlar uygulanması.

ONEM, ödenek alma şartlarının hâlâ yerine getirilip getirilmediğini denetleyebilir.

Belçika’daki Türk aileleri için bilinen bir durum

Birçok Belçikalı Türk aile için yaz aylarında Türkiye’ye gitmek, aile bağlarının doğal bir parçasıdır. Okul tatilleri, yakınları ziyaret etmek, düğünlere katılmak veya memlekette birkaç hafta geçirmek için önemli bir dönemdir.

Ancak bu ailevi ve kültürel gerçeklik, Belçika’daki işsizlik mevzuatını değiştirmez.

İşsizlik ödeneği, Belçika iş piyasasında fiilen hazır bulunan kişilere verilir. Bu ödeme, yurt dışında uzun süreli bir tatili veya ikameti finanse etmek amacıyla kullanılmaz.

Akılda tutulması gereken temel kural

İşsizlik ödeneği alan kişiler Türkiye’ye gidebilir. Ancak bunu mevzuata uygun biçimde yapmak zorundadır.

Seyahatten önce:

• kalan tatil günleri kontrol edilmeli,

• işsizlik kontrol kartı doğru doldurulmalı,

• gerekiyorsa önceden resmi muafiyet veya izin talep edilmelidir.

Birkaç haftalık bir seyahat mümkündür. Buna karşılık, izinsiz şekilde uzun süre Türkiye’de kalmak ciddi mali ve idari sonuçlar doğurabilir.

Son olarak şu noktanın altı çizilmelidir: Bu düzenleme yalnızca Türk vatandaşlarını veya Türkiye’ye gidenleri hedeflememektedir. Aynı kurallar, milliyeti ve seyahat ettiği ülke ne olursa olsun, Belçika’da işsizlik ödeneği alan herkes için geçerlidir.