“Yoksulluktan kurtulmak için çok sayıda şeye aynı anda ihtiyaç vardır: Okul, sağlık ve altyapı ki bunlar topluma yapılan yatırımlardır. Öte yandan, fırsatlara, bilgiye, işe ve insan haklarına da ihtiyaç vardır.”
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 1993 yılı 17 Ekim gününü tüm ülkelerde yoksulluğu ortadan kaldırmak ve bu konudaki farkındalığı arttırmak için “Dünya Yoksullukla Mücadele Günü” olarak belirlemiştir. Çokça tanımı yapılmış olmakla birlikte BM yoksulluğu sürdürülebilir bir yaşam için gerekli gelir ve kaynakların eksikliği; açlık, yetersiz ve dengesiz beslenme; sağlık ve eğitim gibi temel hizmetlere sınırlı erişim olması ya da hiç erişememe; hastalıklardan kaynaklı artan sağlık sorunları ve ölümler; barınma olanağı olmaması ya da uygun olmayan barınma; güvenli olmayan çevre koşulları ve sosyal ayrımcılık ve dışlanma ile birlikte sivil, sosyal ve kültürel yaşama ve karar alma süreçlerine katılamama durumu olarak tanımlamıştır.1 Mutlak yoksulluk ise gıda, güvenli içme suyu, sanitasyon imkanları, sağlık, barınma, eğitim ve bilgilendirmeyi de içeren temel insani ihtiyaçların ciddi ölçüde yoksunluğuyla karakterize durumu ifade eder.2 Dünya Bankası karşılaştırılabilir olması açısından parasal olarak bir kişinin günlük gelirinin 1,25 doların altında olması durumunu yoksulluk olarak tanımlamıştır. Günümüzde günde 1,25 ABD Doları ile hayatını sürdüren insanların çoğu Güney Asya ve Sahra altı Afrika bölgelerinde yaşamaktadır. Dünya Bankası'nın tahminlerine göre, Sahra altı Afrika'nın 2015'in sonuna kadar yoksulluğu azaltma hedefine ulaşması muhtemel değildir. Birleşmiş Milletler 2015 Binyıl Kalkınma Hedefleri raporuna göre; gelişmekte olan ülkelerin 1990 yılında toplam nüfusunun yaklaşık yarısı günlük 1,25 ABD Doları’nın altında bir gelirle yaşarken, 2015 yılında bu değer %14'e düşmüştür. Küresel olarak, 1990 yılında mutlak yoksul insan sayısı 1,9 milyar iken, 2015 yılı itibariyle 836 milyon olmuştur. Gelişmekte olan ülkelerdeki aç insan yüzdesi 1990 yılında %23,3 iken, 2015 yılında %12,9 olmuştur.3,4 Türkiye’de yoksulluk durumuna bakıldığında ise 2014 yılı Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması nüfusun %15’inin yoksulluk sınırının altında olduğunu göstermiştir.5 Yoksulluk birçok sağlık sorununu beraberinde getirmektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün küresel ve bölgesel ölçekte hastalıkların ortaya çıkmasına neden olan temel risk faktörlerini inceleyen araştırmasında "çocuk ve annelerin düşük ağırlıklı olması" en önemli risk faktörü olarak belirlenmiştir.6 Yoksulluktan en fazla etkilenen gruplardan birisi de çocuklardır. Yoksulluk prematürite, düşük doğum ağırlığı ve anomalili doğumda artışa neden olur. Ayrıca çocuklarda beslenme bozuklukları nedeniyle büyüme ve gelişmenin bozulmasına, enfeksiyon sıklığında artışa, yetersiz bağışıklamaya neden olur.
Yoksulluk sağlık durumunu bozduğu gibi suça yönelmede, aile içi şiddette, sosyal dışlanmada, çocuk işçiliğinde ve adaletsiz gelir dağılımı artışında önemli bir nedendir.8 Yoksulluk için riskli gruplar çocuklar, kadınlar, özürlüler, yaşlılar ve göçmenlerdir. Yoksullukla mücadelede bu gruplar özel olarak ele alınmalıdır. 9 Yoksulluğun günümüzde bir kısır döngü doğurduğunu söylemek mümkündür. Bu kısır döngüyü kırmanın yolu çocuklardan geçmektedir. Çünkü çocuklarda, özelliklede erken çocukluk ve yeni doğanlardaki yoksulluğun bedensel ve zihinsel etkileri ömür boyu, sıklıkla da kalıcı olmaktadır; böylelikle nesilden nesile aktarılmaktadır. Geri dönüşlü hasarları ise çocuklukta engellemek sonradan tedavi etmekten son derece daha ekonomik ve mantıklı bir yaklaşımdır. Şunu öngörmek mümkündür ki; beslenme bozukluğu (düşük ağırlıklı ya da obez) olan bir kız çocuğu beslenme bozukluğu olan bir anne olacaktır ve düşük doğum ağırlıklı yeni doğanlar doğuracaktır, böylelikle kısır döngü devam edecektir.10 Yaşlılarda da ekonomik koşullar ve sağlık koşulları arasındaki ilişki dikkat çekmektedir. Ekonomik durumu kötü olan yaşlılar arasında kronik hastalıklar hızla artmaktadır. Analizler Türk yaşlısının en önemli problemleri arasında yoksulluk geldiğini ortaya koymaktadır. Yaşlılar arasında engellilik, kronik hastalık ve bakıma muhtaçlığın diğer sosyal kesimlerden daha fazla oluşu olumsuz yaşam koşullarının önemli göstergelerinden biridir. Bu yüzden endüstri ülkelerinde yaşlılık ve yoksulluk arasındaki bağlantıları koparma girişimleri uzun süreden beri sosyal politikaların temel hedefleri arasında yer almıştır.11 Birleşmiş Milletlere üye 192 ülke tarafından sağlığın geliştirilmesi ve toplumların kalkındırılması adına 2000 yılında kabul edilen Binyıl Kalkınma Hedefleri 25 Eylül 2015 tarihli Birleşmiş Milletler toplantısında revize edilerek Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ismiyle 17 hedefe dönüştürülmüştür. Bu 17 hedeften ilki 2030 yılına kadar yoksulluğun bitirilmesidir. 12 Halk sağlığı adına halen önemli bir sorun olmayı sürdüren yoksulluk iktisatçılar tarafından da araştırma alanı olarak ilgi görmektedir.8 Her yıl düzenlenmekte olan Nobel ödüllerinin 2015 yılı ekonomi ödülü sahibi Angus Deaton yoksulluğun azaltılması ve refah üzerine yapmış olduğu çalışmalardan ötürü bu ödüle layık görülmüştür.13 Dünya Yoksullukla Mücadele Günü toplumlarda farkındalığın artırılması ve sorunun sahiplenilmesi açısından önemli bir fırsattır
Yorum Yazın