Par Kadir Duran

Une date, plusieurs vérités concurrentes

Le 24 avril s’impose, année après année, comme un point de tension dans l’histoire contemporaine. Il ne s’agit pas uniquement d’un moment de commémoration. C’est une ligne de fracture active, où mémoire, politique et identité se superposent sans jamais véritablement se rejoindre.

Plus de 111 ans après les événements de 1915 dans l’Empire ottoman, le débat reste irrésolu. Non pas faute de documentation, mais en raison de la nature même du sujet : une collision entre histoire vécue, interprétations nationales et intérêts géopolitiques contemporains.

Le terme lui-même est disputé, Génocide Massacres ou déportations, Tragédie historique complexe pour certains courants académiques intermédiaires

Cette instabilité lexicale n’est pas un détail. Elle est le symptôme d’un désaccord structurel.

Le 24 avril est une date qui pèse. 111 ans plus tôt, pour certains peuples, elle revient chaque année comme un rappel douloureux  non pas seulement d'une catastrophe ancienne, mais d'une blessure qui n'a jamais tout à fait cicatrisé. Elle convoque à la fois la mémoire des disparus, la douleur de leurs héritiers et, inévitablement, l'accusation portée contre un autre peuple, un autre État, une autre identité collective. Entre deuil légitime et confrontation politique, le 24 avril demeure un moment de fracture autant que de recueillement.

Les événements de 1915 ont traversé plus d'un siècle sans trouver de nom universellement accepté. Génocide, massacres, déportations , chaque terme charrie ses propres implications juridiques, morales et diplomatiques. Et c'est précisément cette instabilité sémantique qui révèle la nature profonde du problème : nous ne sommes pas encore en présence d'un consensus historique, mais d'un champ de bataille mémoriel sur lequel se jouent des enjeux qui dépassent largement le passé.

Une question, pourtant, mérite d'être posée avec franchise : à qui a réellement profité ce déchirement ? Car si un peuple est sorti de cette période arraché à ses terres, amputé de ses structures sociales, dispersé aux quatre vents du monde, d'autres acteurs  politiques, diplomatiques, identitaires ont su, au fil des décennies, transformer cette tragédie en ressource. En levier. En capital.

Avril 1915 : la guerre comme contexte, la loi comme instrument

Le 24 avril 1915, tandis que l'Empire ottoman agonise sur le front des Dardanelles, des intellectuels arméniens sont arrêtés à Istanbul. Quelques semaines plus tard, le 27 mai, la loi de « Tehcir » officialise les déportations. Ces décisions s'inscrivent dans un contexte de guerre totale, de délitement interne et de recomposition géopolitique à marche forcée. L'empire vacille. Ses dirigeants perçoivent, ou prétendent percevoir, des menaces intérieures que la logique de survie militaire leur interdit d'ignorer.

Mais ce contexte explique-t-il tout ? Justifie-t-il tout ? C'est précisément là que les lectures divergent  et divergeront encore longtemps. La position officielle turque y voit une mesure sécuritaire dictée par l'urgence de la guerre. Le consensus international dominant y reconnaît les contours d'un génocide. Entre ces deux pôles, les historiens débattent, les archives parlent  parfois à voix basse, parfois en se contredisant.

Car la bataille des récits est aussi une bataille des sources. Les archives ottomanes, les fonds russes, les témoignages contemporains, les constructions diasporiques et les récupérations politiques modernes forment un corpus disparate, souvent fragmenté, toujours contesté. Aucune lecture sérieuse ne peut se satisfaire d'une seule boussole. Le témoin militaire qui a confronté, en chair et en os, ces narratifs rivaux face à des interlocuteurs étrangers le sait mieux que quiconque : la question arménienne n'est pas un terrain d'entente, c'est un terrain de guerre froide mémorielle.

L'anachronisme comme tentation politique

L'un des dangers les plus insidieux de ce débat est l'anachronisme moral. Imputer à des populations actuelles la responsabilité de décisions prises il y a plus d'un siècle par un appareil d'État disparu relève d'une logique qui, si elle était appliquée universellement, ne laisserait aucun peuple indemne. Les citoyens arméniens qui vivent aujourd'hui en Turquie font partie intégrante du tissu social de ce pays. Les sociétés contemporaines ne se réduisent pas à l'image de leurs prédécesseurs historiques  et elles ne devraient jamais être jugées comme si elles en étaient les simples continuations.

Il serait tout aussi faux, à l'inverse, de balayer les faits au nom de la realpolitik. Le malheur réel d'une population réelle ne saurait être nié au motif que sa mémoire a été politisée. Les deux choses coexistent : la souffrance historique est authentique, et son instrumentalisation contemporaine est réelle. Les confondre ou les dissocier artificielle­ment produit le même résultat : l'impasse.

La mémoire comme outil

Plus d'un siècle après les faits, la question arménienne continue de circuler dans les chancelleries, les parlements et les campagnes électorales avec une étonnante vitalité. Elle sert de levier diplomatique pour les uns, de marqueur identitaire pour les autres, de munition rhétorique pour d'autres encore. Certains États l'ont reconnue officiellement pour signifier leur distance vis-à-vis d'Ankara. D'autres hésitent encore, pesant les intérêts stratégiques contre les exigences morales.

Cette instrumentalisation soulève une question que l'on n'ose pas toujours formuler clairement : la mémoire des victimes peut-elle véritablement être dissociée des intérêts de ceux qui la portent ? Et si non , que reste-t-il de la dignité des morts lorsque leur souvenir devient un outil entre les mains des vivants ?

La seule voie : la vérité sans ambition politique

Nous ne pouvons pas revenir en arrière. Ni effacer ce qui s'est produit, ni prétendre le comprendre pleinement avec les outils du présent. Ce que nous pouvons faire, en revanche, c'est refuser la simplification. Refuser la condamnation sommaire autant que le déni confortable. Exiger des preuves là où l'on brandit des certitudes. Réclamer de la méthode là où règnent les passions.

L'histoire n'est pas une arène judiciaire où l'on rend des verdicts définitifs. C'est un chantier permanent, exigeant, inconfortable  qui suppose l'ouverture des archives, le dialogue académique entre toutes les parties et une volonté sincère de comprendre plutôt que de condamner ou d'absoudre.

Car une chose demeure incontestable, et elle suffit à fonder toute éthique mémorielle digne de ce nom : le malheur des uns ne saurait jamais devenir le capital politique des autres. Ce principe-là, au moins, ne devrait souffrir aucune exception.

Kadir Duran est journaliste, analyste géopolitique et directeur éditorial de Bruxelles Korner.

A lire aussi Par Tonyukuk Boran

Tonyukuk BORAN

Çanakkale’nin İttifak Devletlerince saldırı altında olduğu 24 Nisan 1915 günü Osmanlı Devleti yaklaşık 300 kişilik Ayrılıkçı Ermeni ileri gelenlerini tutuklamıştır. Tehcir kanunu ise 27 Mayıs 1915 tarihinde kabul edilmiştir.

Ermeni meselesi hakkında, bir emekli subayın anlatımları aşağıda sunulmuştur.

“2000’li yılların başlarında yurtdışı bir görevde İngiliz emekli SAS komandosu olan kişilerin NATO kapsamında teknik eğitim vermelerine irtibat subayı ve aynı zamanda çevirmen olarak görevlendirilmiştim. Türk kışlasında sürekli yanlarında olmam gerekmesi sebebi ile yemek arasında konuşurken konu savaşlardan ve özellikle Çanakkale Savaşı’ndan açıldı. Son onurlu savaş olarak birçok tarihçinin hem fikir olduğu savaş olduğunu belirtmem üzerine biri konuyu Ermeni meselesine getirdi. Orada onlara bunun bir İngiliz Propagandası olduğunu ve gerçek tarihin çok farklı olduğunu belirttim. Devamında konuyu üstlerime taşıdım. Sonuçta eğitimin durdurulması ve eğitici personelin gerekli şekilde kışla dışına kadar eşlik etme görevi tarafımdan icra edildi.

Görev sonrasında Ermeni meselesi hakkında bilgilerimin yetersiz olduğunu düşündüm. O günleri yaşayan ve kaleme alan Kazım Karabekir Paşa’nın Ermeni Dosyası kitabını okuyarak meseleyi anlamaya çalıştım. Kazım Karabekir Paşa’nın kitabında Ermenilerin Pers ve Bizans arasındaki mücadelede sürekli farklı taraflar ile ittifaklar kurdukları ancak güç dengesinin her değişiminde de bunun bedelini acı bir şekilde ödedikleri konusu dikkatimi çekti.

Kitaplar üzerinde konuyu okurken uzun süreli bir kurs için ABD’ye gönderileceğim kesinleşince Ermeni olayları konusunda hem merakımı hem de olası ABD’de bu olay ile karşılaşmam durumunda daha bilimsel ve kati cevaplar vermek için o dönemde Anakara Üniversitesinde öğretim üyesi olan Prof. Seyit SERTÇELİK Hocadan randevu almayı başardım. Randevu günü kendisine içinde bulunduğum durumu ve bu konuda yardımcı olursa sevineceğimi belirtmem üzerine sağ olsun onca işi arasında yaklaşık iki saatini bana ayırarak bilgilerinin bir kısmını özet olarak benimle paylaştı. Seyit SERTÇELİK Hoca:

• Rus Arşivlerinde uzun yıllar çalışma yaptığını ve Ermeni olayları meselesinde Osmanlı Devleti’nin taraf olması sebebi ile arşivlerinin dikkate alınmayabileceği ancak Rus Arşivlerinin herkes tarafından kabul edileceğini, Rusların Anadolu istilasına hazırlandıkları ve bu sebeble Anadolu hakkında ayrıntılı bir çalışma yaptıklarını, bu arşivlerde Polatlı’da bulunan Osmanlı garnizonunda kaç adet kab kacak bulunduğu konusunda bile veri bulunduğunu,
• Doğu Anadolu’da bulunan Ermenilerin savaş başlayınca büyük bir kısmının Rus tarafına göç ettiğini,
• İttifak devletleri saffında 200.000 den fazla Ermeni’nin görev yaptığını
• Ruslar tarafından Ermenilerce katledilen 600.000 Kürt Müslüman olduğunu belirttiği, Türklerin Ruslar açısından bir önemi olmadığından rakamlarının belirtilmediğini
• Yaptığı çalışmalar neticesinde birçok Ermeni’nin kimlik değiştirerek aramızda yaşadığını bunu çevresine ifade ettiğinde bir zamanlar güldüklerini ancak Yusuf HALAÇOĞLU Hocanın bu konuyu belirtmesi ile ciddiye aldıklarını anlatmıştı.

ABD’de kurs gördüğüm süreçte sadece başka bir ülke subayı tarafından konu açılmaya çalışılmıştı. Ancak kendisine sertçe bu konunun politik olduğu, ayrıca tarih bilimi açısından ise durumun tam tersi olduğu ve Ermeni Soykırımının olduğu ama bunun Ermenilerce uygulanan soykırım olduğunu belirtince ortamda bulunan dersin hocası tarafından konu kapatılmıştır. Ancak ortamda bulunan diğer arkadaşlara konu Rus Arşivleri üzerinden anlatılmıştır.

Teknik bir kursa gitmekle beraber ülkem ve milletime karşı yapılan saldırılara bilgi ile cevap vererek ortamda bulunan diğer ülke subaylarına da bilgi aktararak en azından bu alandaki görevimi kısmen de olsa yerine getirdiğimi düşünüyorum.”

Prof.Dr.Seyit SERTÇELİK’in de belirtiği ve Prof.Dr. Yusuf HALAÇOĞLU tarafından 2007 yılında açıklanan Kürt Alevilerin bir kısmının Ermeni olduğu açıklaması sonrasında Türk Tarih Kurumu Başkanlığı’ndan alınmasına neden olmuştur. Bu açıklamaları bazı rivayetlere göre ABD Kongre Kütüphanesinden kopyası alınan “Kürtleşen Ermeniler Raporu”na dayanmaktadır.

Birçok Ermeni vatandaşımız özgürce ve bu ülke için çalışmış olmakla beraber özellikle ABD (Osmanlı’nın son döneminde özellikle Doğu Anadolu’da okul ve misyonerlik faaliyetleri ile etki yarattılar.), İngiltere ve Fransa tarafından kullanılan ayrılıkçı Ermenilerin 1. Dünya Savaşı’nda yarattıkları tehdit nedeni ile Doğu ve Orta Anadolu’dan zorunlu tehcire maruz bırakılmaları bir tercih değil zorunluluktu.

DEM Parti’nin bu tarihsel gerçekliklere rağmen Ermeni muhipliği ise ancak HALAÇOĞLU Hocanın açıklamalarının gerçek olduğunu düşünmeye neden olmaktadır.

Bir medeniyetin büyüklüğü çoğu zaman saraylarının ihtişamıyla, ordularının gücüyle ya da fethettiği toprakların genişliğiyle ölçülür. Oysa asıl ölçü bazen çok daha küçük ayrıntılarda gizlidir. Bir pencerenin kıvrımında, bir çeşmenin gölgesinde, bir duvarın yüksekçe köşesine iliştirilmiş minicik bir yuvada!

Osmanlı şehirlerinde taşın ve ahşabın dili yalnızca insan için konuşmazdı. Sokaklar, meydanlar, camiler, hanlar ve konaklar sadece insanların barınması, ibadeti ya da ticareti için yapılmış yapılar değildi. Aynı zamanda canlı hayatın bütününe yer açan bir anlayışın ürünleriydi. Bunun en zarif örneklerinden biri de bugün hâlâ bazı duvarlarda görülebilen kuş köşkleridir.

Kuş köşkü denildiğinde akla küçük bir süs unsuru gelebilir. Oysa bunlar yalnızca estetik detaylar değildi. Taş cephelere işlenen minyatür evler, serçeler, güvercinler ve küçük kuşlar için tasarlanmış barınaklardı. Yağmurdan korunacakları, yuva kurabilecekleri, emniyet bulabilecekleri yerlerdi. İnsan eliyle yapılan bir binanın, insan dışındaki canlılarla paylaşılması fikriydi. Bugün dünyanın birçok yerinde beton yükselirken çoğu zaman ilk kaybolan şey sessizlik olur; ardından gölge, sonra kuş sesi. Oysa Osmanlı şehrinde mimari sadece yükselmek için değil, uyum kurmak için vardı. Bir caminin duvarında kuşlara ayrılmış küçük bir yuva, taşın incelikle işlendiğini gösterirdi.

Yeni Valide Camii, Ayazma Camii, Selimiye Camii gibi yapılarda rastlanan kuş evleri; bazen iki katlı, bazen cumbalı, bazen saray cepheli küçük konaklar gibidir. Mimarlık tarihçileri onları taş üzerine oyulmuş şefkat notları gibi tarif eder. Bu anlayış tesadüfi değildi. Osmanlı toplumunda vakıf kültürü yalnızca insanlara değil, hayvanlara da uzanıyordu. Yaralı leyleklerin tedavi edildiği, sokak hayvanlarına yem bırakıldığı, kış günlerinde kuşlar için yiyecek dağıtıldığına dair kayıtlar mevcuttur.

İyilik, yalnızca görünen yere değil, görünmeyene de yapılırdı. Belki de bu yüzden kuş köşkleri “sessiz iyilik”tir. Çünkü bir gösteriş taşımazlar. Üzerinde isim levhası yoktur. Kim yaptı, kim para verdi, kim övgü aldı bilinmez. Bir duvara yapılır ve kuşlar kullanır. Ne alkış ister ne teşekkür. Diğer bir deyişle kuş köşkleri bize, gerçek zarafetin görünmekte değil, düşünmekte olduğunu hatırlatır.

Bugün dünyada şehirler büyüyor, yapılar çoğalıyor, hayat hızlanıyor. Fakat insan ruhunun ihtiyaç duyduğu şeyler değişmiyor. Hâlâ bir ağaç gölgesi huzur veriyor, hâlâ kuş sesi sabahı güzelleştiriyor, hâlâ küçük bir iyilik kalpte iz bırakıyor.

Kuş köşkleri geçmişten bugüne ulaşan sessiz bir hatırlatmadır. İncelik gürültüyle değil, dikkatle yaşar. Merhamet çoğu zaman büyük sözlerde değil, küçük davranışlarda görünür. Bazen bir toplumun karakteri, meydanlarına diktiği yapılardan çok, duvarlarına açtığı minicik yuvalarda saklıdır.

Belki bugün yeniden taş cephelere kuş sarayları yapmayacağız. Fakat onların taşıdığı ruhu yeniden yaşatmak mümkündür. Bir pencere önüne su koyarak, bir ağacı koruyarak, bir canlının yaşam hakkına saygı duyarak…

Çünkü bazı eserler zamana yenilir, bazıları unutulur. Ama zarafetle yapılmış iyilik, yüzyıllar geçse de ayakta kalır.

Ahmet URFALI

                                  “Çocuğa kim demiş küçük şeydir, bir çocuk belki en büyük şeydir.’’

                                                                                                          Abdülhak Hâmid Tarhan

Kazım Karabekir, görev alanında 50 bine yakın bakıma muhtaç şehit yetimi çocuğun bulunduğunu tespit ettirmişti.1919 yılında bu çocuklar sersefil bir vaziyette; ağaç kovuklarında, mağaralarda, ağaç yaprakları ve ot yiyerek hayatlarını idame ettirmeye çalışıyorlardı.

Kazım Karabekir, ‘’Çocuk Davam’’ adını verdiği bu projesini ‘’Gürbüz Çocuklar Ordusu’’ olarak tanımlayarak, onları hayata kazandırmayı arzu ediyordu. Paşa, bu amaçla sosyal, kültürel ve eğitim anlamında çalışmalar yapmaya başladı. Ailelerini savaşlarda kaybeden bu binlerce yetim ve öksüz çocuğun bir meslek sahibi olmasını, millet hizmetine koşmalarını istiyordu. Şehitler emaneti çocuklara, askeri eğitimin yanında zanaat eğitimi de verildi. Kazım Karabekir, yetim ve öksüz çocukları Atatürk’ün huzuruna çıkardı.

Karabekir Paşa’nın çocukları Atatürk’ün huzuruna çıkarmasının amacı, ülkedeki yetimlere ve kimsesiz çocuklara dikkat çekerek onların eğitimini sağlayacak okullar kurdurtmaktı. ‘’Kimsesizlerin kimsesi ‘’ olan Atatürk, çocuklar için meslek okulları kurulmasını emretti.6 Mart 1917’de İstanbul Himaye-i Etfal Cemiyeti kurulmuştu. Bu cemiyet de Kazım Karabekir tarafından kurulan çocuk teşkilatıyla aynı amaçları taşımaktaydı.1921 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi Mustafa Kemal’in Himaye-i Etfal Cemiyetinin koruyuculuğunu kabul etmesiyle yetim ve öksüz çocukların sorunlarıyla daha yakından ilgilenildi. 30 Haziran 1921’de Çocuk Esirgeme Kurumu kuruldu.

Himaye-i Etfal Cemiyeti, 23 Nisanları Çocuk Bayramı olarak anmaya başladı. Kamuoyunun ilgisini çekmek, katkısını almak amacıyla çeşitli etkinlikler yaptı. O günkü basının da, 23 Nisan’ın; “Bu gün Yavruların Rozet Bayramıdır”, “23 Nisan Türklerin Çocuk Günüdür”. “Çocuk Günü” olduğu konusunda manşetler atarak yazılar neşretti.

Yeni Türk devletinin ilk bayramı olarak 23 Nisan 1921 yılında kabul edilen Hâkimiyet-i Milliye Bayramı, daha sonraki yıllarda Hâkimiyet-i Milliye Bayramı ve Çocuk Bayramı olarak kutlanmaya başlamıştır. Milli Eğitim Bakanlığı ve Türk Ocaklarının aktif rol üstlendiği bayram bazen bir hafta boyunca çeşitli etkinliklerle devam etmiştir.

1980’den sonra bu bayramın adı; ‘”23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak belirlenmiştir.Zaman zaman gerek bilgisizlikten veya Cumhuriyet’in temel değerlerine kayıtsızlıktan dolayı şehit yetimlerine armağan edilen bu bayrama iyi gözle bakılmamıştır. Oysa şehitlerimizin emanetleri yetim yavruları hoşnut etmek herkesin milli görevleri arasında olmalıdır.Atatürk, şehit yetimi kimsesiz çocuklara şöyle seslenmiştir: “Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler geleceğin bir gülü, yıldızı ve ikbal ışığısınız. Memleketi asıl ışığa boğacak olan sizsiniz.”

Milletler geleceğini çocuklarına verdikleri eğitim sayesinde kurarlar. Çocuklar; aile, okul ve çevreden aldıkları eğitimle milli kültürlerini geleceğe taşırlar. Dede Korkut Hikâyelerinde çocuk eğitiminin anahtarı verilir: “Kız anadan görmeyinçe öğüt almaz, oğul atadan görmeyinçe sufra çekmez. Oğul atanun yetiridür, iki gözinün biridir. Devletli oğul kopsa ocağınun közidür ”

Çocuk, bir milletin ve neslin devamıdır. Bu bakımdan onun yetiştirilmesinden birinci derece de aile sorumludur. Çocukların iyi yetiştirilmesi ve varlığının korunmasının ana sebebi ailenin korunmasıdır. İyi yetiştirilen çocukların meydana getirdiği bir toplum geleceğe daha güvenli bakacaktır.

23 Nisanlarda makamlarını, koltuklarını bir anlık olsa da çocuklara emanet eden devlet yöneticileri, ‘’23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’’na bir de bu açıdan bakmalıdırlar.

   Göçebelik hareket ve canlılık ister. Göçebeliği hayat tarzı olarak seçen toplumlar, içinde yaşadıkları bozkırın, tabiatın ve coğrafyanın yapısına uymak zorundadır. Burada uyuşukluğa, gevşekliğe yer yoktur. Garipname’ye göre ; “Alp” kişide sağlam yürek, pazı kuvveti, gayret, iyi bir at, özel bir giysi, iyi bir kılıç, süngü, yay ve kader birliği ettiği iyi bir arkadaş olmak üzere dokuz şey gereklidir. Alp; kahramandır, cesurdur, yiğittir. Doğuştan olgun ve güçlüdür. Hayatının her safhasında olağanüstülük bulunur. Alp aynı zamanda; mütevazı, dürüst, cömert, konukseverdir. Alplerin eşleri de yiğit, mücadeleci, kahraman kadınlardır.

Dışa dönük bir yapıya sahip olan alp, İslamiyet’i kabul ettikten sonra “gazi tipi” halini almıştır. Ayrıca veli tipi Türk toplumunda kendini içine hapsetmez, daima bir öte duygusu ile bir ruh göçebesi gibi yaşar.

   Fethedilen yeni topraklarda atlı-göçebe ve yerleşik yapıya uygun insan tipleri yetiştirme başarısı gösterilmiştir. Alplikle gazilik, erenlikle dervişlik bunun en güzel örneğidir. Alp-eren, gazi-derviş deyişleri adlarıyla bize bir idealinin ışıltısını vermektedir.

Nâbi; Hayriye adlı ahlaki ve öğretici mesnevisinde “evsatü’n nas” (vasat, orta insan) tipini ön plana çıkarır. 18. yy.dan günümüze kadar uzanan sakin, rahatına düşkün bu tip, alplik ve gazilik geleneğinden gelen bir toplumda pek de sevilmez.

   Alp-gazi tipi milletine hesap verir, görevini yerine getirir ve ulu Tanrı’ya borcunu öder. Cihana hükmetmek ülküsü olan Kızılelma, O’nun mücadele azmini artırır. Dünya barışının, bütün milletlerinin “nizam-ı alem”e kavuşması ile sağlanacağını düşünür.

Bu bakımdan insan sevgisini esas alan eren-derviş tipi ile birleşir. Gönlü terbiye ederek, nefsi tanıyarak, insanları severek birlik ve barışı kurma gayretiyle çalışır.

Osmanlı’nın kuruluş aşamasında alplik, ahilik, erenlik kavramlarının birbiriyle dayanışmayı kişilerde görmek mümkündür. Beyler gazidir, cengaverler alp’tir, gönül ehli erendir.

 16.yy gazavetnamelerinde geçen;

         Bu Türk azdur diyü itme bahane
         Onun bir şulesi besdir cihana. (1)

beyitinde inanç ile,

         Erenlerden kuşanmışdur kuşağı
         Bu yolda can veren sanma ölüptür.deyişindeki anlam, birbirini tamamlamaktadır.

         Şemşir gibi rüy-ı zemine taraf taraf
         Saldın demür kuşaklı cihan pehlevanlar(2)

beyitindeki kendine güven duygusu, zaman içerisinde ve bozulma, çözülme dönemlerinde cesaretlendirmeye yönelerek alp-erenlerin görevlerini hatırlatmaya dönüşmüştür.

         Eder tedvir-i âlem bir mekînin kuvve-i azmi
        Cihân titrer sebât-ı pây-ı erbâb-ı metânetten

        “Ber mekînin azminin kuvveti alemi çevirir; (bunun gibi) metanet sahibinin ayak diremesinden cihan titrer” (3)

 Türk’ün ideal insan tipi olan alp-erenlik Mehmet Akif’te “Asım’ın Nesli” şeklinde karşımıza çıkar, ülkesini koruma görevini yerine getirir:

         Asımın nesli.. diyordum ya… nesilmiş gerçek;
         İşte çiğnetmedi namusunu, çiğnetmeyecek.

Alp-eren tipine duyulan hasret mısrada dile getirilir:

         Alplar, erenler, Başbuğlar
         Ardınca yürüsün tuğlar…
         Yedi iklim, yüce dağlar,
         Karış karış Türk olacak.(4)

Anadolu bozkırında yeniden dirilişin, uyanışın müjdesi tarihin tanıklığında muştulanır:

            Nerde kaldı o çağlar ki
            Analar kurt doğururdu
            Hilkat insan çamurunu
            Destanlarla yoğururdu (5)

    Yeni zamanların alp-eren tipi, Anadolu yaylasında Yunus Emre’den, Mevlana’dan, Hacı Bektaş’ı Veli’den ilham ve destur alarak gönlünü yeni güzelliklere açmaktadır:

          Yiğitlikleri atadan mirastır
          İmanları kutlu elçiden emanet

 Adı efedir

Bahadırlığın yıldırım olup çakmasıdır düşman üstüne

Adı ededir

Yeni destanların yazılmasıdır alnındaki ışıktan

Adı dadaştır

Görkemli dağların kardeşidir başı dumanlı

Adı uşaktır

Bir hasrete çırpınmasıdır sevdasıyla Karadeniz’in

Adı seymendir

Anadolu’nun ortasından bir tan ağartısıdır yeryüzüne

Adı zeybektir

Duruşu ilham verir her bakışta efsanelere

Adı yarendir

Dostluğu güvenlidir dar zamanlarda gelir

Yetişmekte olan alp oğulların, alp torunların muhteşem kültür ve tarihten aldıkları ilham ile aklın yön verici ışığı ve sezginin kavrayıcı, bütünleyici, birleştirici sentezi sayesinde yeni dünyalar kuracakları çağın sancısındadır dünya.

1- Süzi Çelebi

2- Baki

3- Namık Kemal

4- Y.Niyazi Gençosmanoğlu

5- A.Nihat Asya

Kahramanmaraş’ta yaşanan o olaydan sonra herkes aynı şeyi soruyor:
“Nasıl oldu bu?”

Ama artık bu sorunun kendisi bile eksik geliyor bana.

Çünkü bir gün önce
Şanlıurfa’da da benzer bir haber vardı.

Bir gün Urfa…
Ertesi gün Maraş…

İki gün.
İki şehir.
Aynı karanlık.

Bu artık “bir olay” değil.
Bu bir işaret.

14 yaşında bir çocuk…
Ve geride bıraktığı bir cümle:
“Hayatım boyunca hep yalnız kaldım.”

Bunu okuyunca insanın içi sıkışıyor.

Çünkü bu bir cümle değil,
duyulmayan bir hayatın özeti gibi.

Bir çocuk durduk yere bu noktaya gelmez.

Kimse bir sabah uyanıp “bugün her şeyi yakacağım” demez.

Önce konuşur… ama duyulmaz.
Sonra anlatır… ama önemsenmez.
Sonra susar… ve kimse fark etmez.

En tehlikeli kısım da tam orasıdır zaten:
Susmaya alıştığı yer.

Biz bazen çocukları yanlış okuyoruz.

Sessizse “uyumlu” diyoruz.
İçe kapanıksa “böyle biri” diyoruz.
Sinirliyse “ergenlik” deyip geçiyoruz.

Ama çoğu zaman mesele bu kadar basit değil.
Bazen sessizlik, sadece sessizlik değildir.

Bazen “biri beni fark etsin” demenin en sessiz halidir.

Ben şuna inanıyorum:
Bir çocuk evinde gerçekten görülüyorsa, dışarıda kaybolmaz.

Ama “görülmek” dediğim şey
sadece aynı evde yaşamak değil.

Yan yana oturmak değil.
Aynı sofrayı paylaşmak değil.

Gerçekten bakmak.
Gerçekten dinlemek.
Telefonu bırakıp gözünün içine bakmak.

Bu kadar basit ama bu kadar zor.

Bugün çocuklar çok şey biliyor gibi görünüyor ama
çok az şey hissedildiklerini düşünüyorlar.

Ve hissedilmediğini düşünen bir çocuk,
bir süre sonra kendini anlatmayı bırakıyor.

O olaydan sonra bir cümle takıldı aklıma:
“Hayatım boyunca hep yalnız kaldım.”

Bence en ağır yalnızlık, kalabalıkların içinde yaşanan.

Evde.
Sınıfta.
Aynı odada.

Ama kimsenin gerçekten “orada” olmadığı bir yalnızlık.

Biz ebeveynler, yetişkinler, toplum olarak
bazen çok konuşuyoruz ama çok az dinliyoruz.

Çok öğüt veriyoruz ama az anlıyoruz.
Çok düzeltmeye çalışıyoruz ama az fark ediyoruz.

Belki de mesele şu:
Çocukları “büyütmeye” o kadar odaklandık ki
onları “anlamayı” unuttuk.

Bir çocuk kaybolmaz aslında.
Yavaş yavaş elinden bırakılır.

Bir bakmışsın konuşmuyor.
Bir bakmışsın içine kapanmış.
Bir bakmışsın artık anlatmıyor.

Ve en kötüsü:
Biz bunu “normal” sanıyoruz.

Ben kimseyi suçlamak istemiyorum.
Çünkü hepimiz bazen kaçırıyoruz bir şeyleri.

Ama şunu da görmezden gelemeyiz:
Bir çocuğun iç dünyası,
ihmal kaldırmaz.

Belki de artık şu soruyu sormak gerekiyor:

Bugün bir çocuk bana bir şey anlatmaya çalışsa,
gerçekten onu duyabilir miyim?

Yoksa yine “sonra konuşuruz” mu derim?

Çünkü bazı “sonralar”
hiç gelmiyor.

Bir çocuğun sessizliğini hafife alma…
Çünkü en büyük çığlıklar, hiç duyulmayanlardır.

Fikriye Ayrancı Keper
Belçika – Genk

Projections, illusions statistiques et recomposition silencieuse du monde autour de l’Europe

Par Kadir Duran

Introduction

2026 n’est pas une année ordinaire. Elle s’inscrit dans la continuité brutale des crises du siècle, guerres ouvertes ou larvées, tensions religieuses, fractures ethniques, pandémies récentes, instabilités économiques et financières  auxquelles s’ajoute désormais une pression croissante sur l’énergie, avec une volatilité pétrolière alimentée par les rivalités géopolitiques.

Le monde ne traverse plus des crises successives. Il les cumule. Et surtout, il les absorbe sans jamais réellement les résoudre.

Dans ce contexte, toute tentative de projection vers 2030 devient un exercice délicat. Les équilibres sont fragiles, les dépendances multiples, et les décisions politiques souvent opaques, parfois difficilement lisibles. Les grandes orientations économiques se construisent désormais dans un environnement où la transparence recule, où les stratégies nationales s’affirment sans toujours se déclarer.

C’est précisément pour cette raison que cette analyse fait un choix méthodologique assumé : prolonger les tendances actuelles sans intégrer de rupture politique majeure. Observer, autrement dit, ce que deviendrait le monde si les dynamiques d’aujourd’hui économiques, démographiques, énergétiques, industrielles se poursuivaient dans leur logique propre, sans choc exogène décisif.

Mais ce choix n’est pas neutre.

Car il repose sur une hypothèse fragile : celle d’un monde stable dans ses instabilités. Or tout indique que les équilibres actuels tiennent moins par solidité que par tension contenue.

Dès lors, une double lecture s’impose. Celle, d’abord, d’un scénario tendanciel, rationnel, construit à partir des données disponibles. Et celle, plus implicite, d’un monde où l’absence de transparence politique pourrait, à tout moment, rebattre les cartes.

La question n’est donc pas seulement de savoir quels pays seront les plus riches en 2030. Elle est de comprendre sur quelles bases cette richesse repose, ce qu’elle recouvre réellement, et combien de temps elle peut tenir dans un monde qui se fragmente.

L’Europe restera riche. Mais elle ne changera presque pas.

Si l’on s’en tient aux projections disponibles, le premier enseignement est presque déroutant : l’Europe de 2030 ressemblera fortement à l’Europe d’aujourd’hui.

Les niveaux de vie progresseront globalement. Le produit intérieur brut par habitant augmentera dans la plupart des pays. Mais le classement, lui, bougera peu. Les plus riches le resteront. Les pays intermédiaires garderont leur rang. Les économies en rattrapage continueront d’avancer, mais sans véritablement renverser la hiérarchie.

C’est là tout le paradoxe du continent européen : il avance, mais sans se recomposer. Il progresse, mais sans redistribuer les cartes. Sa géographie économique reste profondément stable. Le Nord et l’Ouest continuent de dominer, l’Est rattrape lentement, et les pays candidats ou périphériques demeurent à distance.

Cette stabilité peut être lue comme une force. Elle peut aussi être interprétée comme une forme d’immobilisme. Car une économie qui change peu est aussi une économie dont les rapports de puissance internes sont déjà largement figés.

Le piège du PIB par habitant : mesurer la richesse, ou ses illusions

Le PIB par habitant reste l’indicateur de référence lorsqu’il s’agit de comparer les niveaux de vie entre pays. Il a l’avantage de la simplicité, de la lisibilité, de la comparabilité. Mais il a aussi un défaut majeur : il peut être profondément trompeur.

Il suffit, pour s’en convaincre, de regarder les pays qui dominent le classement.

L’Irlande, d’abord, s’impose sur le papier comme la grande championne européenne. Son PIB par habitant projeté pour 2030 tutoie des sommets. Mais cette performance relève en large partie d’une anomalie bien documentée : celle d’une économie qui concentre artificiellement les profits de multinationales mondiales, sans que cette richesse comptable reflète toujours la réalité quotidienne du pays.

Quand des géants pharmaceutiques ou technologiques localisent leurs droits de propriété intellectuelle ou leurs sièges européens à Dublin, ce sont les comptes nationaux irlandais qui s’envolent. Pas nécessairement le revenu réel des ménages, ni la qualité concrète de la vie. L’Irlande est riche, certes. Mais son classement repose aussi sur une architecture fiscale et juridique qui gonfle les chiffres plus qu’elle ne redistribue une prospérité homogène.

Le Luxembourg relève d’une autre logique, tout aussi trompeuse. Sa richesse est réelle, son économie puissante, son secteur financier redoutablement performant. Mais le pays bénéficie aussi d’un effet de structure massif : une part considérable de sa production repose sur le travail quotidien de centaines de milliers de frontaliers venus de Belgique, de France et d’Allemagne. Ces travailleurs créent de la richesse au Luxembourg sans être comptabilisés dans sa population résidente. Le résultat est mathématique : le ratio explose.

Dans les deux cas, la leçon est la même. Un chiffre élevé ne signifie pas toujours une richesse diffusée. Il peut traduire une performance économique réelle, mais aussi une distorsion statistique, une concentration extrême, ou une configuration territoriale atypique.

La vraie aristocratie économique européenne

Derrière ces deux cas singuliers, une autre Europe apparaît. Plus discrète, mais plus solide. Une Europe où la richesse ne repose pas d’abord sur des effets d’aubaine, mais sur des structures longues, des choix stratégiques, des modèles cohérents.

La Norvège en est l’illustration la plus éclatante. En refusant à deux reprises l’adhésion au projet communautaire tout en restant étroitement liée au marché européen, elle a fait un choix de souveraineté économique autant que politique. Sa rente énergétique, soigneusement capitalisée au sein de l’un des plus puissants fonds souverains du monde, lui a permis de transformer une richesse naturelle en puissance financière durable. La Norvège ne se contente pas de vendre du gaz ou du pétrole. Elle a converti cette rente en capacité d’investissement mondiale.

La Suisse suit une autre trajectoire, mais avec la même rigueur. Neutralité, stabilité institutionnelle, souveraineté monétaire, spécialisation dans les secteurs à très haute valeur ajoutée : l’horlogerie de luxe, la pharmacie, la finance, l’industrie de précision. Là encore, la richesse n’est pas accidentelle. Elle est le résultat d’un modèle patiemment consolidé, jalousement protégé, politiquement assumé.

L’Islande, plus petite, plus vulnérable en apparence, appartient à cette même logique des économies qui tirent parti de leur spécificité. Sa démographie réduite, sa spécialisation sectorielle, son énergie abondante et son ouverture touristique en font un cas à part, où la petite taille amplifie mécaniquement certains ratios, mais où la résilience économique reste réelle.

Et puis il y a le Danemark. Peut-être le cas le plus intéressant de tous. Car si l’on met de côté les distorsions irlandaises et luxembourgeoises, le Danemark apparaît comme le premier grand pays de l’Union européenne dont la richesse repose sur des fondamentaux lisibles : productivité, innovation, cohésion sociale, spécialisation industrielle et pharmaceutique, capacité à monter en gamme sans rompre l’équilibre du modèle social. Le Danemark n’impressionne pas par l’excès. Il rassure par la solidité.

La Belgique : prospérité réelle, fragilité croissante

La Belgique occupe une place singulière dans cette cartographie. Elle n’est ni au sommet absolu, ni en situation de décrochage. Elle appartient au groupe des économies riches, ouvertes, profondément insérées dans les flux européens et mondiaux.

Ses atouts sont nombreux. Sa position géographique, d’abord, au croisement des grandes routes commerciales d’Europe occidentale. Son rôle logistique ensuite, avec des infrastructures portuaires et de transport de premier plan. Sa densité institutionnelle, surtout, avec Bruxelles comme cœur administratif et politique de l’Union européenne, siège de l’OTAN, point de convergence de milliers d’acteurs publics, privés, diplomatiques et économiques. À cela s’ajoute un secteur pharmaceutique et chimique puissant, des services à forte valeur ajoutée, et un tissu économique encore robuste.

Mais derrière cette solidité se profile une vulnérabilité lourde : la dérive budgétaire.

La Belgique reste un pays riche. Elle n’est pas un pays en crise. Mais elle avance avec un poids croissant sur les épaules : dette élevée, déficit structurel persistant, hausse progressive des charges d’intérêts, disparités régionales tenaces. La Flandre continue de porter largement la dynamique productive du pays, tandis que Bruxelles et la Wallonie peinent davantage à transformer leurs atouts en croissance soutenue.

Le danger, pour la Belgique, n’est pas l’effondrement à court terme. C’est l’érosion. Une lente fragilisation de sa marge de manœuvre. Une prospérité qui demeure, mais qui devient plus coûteuse à maintenir.

Les grandes puissances européennes : la masse sans l’élan

L’Allemagne, la France, le Royaume-Uni, l’Italie et l’Espagne restent des puissances de premier plan si l’on raisonne en taille économique globale. Mais en termes de richesse par habitant, elles n’occupent pas les premières marches.

L’Allemagne, malgré sa puissance industrielle, subit depuis plusieurs années des tensions profondes : concurrence chinoise, transition énergétique douloureuse, coûts de production en hausse, incertitudes sur le modèle manufacturier. Elle reste la plus solide des grandes économies, mais elle n’a plus l’avance incontestée d’autrefois.

La France demeure une économie de masse, dotée d’infrastructures, de savoir-faire, d’une base productive diversifiée. Mais son endettement public, la pression sur les finances publiques et les rigidités structurelles limitent sa capacité de projection.

Le Royaume-Uni conserve un niveau de richesse élevé, mais le coût de la vie, notamment dans les grandes métropoles, réduit la perception concrète de cette prospérité.

L’Italie reste pénalisée par le poids de sa dette et par un vieillissement démographique rapide. Quant à l’Espagne, elle avance, mais à distance.

Ces grandes nations continuent donc d’imposer leur poids. Mais elles n’incarnent plus, seules, le sommet du niveau de vie européen. Elles dominent par le volume, moins par l’intensité.

L’Est européen : un rattrapage réel, mais encore inachevé

L’Europe orientale poursuit sa convergence. Les taux de croissance y sont souvent plus dynamiques. La Pologne, la Lituanie, la Croatie, la Roumanie ou la Hongrie continuent de progresser plus vite que la moyenne occidentale.

Ce rattrapage est réel. Il serait faux de le minimiser. Depuis l’élargissement de l’Union, ces pays ont réduit une partie significative de l’écart qui les séparait du cœur européen. Les fonds structurels, les investissements industriels, les délocalisations intra-européennes, la montée en compétences de leur main-d’œuvre ont produit des effets tangibles.

Mais il faut regarder les choses sans illusion. En valeur absolue, l’écart reste massif. Le rattrapage est quantitatif, mais la convergence n’est pas achevée. La Bulgarie, par exemple, reste au bas de l’échelle européenne. La Pologne progresse vite, mais demeure loin des standards nordiques.

L’Est européen avance. Mais il n’a pas encore rejoint le centre de gravité de la richesse continentale.

La Turquie : la surprise qui dérange le récit européen

Dans cette Europe relativement figée, la Turquie constitue un cas particulièrement intéressant. Non parce qu’elle deviendrait soudain une économie riche au sens des standards nordiques ou suisses. Mais parce qu’elle progresse là où certains reculent.

Sa montée dans le classement européen, jusqu’à dépasser plusieurs États membres de l’Union, a une portée symbolique bien supérieure à son simple rang. Elle dit quelque chose d’essentiel : l’appartenance institutionnelle à l’Europe ne garantit plus, à elle seule, une trajectoire économique supérieure.

La Turquie conserve des fragilités majeures : inflation, volatilité monétaire, dépendance aux flux de capitaux, sensibilité aiguë aux décisions politiques et à la confiance des marchés. Mais elle dispose aussi d’atouts considérables : une population jeune, une base industrielle large, un tissu productif diversifié, des champions nationaux puissants, une capacité d’exportation solide, et un coût relatif qui améliore son pouvoir d’achat en parité de pouvoir d’achat.

Autrement dit, la Turquie n’est pas un modèle stable. Mais elle est devenue un acteur qu’il n’est plus possible de traiter comme une simple périphérie.

Pendant que l’Europe se stabilise, l’Asie centrale accélère

C’est ici que l’analyse doit s’élargir. Car le vrai contraste n’est pas seulement interne à l’Europe. Il se joue aussi dans sa périphérie élargie, là où d’autres régions avancent à une vitesse que le continent a perdue.

L’Asie centrale, à cet égard, est un révélateur. Le Kazakhstan, l’Ouzbékistan, le Kirghizistan, le Tadjikistan, le Turkménistan n’ont rien de comparable, à ce stade, avec les niveaux de richesse européens. L’écart reste immense. Mais leur dynamique de croissance, leur démographie, leur potentiel énergétique et minier, leur position géographique en font des acteurs de plus en plus structurants.

Le Kazakhstan s’impose nettement comme le pivot régional. Son économie, portée par les hydrocarbures, l’uranium, les métaux, mais aussi par une stratégie croissante de diversification logistique et numérique, le place à l’avant-garde d’une région en mutation. Ce n’est pas encore une puissance de niveau de vie. Mais c’est déjà une puissance de ressources, de transit, de projection régionale.

L’Ouzbékistan, avec sa population jeune et nombreuse, constitue un autre cas prometteur, à condition de réussir sa transformation institutionnelle et productive. Le Kirghizistan et le Tadjikistan restent plus fragiles, mais leur dynamique démographique pourrait, à long terme, peser davantage qu’on ne l’imagine.

L’Asie centrale ne concurrence pas encore l’Europe sur le terrain de la richesse. Elle la concurrence déjà sur celui de la vitesse.

Le monde turcique : une influence qui se construit par les corridors, l’énergie et les matières premières

Au-delà des trajectoires nationales, une autre réalité prend forme : celle du monde turcique comme espace stratégique en constitution.

L’Organisation des États turciques ne constitue pas encore un bloc économique intégré au sens classique du terme. Son commerce intra-zone reste limité, sa cohésion politique encore incomplète, son poids mondial encore modeste. Mais elle possède un atout que beaucoup d’ensembles plus riches n’ont plus : la centralité géographique dans un monde fracturé.

Entre la Chine et l’Europe, entre la Caspienne et la Méditerranée, entre l’énergie, les corridors de transport, les minerais critiques et les ambitions de diversification occidentales, le monde turcique occupe un espace devenu décisif.

La Turquie y joue naturellement le rôle de moteur, par sa masse économique et industrielle. L’Azerbaïdjan s’affirme comme pivot gazier. Le Kazakhstan pèse sur l’uranium, les hydrocarbures, les corridors eurasien. Le Turkménistan, avec ses réserves gazières, reste une promesse stratégique. L’Ouzbékistan et le Kirghizistan complètent ce dispositif dans une logique plus démographique et territoriale.

Ce bloc n’est pas encore une puissance cohérente. Mais il devient un levier. Et dans le monde qui vient, les leviers comptent parfois davantage que les volumes.

L’Europe peut-elle devenir dépendante ?

La question se pose désormais de façon concrète. Non pas sous la forme d’une domination frontale, mais sous celle, plus subtile, d’une dépendance sélective.

L’Europe a besoin d’énergie. Elle a besoin d’uranium. Elle a besoin de minerais critiques. Elle a besoin de corridors alternatifs dans un contexte de guerre prolongée, de fragmentation des routes et de rivalités maritimes. À mesure qu’elle s’éloigne de la dépendance russe, elle cherche d’autres appuis. Et ces appuis se trouvent de plus en plus souvent à l’Est de la mer Noire, dans l’espace turcique et centre-asiatique.

Cela ne signifie pas que l’Europe deviendra captive. Elle dispose encore d’atouts considérables : sa richesse, son marché, son attractivité technologique, son cadre juridique, sa stabilité institutionnelle. Mais cela signifie qu’elle entre dans une nouvelle phase : celle où la richesse seule ne suffit plus à garantir l’autonomie.

Le pouvoir du XXIe siècle ne se mesure plus uniquement à ce qu’un pays possède. Il se mesure à ce dont les autres ont besoin.

Ce que les chiffres disent, et ce qu’ils ne disent pas

Les projections tendancielles sont utiles. Elles dessinent les continuités, révèlent les inerties, mettent en lumière les fractures. Mais elles ont une limite fondamentale : elles supposent que les structures économiques prolongent leur trajectoire sans rupture majeure.

Or, plusieurs forces de disruption pourraient, d’ici 2030, modifier sensiblement cette carte.

La réforme de la fiscalité mondiale peut fragiliser les économies dont l’avantage compétitif repose sur l’attractivité fiscale. L’intelligence artificielle peut accentuer l’écart entre pays fortement capitalisés en innovation et ceux qui restent dépendants d’industries plus routinières. La transition énergétique peut favoriser les économies déjà engagées dans les technologies vertes tout en déstabilisant celles qui dépendaient d’une énergie bon marché. La démographie peut bouleverser les ratios sans nécessairement refléter un enrichissement réel. Et, bien sûr, la géopolitique peut interrompre n’importe quelle trajectoire.

Autrement dit, le classement de 2030 ne sera peut-être pas faux. Mais il pourrait être incomplet.

Conclusion : l’Europe gardera la richesse, mais plus l’exclusivité du pouvoir

À l’horizon 2030, l’Europe restera l’espace du monde où le niveau de vie moyen demeure le plus élevé. Ses atouts sont considérables. Son accumulation historique de capital, d’infrastructures, d’institutions, de savoir-faire et de stabilité ne peut être rattrapée en quelques années.

Mais cette richesse n’épuise plus la question du pouvoir.

L’Europe reste dominante par le revenu. Elle l’est moins par la vitesse. Elle l’est moins encore par la maîtrise des dépendances. Autour d’elle, des régions moins riches mais plus dynamiques, plus stratégiquement situées, plus dotées en ressources critiques, prennent une importance nouvelle.

L’Asie centrale ne remplacera pas l’Europe. Le monde turcique ne dominera pas, à court terme, l’économie mondiale. Mais ils avancent. Ils deviennent indispensables sur certains segments. Ils transforment l’architecture des échanges, des approvisionnements, des itinéraires, des arbitrages géopolitiques.

La vraie leçon de cette projection n’est donc pas que l’Europe va tomber. Elle est qu’elle ne sera plus seule à compter.

Elle gardera la richesse.
Mais autour d’elle, d’autres construiront l’influence.

Et dans le monde qui vient, ce n’est pas toujours le plus riche qui dicte la règle. C’est souvent celui sans qui les autres ne peuvent plus avancer.

Sources complètes — Analyse économique Europe, Asie centrale et monde turcique

1. Sources institutionnelles internationales
Fonds monétaire international (FMI)
    •    World Economic Outlook, avril 2026 — projections PIB nominal et PPA, 195 pays
    •    worldometers.info/fr/pib (données FMI compilées)
Banque mondiale
    •    World Development Indicators — PIB/habitant historique et classification des revenus
    •    Global Economic Prospects 2025-2026 — banquemondiale.org
    •    Nouvelle classification des pays par revenu 2024-2025
OCDE
    •    Études économiques : Irlande 2025 — oecd.org
    •    Perspectives économiques de l’OCDE, décembre 2024
    •    Türkiye Economic Snapshot 2025 — oecd.org
Banque centrale européenne (BCE)
    •    Indicateur ajusté PIB irlandais (PIB réel avec demande intérieure modifiée), fin 2025
Nations Unies / UNCTAD
    •    World Economic Situation and Prospects 2025 — unctad.org
Banque eurasienne de développement (EDB)
    •    Projections de croissance Asie centrale 2025-2026

2. Sources gouvernementales françaises
Direction générale du Trésor (DGT) — tresor.economie.gouv.fr
    •    Présentation de l’économie irlandaise (mise à jour novembre 2025)
    •    Indicateurs et conjoncture — Turquie (novembre 2024)
    •    Situation économique et financière de la Belgique
    •    Présentation économique de l’Azerbaïdjan
    •    L’économie norvégienne en bref
    •    Turquie — Ralentissement de la croissance début 2025 (juillet 2025)
Bureau fédéral du Plan belge — plan.be
    •    Perspectives économiques 2025-2030, juin 2025
    •    Economic budget 2026 - Economic Outlook 2027-2031, février 2026
Banque nationale de Belgique (BNB) — nbb.be
    •    Projections macroéconomiques pour la Belgique, décembre 2025
SPF Économie belge — economie.fgov.be
    •    Aperçu de l’activité économique en Belgique (décembre 2025)
IWEPS (Institut wallon de l’évaluation) — iweps.be
    •    Perspectives économiques régionales 2025-2030, juillet 2025

3. Médias spécialisés et analyses économiques
Euronews Business
    •    Servet Yanatma, « Quels pays européens seront les plus riches en 2030 ? », 19 avril 2026
Euractiv
    •    « Le Kazakhstan dépasse la Russie et la Chine en termes de PIB par habitant, selon le FMI », août 2025 — euractiv.fr
Euronews
    •    « Central Asia posts growth above 6% in 2025, beating advanced economies », février 2026
Touteleurope.eu
    •    PIB par habitant des pays de l’Union européenne (août 2025)
    •    Fact-checking : L’UE est-elle toujours dépendante des énergies fossiles russes ? (juin 2025)
    •    Qu’est-ce que l’impôt mondial sur les multinationales ?
    •    La convergence économique à l’épreuve de l’élargissement
    •    À quoi ressemblera l’Europe en 2030 ?
CEPR / VoxEU
    •    « Comment l’IA influence la productivité et l’emploi en Europe » (février 2026) — cepr.org
Le Grand Continent
    •    « Une Europe cassée ? 10 points sur la politique de cohésion », avril 2024 — legrandcontinent.eu
Cairn.info
    •    « Irlande : une croissance en trompe-l’œil face à la pandémie », Chronique internationale de l’IRES
    •    « De la Caspienne à la Turquie : les enjeux du corridor gazier sud-européen », Hérodote, 2014
    •    « Le basculement de l’économie mondiale à l’horizon 2030 », CEPII
Allnews.ch
    •    « En Europe, le miracle économique est à l’Est », août 2024

4. Sources de données économiques
TradingEconomics — fr.tradingeconomics.com
    •    PIB par habitant Turquie, Belgique, Azerbaïdjan, Kazakhstan
    •    Taux de croissance annuel Turquie, Irlande
Worldometers / FMI — worldometers.info
    •    PIB par pays 2025-2026 (PPA et nominal)
    •    PIB par habitant mondial, Europe, Asie
Countryeconomy.com
    •    PIB Turquie 2025, Belgique 2025
DonnéesMondiales.com
    •    L’économie en Azerbaïdjan comparée à l’UE
Businessornot.fr
    •    Classement PIB par habitant 2026 : Top 30 pays (janvier 2026)
Comment-investir.com
    •    Pays par PIB : le classement mondial actualisé 2026
Lagazetteaz.fr
    •    « Le Kazakhstan en tête parmi les pays d’Asie centrale en PIB/habitant » (août 2025)
Lapresseturquoise.fr
    •    « Le Kazakhstan a désormais un PIB par habitant plus élevé que la Russie » (août 2025)
EU Reporter — eureporter.co
    •    « Kazakhstan’s GDP per capita surges past Russia and China » (août 2025)

5. Analyses sectorielles et thématiques
Coface — coface.fr
    •    Fiche risque pays : Irlande 2025
    •    Fiche risque pays : Kazakhstan
    •    Analyse risques sectoriels : Énergie (avril 2026)
    •    Économies émergentes les plus dynamiques en 2025
Contrepoints.org
    •    « Irlande : quand une imposition faible rime avec hausse des recettes » (janvier 2026)
BNP Paribas — group.bnpparibas
    •    « Quel impact pour l’Intelligence artificielle sur l’économie mondiale ? »
FMI (blog) — imf.org
    •    « L’IA transformera l’économie mondiale » (janvier 2024)
Fondapol
    •    « Intelligence artificielle : enjeux économiques et financiers » (septembre 2025)
Workday FR — blog.workday.com
    •    « L’Europe face à une nouvelle équation de productivité » (décembre 2025)
ENGIE Newsroom
    •    « ENGIE appelle à l’action face aux risques pesant sur la décarbonation de l’Europe »
Dauphine PSL — dauphine.psl.eu
    •    « Le retour des crises énergétiques : mécanismes, effets et antidotes »
    •    « Les enjeux de la crise mondiale : entre sécurité d’approvisionnement et transition énergétique »
Enerdata — enerdata.fr
    •    « Azerbaïdjan : stratégie énergétique, SOFAZ et ambitions 2030 »
IEA / AIE — iea.org
    •    World Energy Outlook 2023 (résumé)

6. Sources sur le monde turcique
Eurasia Focus — eurasiafocus.com
    •    « L’Organisation des États turciques : ambitions et réalités » (mai 2025)
TRT Français — trtfrancais.com
    •    « Organisation des États turciques : quinze ans de coopération » (octobre 2024)
Anadolu Agency — aa.com.tr
    •    « L’OET fête son 15e anniversaire » (octobre 2024)
Donneesmondiales.com
    •    Membres de l’OTS — données démographiques et économiques
Observatoire de l’Europe — observatoiredeleurope.com
    •    « L’UE salue le partenariat gazier azerbaïdjanais » (mars 2026)
Times of Israël (Ops & Blogs)
    •    « De Moscou à Ankara : l’erreur énergétique de l’Europe » (janvier 2026)
La Gazette AZ — lagazetteaz.fr
    •    « Le Corridor gazier Sud d’Azerbaïdjan réduit la dépendance énergétique de l’Europe »
Pravda FR — francais.news-pravda.com
    •    « Bilan de l’Année Turcique » (janvier 2026)

7. Sources encyclopédiques et institutionnelles secondaires
Wikipédia (FR)
    •    Économie de la Turquie, Économie de la Belgique, Économie de la Norvège, Économie de l’Islande, Économie de l’Europe, Organisation des États turciques, Ouzbékistan, Liste des pays par PIB (PPA) par habitant
CEPII (Centre d’études prospectives et d’informations internationales)
    •    Scénario économie mondiale 2030-2050
Swissinfo.ch
    •    « Suisse, Norvège : deux “cas” européens » — analyse comparée
Atlantasocio.com
    •    Classement des États d’Europe par PIB par habitant
Erdyn.com
    •    « La convergence économique : une réussite de l’Union européenne ? »
Robert Schuman Foundation
    •    « Quelle convergence au sein de l’UE élargie : les enjeux pour la Bulgarie et la Roumanie ? »
Lafinancepourtous.com
    •    Circuits d’optimisation fiscale passant par l’Europe
Vie-publique.fr
    •    Impôt sur les multinationales : taux minimum de 15 %
Investory.fr
    •    Classement par PIB des pays en 2026 : quelles tendances pour demain ?
Europe1 / Ekioz.fr
    •    L’énigme irlandaise : comment une particularité nationale fausse les données de la zone euro
IBSA (Brussels) — ibsa.brussels
    •    Perspectives économiques régionales 2025-2030 (Bruxelles, Flandre, Wallonie)

Toutes ces sources ont été consultées entre le 17 et le 19 avril 2026. Les données du FMI utilisées correspondent au World Economic Outlook d’avril 2026 sauf mention contraire.

RENVOYER L’ASCENSEUR

Fransızcada bir deyim vardır: renvoyer l’ascenseur.

Asansörü geri yollamak diye düz tercüme edilir .

Anlamı basittir; yapılan bir iyiliği, bir hizmeti, zamanı geldiğinde karşılık vererek geri göndermek.

Daha doğrusu kendin rahatladığında iade etmektir,ve herhangi bir bedeli veya maddi manevi yükü olmayan iyilikitir.Basitçe asansörü geri yollamak,sizde binesiniz diye .

Bu, sadece bir nezaket kuralı değildir.

Aynı zamanda bir vefa meselesidir.

Özellikle siyasette…

Siyaset sadece kendi kariyerini düşünmek değildir.

Siyaset sadece konuşmakta değildir.

Siyaset, hatırlamaktır.

Siyaset, zamanı geldiğinde yapılanı unutmamak ve karşılığını vermektir.

Ama ne yazık ki, siyasette — tıpkı hayatın birçok alanında olduğu gibi —

insanlar çoğu zaman hatırlamak yerine unutmayı,

vefa göstermek yerine görmezden gelmeyi tercih eder.

Hatta kimileri yardım eder gibi görünür…

Ama zamanı geldiğinde o iyiliğin karşılığını vermek bir yana,

insanı yalnız bırakır.

Daha da kötüsü,

bazıları sizi yukarı çıkarmak yerine,

aynı asansör boşluğuna itmeye çalışır.

Oysa bazı şeyler unutulmamalıdır.

Yapılan bir iyilik…

Verilen bir emek…

Zor zamanda uzatılan bir el…

Çünkü vefa, sadece bir duygu değil,

aynı zamanda bir duruştur.

Hayat devam eder,zaman geçer hemde çok çabuk geçer,

Ama yapılanlar unutulmaz.

İyilik de kalır, vefasızlık da…

Dünya döner ve herkes,

yaptığıyla bir gün mutlaka karşılaşır.

VE HAYATIN DEĞİŞMEZ BİR GERÇEĞİ VARDIR :

İnsan bazen yükselirken fark etmez,

ama inerken asansör her zaman orada olmayabilir ...onada asansör boşluğu denir .

Sait Köse

Antalya , Pazar 19 Nisan 2026

Dipnot : Fırsatınız oldukça mutlaka sabah güneşi alın , acayip ilham veriyor

(Göçebe Fikir, Kültür, Sanat ve Edebiyat Dergisi Aralık 2025 Sayısı, s. 67-80)

Hilmi ÖZDEN

Zaim Ağa Konağının Ön Cephesi (Fotoğraf: Hilmi Özden 2025)

Teşekkür

2025 Ağustos ayında Eskişehir Sivrihisar ilçesine dostum Atilla AYVA ile birlikte yaptığımız yolculukta ziyaret ettiğimiz yerlerden biri Zaim Ağa Konağıydı. Konağa gelen ziyaretçilere açıklamalarda bulunan Anadolu Üniversitesinden tez aşamasında Tarih Bölümü öğrencisi Şeyda OKUR Hanıma teşekkür eder başarılar dileriz.

Giriş

Zaim Ağa Konağı, Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın Sakarya Meydan Savaşı'ndan sonra 22 Mart 1922 ile 29 Mart 1922 tarihleri arasında cepheyi ve birlikleri denetlemek için askeri ve sivil heyetle birlikte Sivrihisar'da konakladığı binadır. Bu bina Zaim zadelerden Hacı Ali Ağa'nın konağıdır. Yanında kardeşi Şefik Ağa'nın konağı da vardır. Mustafa Kemal Paşa esas Hacı Ali Ağa'nın konağında kalmakla birlikte Ali ve Şefik Ağalar bu her iki binayı Mustafa Kemal Paşa ve beraberindeki heyete tahsis etmişlerdi (Şakar, 2016: 62).

Mustafa Kemal Paşaya Tahsis Edilen Masa ve Yatak (2025 HÖ)

Kerkük Türkmen aşiretinden olan bu aile muhtemelen 1895 yılında Anadolu'ya göç etmişlerdi. Aile üç erkek kardeşten oluşuyordu. Babaları Kara Zaimoğlu Kerkük'te kalıyor. Ailenin nüfus yoğunluğu nedeniyle üç ayrı konak yapılmıştı. Hacı Ali (şimdiki Zaim Ağa Konağı), bitişiğine kardeşi Şefik Ağa (Sakarya Konağı) Hasan Ağa Konağı yıkılmış kalıntısı yoktur. Hacı Ali Ağa'nın Konağı babalarının ismine atfen Zaim ağa Konağı olarak bilinmektedir. Konak 1902 tarihinde yapılmış olup, çok nüfuslu aile yapısına uygun ve Osmanlı yapı ve işçiliği ile tanzim edilmiştir (Şakar, 2016: 58).

Zaim Ağa Konağı

Geniş bir bahçe içinde yer alan konak, iki katlı olarak inşa edilmiştir. Ayrıca altta yarım kat yüksekliğinde bir bodrumu mevcuttur. Zaimoğlu adıyla anılan Ali Zaimoğlu tarafından inşa ettirilen yapının, usta adı bilinmemekte, ancak ahşap işlerinin Hafız Ahmed Elmas'ın eseri olduğu söylenmektedir (Sayan, 2009: 87). Konağın bodrum ve giriş kat duvarları yığma çamur harçlı kırma moloz taş; üst katları ahşap çatkı arası tuğla ve kerpiç dolgulu karkas şeklinde inşa edilmiştir. Üstü kırma çatılı ve oluklu kiremitle örtülüdür. Kuzey (giriş) cephesi sokağa bakan konağın arka ve doğu yanında bulunan bahçesi ve avlusu (hayatı) yüksek duvarlarla çevrilidir. Buraya doğrudan açılan çift kanatlı ahşap bir borda kapı mevcuttur. Doğrudan bahçeyle ve giriş katıyla bağlantılı olan bodrum katı; kiler, depo, ahır, ambar ve şaraphana gibi bölümlere ayrılmıştır. İç sofalı bir plana sahip üst katlar ise tamamen ikamet amaçlı olarak düzenlenmiştir (Sayan, 2009: 87).

İç Mekânda Dolap ve Sedir (2025 HÖ)

Konak 3 kattan oluşmaktadır. Ek bir ilaveyle çok amaçlı mutfak bulunmakta, 1. kat ailenin barındığı geniş bir salon, salona açılan 4 oda vardır. Odaların dışında iki oda arasında seyirlik bir bölüm, odalarda bulunan dolaplar aynı zamanda yatak, yorgan vs. bulunduğu bölümlerden oluşup, bu odalar oturma odası yanında yatma amaçlı da kullanılmaktadır. Her oda dolap içinde bir gusülhane (banyo) içerir. Ailenin gün boyu yaşantısı salonda geçmektedir. İkinci kat misafir katı olup birinci kat yapısının kopyasıdır. Salonda güneye bakan makat (divan) giriş kapı üzerine isabet eden bölümde de ana kapıdan girenin kim olduğunun görülmesi için zeminde kafes gözetleme alanı bulunmaktadır. Genelde binanın güneş alması için bol pencereli oluşu dikkat çekicidir. Yapıda bir kat daha bulunmakta burası tek göz odadan oluşmaktadır. Bol pencereli tepesi havadarlıklı olup, burada ailenin kışın tüketeceği pastırma, sucuk ve sebzenin kurutulacağı mekândır. Şu anda burası mevcut değildir. Aslında Sivrihisar'daki eski konaklarda bu ilave yapı bulunmamaktaydı. Binanın ana giriş kapısına beş mermer merdivenle çift taraftan çıkılır, kapı çift kanatlı olup genelde sağ kanat kullanılır. Ana giriş kapısında her iki kanadında ses veren pirinçten tokmak bulunmakta, sol taraftaki tokmak çalındığında çalanın kadın olduğu, sağ taraftaki ise erkek olduğu henüz kim olduğu görülmeden anlaşılmaktadır. Yapının genelinde kullanılan ağaç yörenin ürünü olan sarıçam kerestesidir. Binanın içindeki tavan, oda kapıları, duvardaki mumluk ve mucire( çekmece) dolap işlemeleri birer sanat harikası olup, işçilikte kullanılan motifler Selçuklu ve Osmanlı asma kökenli işlemelerdir (Şakar, 2016: 58).

Duvarda Gömme Dolap (Yüklük) (HÖ 2025)

Bol Pencereli Duvarlar (HÖ 2025)

Odaların giriş kapıları oyma ve geçme tarzında özenli ahşap süslemelere sahiptir. Genelde iç düzenlemesi ve elemanları itibariyle birbirlerine yakınlık gösteren bu mekânlardan sokak yönündekiler çıkmalarla genişletilmiştir. Bunlar iç süslemeleriyle de diğerlerinden daha özenlidir. Odalarda pencere önlerine kolçaklı sedirler yerleştirilmiş, duvarlardan birisi, dolap ve çiçekli ahşap yüklüklerle kaplanmış; yüklüklerin bir tarafı gusülhane olarak değerlendirilmiştir (Sayan, 2009: 96). Ahşap tavanlar ve duvarlara yerleştirilen gömme dolaplar da nitelikli ahşap işçiliği sergilemektedir. Isıtmanın daima soba ve pirinç mangallarla sağlandığı anlaşılan odalarda ocak yoktur. Soba deliklerinin ise özgün olduğu görülmektedir.

Süslemesi

Yapının dışta en belirgin süslemesini üst kat cephelerinde tuğlaların çeşitli şekillerde istiflenmesi ile biçimlenen bezemeler oluşturmaktadır. Çıkmalar, bunları ve saçakları taşıyan profilli ahşap konsollar, demir pencere şebekeleri, açıkta bırakılan ahşap hatıllar ve çatkılar yapının sokak cephesinde hareketli ve simetriğe yakın bir dekorasyon oluşturmaktadır. Düz tahta kaplamalı saçaklar ve çift kanatlı ahşap dış kapılar ise sadedir (Sayan, 2009: 98). Konak, dıştaki yalın görünüşüne rağmen içte zengin bir süsleme programına sahiptir. İç mekânlardaki süslemeler; oda kapıları, dolaplar, yüklükler, tavanlar, alçı raflar ve sedirlerde görülmektedir. Bezemeyi oluşturan motiflerin tümü geometrik ve bitkisel karakterlidir. Ahşap süslemelerde oyma, geçme ve yüzeyler üzerine çakıları çıtalarla bezeme kompozisyonları meydana getirilmiştir. Çıtalı tavan süslemelerinin ana motifini ince çıtalarla şekillenen küçük kareler içindeki stilize çarkıfelek motifleri ve "S" kıvrımları oluşturmaktadır. Bunların ortasındaki göbeklerde ayrıca metal süs unsurları da kullanılmıştır. Sofaların ve odaların duvarlarında görülen alçı lambalıklar da süslemeli elemanlardır. Başka yapılarda da gördüğümüz bu tarz rafların alt kısımlarında simetrik bir kompozisyon oluşturacak şekilde geometrik motifler yer almakta; onun altındaki üçgen panonun içinde tasvir edilen soyut bir çiçekli bitkinin üst köşelerinde, Arapça kabartma olarak yazılan “Maşaallah 1320” ibareleri okunmaktadır (Sayan, 2009: 103).

Maşallah 1320 (Sayan, 2009: 102).

Tarihlendirme

Yapının sokak cephesindeki giriş kapısı üzerine konulan “1320” yazılı tuğla tarih kitabesinden, konağın 1902 yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. İç mekân duvarlarındaki alçı rafların üzerinde aynı tarihin tekrarlanmış olması da bunu teyit etmektedir (Sayan, 2009: 103). Konak 1905 yılına kadar Zaim ağa ailesinin barındığı mekânken, 1905 yılında Osmanlı hükümeti tarafından EYTAM ( askerdeki insanların yardıma muhtaç aile ve yetim çocuklarını himaye eden kurum) olarak 1914 yılına kadar işlevini sürdürmüştür. Yapı 1905 yılında, Fransız ortaklı “Osmanlı Genel Sosyal Güvenlik Sigorta” şirketi tarafından sigorta edilmiştir. Bu konuda yazılı belge olmayıp, konağın 2007'deki yenilenme sırasında bulunan orijinal pirinç plakette sigorta şirketinin logosu ve açıklaması bulunmuştur. Bu belge Sivrihisar Eğitim Vakfı'nın 109 nolu demirbaşında mevcuttur. Yapı 1914'ten sonra bir süre Hükümet Konağı olarak kullanılmış daha sonra Zaim ağa ailesi tarafından konut olarak kullanımını sürdürmüştür. Ancak konağın bakımı ve giderlerinin karşılanmasında zorluk çekildiği için bina ciddi oranda bakıma ihtiyaç duyulmuştur. Konak 2007 yılında, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kamulaştırılmıştır. Bakanlık binayı 28 Mart 2007’de Sivrihisar Belediyesine tahsis etmiştir. Kültür Bakanlığınca yenilenme projesi hazırlanmış, Eskişehir İl Özel idaresinin sağladığı ödenekle aslına uygun şekilde restore edilmiş ve Temmuz 2007'de Müze ve Kültür Evi olarak hizmete açılmıştır (Şakar, 2016: 58-59).

Zaim Ağa Konağı’nın Kurtuluş Savaşındaki Yeri

Temsili İki Bakanlar Kurulu Üyesi (2025 HÖ)

Temsili Bakanlar Kurulu toplantısı (2025 HÖ)

Sakarya Meydan Muharebesi kazanılmış düşman Sakarya Nehri’nin batısına atılmıştı. 1922 yılının ilk aylarında ise gerek Batı Cephesi Karargâhında ge­rekse Başkomutanlıkta genel bir taarruzun yaz aylarında yapılması konusunda görüş birliğine varıldı. Türk ordusunun levazım, silah ve cephane ile taktiksel olarak taarruza hazırlandığı sırada İngiltere, Fransa ve İtalya arasında Anado­lu'nun geleceği ile ilgili bir konferansın düzenleneceği haberi alındı. Hükümet, Hariciye Vekili Yusuf Kemal (Tengirşek) Bey'in başkan­lığında bir heyeti temaslarda bulunmak ve Avrupa kamuoyuna ilk el­den bilgiler vermek üzere Paris ve Londra'ya gönderme kararı aldı. TBMM'nin 4 Şubat 1922 tarihli toplantısında Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey gezinin gerekçesini milletvekillerine şöyle açıkladı: “Millî davamızı Türkiye Büyük Millet Meclisi namına onun Hariciye Vekili olarak doğrudan doğruya yerlerinde müdafaa etmek, bu davanın na­sıl haklı bir dava olduğunu gücümüz yettiği kadar cihana anlatmaya çalışmak üzere bizzat ben, Hariciye Vekiliniz, Avrupa'da bir seyaha­ti faideli gördüm”. Meclis'teki İkinci Grup'un etkili üyelerinden biri olan Erzurum Milletvekili Hüseyin Avni Bey, Anadolu harekât-ı mil­liyesinin bir yandan “kendisine tecavüz eden düşmanlara karşı, mem­leketini müdafaa” ettiğini, diğer yandan da “medeni bir şekilde bütün dünyaya varlığını” gösterdiğini, bu nedenle Hariciye Vekilinin Avrupa gezisinin “gayet muvafık” olduğunu öne sürdü. Meclis'in Hariciye Ve­kiline “siyaseten müzahir”(yardımcı) olduğunu ve “müttehid (birlik) olarak” kendisine yardımcı olacağını belirtti. Mersin Milletvekili Selahaddin Bey, Meclis başkanlığına verdiği takrirde, “Misak-ı Millî esasatı dairesinde hukuk-u milliyenin tamamii mahfuziyeti ve her mağdur millet için teslim olu­nan tamiratın çiğnenen topraklarımız için dahi temin-i kabulü suretiyle şeref-i milli dairesinde sulh ve sükünun tesisi emrinde Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey'in .... mesaisine Meclis-i Alinin müzaharet ve itimadı tammesi mevcud olduğundan tayini esamiyle “re'ye vaz'ını” önerdi. Yapılan oylamada 178 milletvekili olumlu oy kullanırken, 3 milletvekili ise çekimser kaldı (Yakut, 2023: 7- 8).

Kurtuluş Harbindeki Askeri Malzemeler (2025 HÖ)

TBMM Hükümeti'nin diplomasi yoluyla Misak-ı Millî'yi gerçekleştirme perspektifini pratiğe dökmek için yola çıkan Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey, Paris'e gitmeden önce İstanbul'da Padişah Vahdet­tin, Sadrazam Tevfik Paşa ve Hariciye Nazırı Ahmed İzzet Paşa ile görüşmelerde bulundu ancak bu görüşmelerden Ankara lehine bir so­nuç alamadı. Yusuf Kemal Bey, Avrupa'daki temaslarında önce Pa­ris'te şehir merkezine yakın bir köyevinde eski başbakanlardan Aris­tide Briand ile görüştü ve Ankara'nın yaklaşlaşımını aktardı. Ardından 16 Mart 1922'de Londra'da İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Curzon'la görüşerek, barışın yolunun Misak-ı Millî'yi kabul etmekten geçtiği­ni belirtti. Lord Curzon, Yusuf Kemal Bey'e TBMM Hükümeti'nin Sovyetler Birliği ile olan ilişkisinden rahatsızlık duyduklarını açıkladı. Hatta İngiltere'ye karşı kuvvet kullanılmaması konusunda güvence is­tedi ve Ankara Hükümeti'nin kuvvet kullanması halinde İngiltere'nin her türlü silahla buna karşı koyacağını bildirdi. Daha önce kararlaş­tırıldığı gibi İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Curzon, Fransız Dışişleri Bakanı Raymond Poincare ve İtalya Dışişleri Bakanı M. Schanzer 22 Mart 1922'de Paris'te bir araya gelerek Türkiye ve Yunanistan'a bir ateşkes önerisinde bulundu (Yakut, 2023: 8). Ateşkes önerisinde; taraflar arasında on kilometrelik askersizleştirilmiş bir alan oluşturulması, tarafların askeri kıta, asker ve cephane bakımından güçlendirilmesi, askeri kuvvetle­rin mevcut konumlarını koruması, İtilaf devletlerine ait askeri komis­yonların söz konusu şartları denetlemesi, çarpışmalara üç ay süreyle ara verilmesi gibi konular ön plana çıkarılmıştı. Yunan tarafı ateşkes önerisini kabul etti. Bu sırada cephede bulunan Mustafa Kemal Paşa, hükümetle görüşerek ateşkes önerisini ilkesel olarak kabul edileceğini açıkladı. Sakarya Savaşı'nda maddi ve manevi açıdan büyük darbe alan Yunan ordusunun toparlanmasına fırsat verilmemesi ve ordunun ta­arruza hazırlanması ile ateşkesle tahliyenin paralel yürütülmesi verilen kararlar arasındaydı. TBMM Hükümeti'nin kararı Paris'e ulaşmadan üç dışişleri Bakanı 26 Mart'ta Ankara'ya ortak bir nota daha verdi. Bu notanın koşulları arasında; Yunanistan'ın Anadolu'yu boşaltması, Doğu Trakya'nın paylaşılması (Tekirdağ'ın Türkiye'ye, Kırklareli ve Edirne'nin Yunanistan'a), Çanakkale ve İstanbul boğazlarında geçiş serbestliğinin sağlanması için askersizleştirilmiş bölgeler oluşturulma­sı, İzmir'in Türkiye'de kalması ancak İzmir'deki Rumlarla Edirne'deki Türklere yönetime katılma imkânının sağlanması, Doğu Anadolu'da bir Ermeni yurdunun olması, İstanbul'un Türkiye'de kalması ve barı­şın sağlanmasıyla İstanbul'un boşaltılması gibi Türkiye'nin egemenli­ğiyle bağdaşmayan hükümler vardı (Yakut, 2023: 9).

Yunanistan bu teklifi hemen kabule yanaştı. Türkiye ise öneriyi hemen reddetmeyip şartlı kabul edilmesini benimsedi. Anadolu'nun işgal ordularından tamamen boşaltılması şartı ileri sürülerek diğer şartlarının ise kabul edilmeyeceği ve teklif edilen barış konferansına sıcak bakılabileceğine karar verilmesi düşünüldü. Atatürk 22 Mart 1922'den beri Batı cephesinde denetlemelerde bulunuyordu. Atatürk derhal Ankara'ya haber verip bu minval üzerine kesin karar almak için hazırlık yaptırarak Bakanlar Kurulunu Sivrihisar'a çağırdı. Bakanlar Kurulu; Atatürk ve beraberindeki askeri heyetin misafir kaldığı ve konakladığı Sivrihisar'daki Zaimağa Konağı'nda toplandı ve 24-25 Mart 1922 gecesi çalışmalar yapılarak İtilaf Devletlerine verilecek cevap hazırlandı (Şakar, 2016: 61).

Ödün vermeyen ama savaşçı da görün­meyen incelikli bir cevap hazırlamıştı. Bakanlar Kurulu cevabı uygun buldu. Cevap Meclis'te görüşülüp onaylandıktan sonra Londra, Paris ve Roma'ya tellenecekti. Bakanlar kuruluyla birlikte, Başkomutan'ın davet ettiği Sovyet Rusya Büyükelçisi Aralov, Ataşemiliter (Askeri Ateşesi) Zvonaryev ve Azerbaycan Büyükelçisi İbrahim Abilov da Sivrihisar'a gelmişlerdi (Özakman, 2025: 545).

Aralov, Gazi Mustafa Kemal Paşa ve Abilov (Dökmeci, 2024: 23)

Sovyet Diplomatı S. L Aralov'un Türkiye Hatıralarından Sivrihisar’daki o günleri okumak mümkündür[1]:  27 Mart günü (1922) sabah saat 7'de özel bir vagonla, Ankara istasyonundan yaklaşık 50 km. uzaklıkta (gerçekte yaklaşık 120 km. Orhan Keskin) Biçer istasyonuna hareket ettik. Abilov'la birlikte, Biçer istasyonundan Sivrihisar'a otomobille gittik. Bu yol 100 km. yi aşkın bir yoldu. (Yaklaşık 42 km.) Yolda, itilaf devletleri tarafından teklif edilen silah bırakılması meselesini konuşmak üzere tam kadro halinde M. Kemal'e giden Türk Hükümeti'ne rastladık. Sivrihisara sabahleyin saat 8'de vardık. Resmi bir törenle karşılandık. (Bakanlar karşılanmış olmalı- Orhan Keskin) Şeref kıt'ası, bando, halk topluluğu, kısacası her şey vardı. Sivrihisar'da Albay Arif Bey komutasındaki Kolordu'nun karargâhı bulunuyordu. Mustafa Kemal Paşa ile batı cephesi komutanı İsmet Paşa burada idiler. Bizi kabul ettiler, kahvaltı ikram ettiler….        .

Ertesi sabah, Sivrihisar kasabasıyla tanışmaya gittik. İlkokulu gezdik, derslerinde bulunduk. Manzara oldukça can sıkıcı idi. Çocuklar doğrudan doğruya yerlerde oturuyorlardı. (Herhalde halı ve kilim gibi sergi üzerinde oturmuş olmalılar-Orhan Keskin) Sıra falan yoktu. Müzik dersinde çocuklar Mustafa Kemal'le ilgili şarkılar söylediler ve şiirler okudular. Okuldan ayrılırken, çocuklara gerekli hediyeler alınmak üzere, sarıklı öğretmene Sovyetler Birliği adına biraz para verdik. Çok duygulanan ögretmenin gözleri yaşardı. Boynuma sarıldı. Okulda kitap ve ders aracı yokluğundan uzun uzun yakındı. Sivrihisar kasabasının Millî Kurtuluş Savası'nda hizmetleri dokunmuştur. Halkın topladığı para ile bir uçak satın alınmış ve cepheye gönderilmiştir. Kasabaya ziyaretimiz sırasında, uçak kasabanın göklerinde uçmakta idi.

Aralov'un Bahsettiği Uçak (Dökmeci, 2024: 23)

1921 yılında Yunanlıların yaptığı taarruz sonucunda Sivrihisar, Yunanlıların eline geçmişti. Ama kasabanın çilesi çok sürmemiş, Türk Ordusunun baskısı altında Yunanlılar kasabayı bırakmak zorunda kalmışlardı.

Sivrihisar, çok eski, Ankara'dan da eski bir kasabadır. Padişahlardan birinin mezarı burada imiş. (yanlış-Orhan Keskin) Eski camii tamamıyla ihmal edilmiş harap bir durumda idi. Eski caminin neden böylesine ihmal edildiğini sorduğumuzda: caminin imamı, devletin yardım etmediğini ödenek vermediğini söyledi. Kendisine, dindar kişilerin bu işle ilgilenmeleri gerektiğini söyledik, imam buna cevap vermedi.

(Emirdağ) Batık köyünde komutanı Yarbay Murad Bey olan 41. Tümen karargâhı bulunuyordu.

Aziziye (Emirdağ) kasabasına geldik. Burada komutanı Selahaddin Adil Paşa olan 2. Kolordunun karargâhı bulunuyordu(Keskin, 2001: 49-50).

Bakanlar Kurulunun Sivrihisar'da toplanması İşgal Devletlerinin Anadolu'yu bölmek isteyen Ateşkes Teklifine Ret Cevabının Verilmesi, Sivrihisar'da yapılan bu toplantıda kararlaştırılmıştı. Bu karar aslında Yunanlıların Anadolu'dan tamamen atılması için cesaretle ve azimle savaşa devam edileceğinin kesin bir kararı olmuştur. İşte bu açıdan Gazi Paşa’nın konakladığı bu bina İstiklal Savaşı tarihimizin manevi bakımından çok önemli ve değer verilmesi gereken bir yer olmaktadır. Ayrıca Bakanlar Kurulunun Ankara dışında toplandığı ilk ve son yer olarak da istisnai bir konum arz etmektedir. Sivrihisar'da ateşkes önerisiyle ilgili notanın karşılığı olan bu karar verildikten sonra Bakanlar Kurulu Ankara'ya döndü. Başbakanı Fevzi Paşa (Çakmak) olan 18 Bakandan oluşan kabinenin 11 (10) Bakanı bu toplantıya katılmıştı (Şakar, 2016: 60).

Toplantıya Katılan Mustafa Kemal Paşa ve Kabine Üyeleri:

İcra Vekilleri Heyeti Reisi: Fevzi Paşa (ÇAKMAK)

Umuru Şeriye Vekili: Mustafa Fevzi Efendi (GERÇEKER)

Millî Müdafa Vekili: Kazım Paşa (ÖZALP)

Adliye Vekili: Refik Şevket (İNCE)

Maliye Vekili: Hasan Fehmi (ATAÇ)

Dahiliye Vekili: Ali Fethi (OKYAR)

Maarif Vekili: Vehbi Bey (BOLAK)

Nafia Vekili: Fevzi Bey (PİRİNÇCİZADE)

Sıhhıye Vekili: Dr. Rıza NUR

Hariciye Vekili:Yusuf Kemal (TENGİRŞENK) (Yurt Dışı Görüşmelerde Bulunmaktadır)

İktisat Vekili:  Sırrı Bey ( DAY)  (Şakar, 2016: 60).

Ankara ile İletişimi Sağlayan Telgraf Makinesi (HÖ 2025)

Mustafa Kemal Paşa(ATATÜRK) Fevzi Paşa (ÇAKMAK)

Ali Fethi (OKYAR), Mustafa Fevzi Efendi (GERÇEKER)

Kazım Paşa (ÖZALP), Sırrı Bey ( DAY)

Yusuf Kemal (TENGİRŞENK), Refik Şevket (İNCE), Hasan Fehmi (ATAÇ),

Vehbi Bey (BOLAK), Dr. Rıza NUR, Cevat Paşa (ÇOBANLI)

Temsili Sovyet Askeri Ateşesi (Ataşemiliter) Zvonaryev ve Türk Heyeti (HÖ 2025)

Bakanlar kurulu, Sivrihisar’dan ayrıldıktan sonra Atatürk özel olarak davet ettiği Sovyet Rusya Büyükelçisi Averov ve Azerbaycan Büyükelçisi Abilov ile İsmet Paşa’da olduğu halde kritik konuları tartıştılar ve 29 Mart 1922'de Çay/Afyon 1.  Ordu karargâhına geçtiler (Şakar, 2016: 61).

Sonuç

Kesin cevap vermek üzere Hariciye vekili Yusuf Kemal Bey'in yurda dönüşüne karar verildi. Yusuf Kemal Tengirşenk’i Daily Telgraph Gazetesi muhabiri “Mustafa Kemal Paşa’nın kuvvetli sağ kolu” olarak tanıttı. Müttefiklerin 22 Mart 1922 tarihli mütareke ve 26 Mart 1922 tarihli barış önerisini Paris’te öğrendi. Poincare’ye TBMM’nin son Yunan askerinin Türk toprağını terk ettiğini görmedikçe kılıcını kınına koymayacağını hatırlattı. Türkiye’nin, davasını ancak kuvvetle kazanabileceği izlenimini edindi. Anadolu’nun tahliyesine açıklık getirmeyen, Türk ordusunu müttefiklerin kontrolüne bırakan, Misak-ı Milli’yi göz ardı eden barış önerileri karşısında TBMM Hariciye Vekilinin Paris’te kalamayacağını düşünerek 2 Nisan’da Ankara’ya döndü (Halıcı, 2024). TBMM Hüküme­ti, üç büyük İtilaf devletinden gelen iki notayı 5 Nisan 1922'de cevap­ladı. Ateşkesi ilkesel olarak kabul ettiğini açıklayan TBMM Hükümeti, Anadolu'nun boşaltılmasını şart koşmaktaydı. On beş gün içinde Es­kişehir-Kütahya-Afyon çizgisindeki kalan, dört ayın sonunda da Anadolu ve Doğu Trakya'nın işgali tümüyle sona erdirilmeliydi. Bu ce­vap İtilaf devletleri tarafından kabul görmedi. Buna rağmen TBMM Hükümeti 22 Nisan'da üç devlete ikinci bir nota vererek sonuç almaya çalıştı. Bir kez daha Yunan ordusunun Anadolu'yu boşaltması isten­di ve üç devletin temsilcileriyle barış için İzmit'te bir ön konferansın düzenlenebileceği belirtildi. İngiltere Dışişleri Bakanlığı yetkililerin­den biri olan D. G. Osborne bu notanın “küstahlık, iki yüzlülük ve yetersiz” olduğunu öne sürdü. İstanbul'daki İngiliz Yüksek Komiseri Sir Horace Rumbold ise konferans teklifini “tuzak” olarak nitelendir­di. Dışişleri Bakanı Lord Curzon da bu değerlendirmelere katıldığını ve Ankara'nın amacının “barışı geciktirme” olduğunun açıkladı. Bu değerlendirmelere bakıldığında TBMM'nin diplomasi yoluyla Misak-ı Millî'yi gerçekleştirme niyeti akamete uğramakta ve taarruz fikri tek seçenek olarak öne çıkmaktaydı. İngiliz siyasetçilerinin kışkırtıcı tutumuna karşılık Fransız kamuoyu daha mutedil idi. Üç ülkenin dışişleri bakanlarının ortak ateşkes ve barış önerisi Fransız basının etkili gazetelerinden bir olan Le Temps tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Girişim, “Curzon Projesi” olarak nitelendirildi. Gazete, ateşkes ve barış önerisinin Türklerin “şevklerini kırma amacını taşıdığını”, hiçbir teminat sağlamadığını ve iki belgenin “müttefikleri şerefini küçük düşürücü olduğu kadar Türklerin zekası ile alay eden bir oyun olduğunu” öne  sürdü. Fransız kamuoyunun TBMM Hükümeti'nin lehine döndüğünün açık belirtilerinden biri de Le Petit Journal gazetesinin İngiltere'nin doğu politikasına destek verilmemesine ilişkin yaklaşımıydı (Yakut, 2023: 9-10).

TBMM Hükümeti ve ordunun kurmay heyeti diplomasi yoluyla amaca ulaşılamayacağının farkındaydı, ancak Batı karşısında zor du­ruma düşmemek ve Meclis içerisinde yükselen eleştirileri bertaraf etmek için bir süre diplomasi aracına başvurdu. Diplomasinin başarı­sızlığa uğramasından sonra toplumun topyekün taarruza hazırlanması safhasına geçildi. Mustafa Kemal Paşa 15 Nisan 1922'de Anadolu ve Rumeli Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti örgütüne gönderdiği genelgede, Cemiyet'in “hayat ve istiklal ve refahı milleti temin için bugüne ka­dar olduğu gibi bundan sonra da kemal-i ciddiyet ve tam vahdetle mesaisine devam” etmesi gerektiğini ihtar etti. Böylelikle toplumun birlik içerisinde seferber edilmesi amaçlandı. 1922 yılının Mart ayı bo­yunca subayların mali özlük haklarını iyileştirmek üzere yedi kanun çıkarıldı. Ordunun ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli finansmanı sağlamak üzere 15 Nisan-2 Mayıs 1922 tarihleri arasında 11 vergi tü­rünün orarıları arttırıldı. Bunlara ek olarak, 6 Mayıs, 3 Temmuz ve 21 Ağustos 1922'de Müdafaa-ı Milliye Vekaletince harcanmak üzere 22 milyon lira ödenek çıkarıldı (Yakut, 2023: 11).

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ordunun silah, cephane ve eği­tim açısından hazırlandığını da belirtmektedir. TBMM'de 18 Nisan 1922'de yaptığı konuşmada Batı Cephesinde bir buçuk ay süren teftişi sonucunda ordunun moralinin yüksek ve savaşa hazır olduğunu gördüğünü milletvekillerine açıkladı. Mustafa Kemal Paşa, milletve­killerine, “Emin olabilirsiniz ki, ordumuzun bir neferi bile müstesna olmamak üzere, heyet-i umumiyesi takip ettiğimiz mukaddes dava­yı tamamen idrak etmiştir. (…) Ne için muharebe ettiğini biliyor ve hangi neticeyi istihsal edinceye kadar muharebe zaruretinde olduğunu kemal-I sükûn ve vicdanla takdir ediyor. (…) ) Ordular filvaki Viyana surlarına dayanan eski Osmanlı ordularından biri değildir. Ancak haiz olduğu âli ve insanî mefkure itibariyle onlardan daha yukarı meziyette, kıymette bir çelik parçasıdır (Yakut, 2023: 11-12).

Daha sonra bilindiği gibi 26-30 Ağustos 1922 tarihleri arasında Afyonkarahisar-Dumlupınar Meydan Savaşı (Başkomutanlık Meydan Savaşı) yapılarak Yunan kuvvetleri yurdumuzdan tamamen çıkarıldı. M. Kemal Paşa Başkomutanlık Meydan Muhaberesinden hemen sonra 31 Ağustos 1922'de Dumlupınar'dan orduya “İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri” diye bitirdiği ve Türk Milletine ayrı ayrı iki bildiri yayımlandı. Bu bildiriler büyük ve asil Türk milletinin ve onun ordusunun cefakârca ve vefakarca savaşlar vererek kendisinden üstün kuvvetleri milletçe birlik ve beraberlik içinde yurdundan atmasının zaferini ifade etmesi bakımından en değerli tarihi bildirilerdir. 1 Eylül 1922'de Türk Milletine yayımlandığı bildiri aynen şöyledir: “Büyük ve asil Türk Milleti” Garp cephesinde 26 Ağustos 1922'den beri başlayan taarruzi hareketlerimiz Afyonkarahisar­ Altınbaş- Dumlupınar arasında büyük bir meydan muhaberesi halinde beş gün beş gece sürdü. Türkiye Büyük Millet Meclisi Ordularının şecaat (kahramanlığı) şiddet ve sür’ati tevfikatı süphaniyeye vesile-i tecelli oldu (Allah'ın yardımları ile görülmüş oldu). Zalim ve mağrur düşman ordusunun asıl unsurları akıllara dehşet verecek katiyetle imha edildi. Teşkilat ve teçhizatı gibi ananat zaferiyatı ve ismi, münhasıran (özellikle) milletimin şuurundan ezeli ve edebi imanından vücut bulan ordularımızı fedakârlıklara layık olarak size takdim ediyorum. En büyük kumandanından en küçük erine kadar ordularımıza hâkim olan fikir, milletin gösterdiği vazife uğrunda şehit olmaktır. Bunu muharebe meydanında yakından müşahede ederek büyük milletime haber veriyorum. Milletimizin bünyesindeki kudret ve mefkûreyi (ülkü, ideal) üç buçuk yıl evvel çalışma arkadaşlarımla ifade etmekten başlayarak, tahammül edilemeyecek güçlükler içinde devam eden mücahidatımızın netayici tezahür ediyor (Mücadelemizin neticeleri ortaya çıkıyor).  Milletin rey ve iradesine istinat (dayanan) eden her işin neticesi, millet için hayır ve selamet olduğu sabittir. Milletimizin istikbali emindir ve nusratı mevduayı (vaat ve emanet edilen zaferi) Ordularımızın istihsali (elde etmesi) muhakkaktır” (Şakar, 2016: 61- 62).

Kaynaklar

1-Halil Dökmeci, Dünyanın Merkezi Sivrihisar, Sivrihisar Belediyesi, Eskişehir.

2-Kemal Yakut, İşgal ve Direniş, 100. Yılında Eskişehir’in Kurtuluşu, Tarih Vakfı

Yurt Yayınları,İstanbul, 2023.

3-Naci Şakar, Burası Sivrihisar, Eskişehir Tepebaşı Belediyesi&Sivrihisar Eğitim Vakfı, Eskişehir, 2016.

4-Orhan Keskin, Bütün Yönleriyle Sivrihisar, Bayrak Matbaası, İstanbul, 2001.

5-Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, Bilgi Yayınevi, 412. Basım, Ankara, 2015.

6-Yüksel Sayan, Sivrihisar Evleri, Ege üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, İzmir, 2009.

7- Şaduman Halıcı,  Yusuf Kemal Tengirşenk (1878-1969), Atatürk Ansiklopedisi, Atatürk Araştırma Merkezi, 2024.

Dr. Bülent Güven 

Siyaset Bilimci 

Perşembe 16 Nisan 2026 8:04

İllüstrasyon: Annelise Capossela/Axios

7 Ekim 2023’te Gazze savaşının başlamasıyla Ortadoğu’da uluslararası boyutta da yansımaları olan yeni bir süreç başladı. Fakat Gazze savaşı bu anlamda belki bir kırılma anı oldu. Asıl süreç, çok daha önceden Arap Baharı’nı ve İsrail’in agresif ve yayılmacı politikalarını içeren olaylarla başladı. Son olarak İran, ABD ve İsrail arasında yaşanan savaş da bölgede önümüzdeki dönemde yeni gelişmelerin ve dönüşümlerin önünü açtı.

Bu vesileyle Körfez ülkeleri, güvenlik politikaları ve jeopolitik ilişkilerinde kuvvetle muhtemel yeni bir yapılanma sürecine giriyor. Kendi güvenlikleri için ABD’ye yakın duran ve bu kapsamda ABD’ye milyarlarca dolar aktaran Katar, BAE gibi ülkelerde giderek daha net şekilde şu algı yerleşiyor: ABD için İsrail’in güvenliği vazgeçilmezdir; bu nedenle kriz anlarında öncelik İsrail’in güvenliğine verilmektedir. Bu algı, Amerika’nın bu ülkelere verdiği güvenlik garantilerine duyulan güveni kalıcı biçimde sarsıyor.

Bu perspektiften bakıldığında Körfez monarşilerinde stratejik bir yeniden kalibrasyonun gerekli ve kaçınılmaz olduğu yönünde bir anlayış yerleşiyor. Ancak bu sürecin başlangıcı belirtildiği gibi son çatışmayla sınırlı değil. En geç 7 Ekim 2023’ten, Eylül 2025’te İsrail’in Doha’ya yönelik saldırısından ve aynı ay Suudi Arabistan ile Pakistan arasında imzalanan savunma anlaşmasından itibaren bu jeopolitik kaymanın işaretleri görünür hâle geldi. 

Daha da geriye gidildiğinde, 2019’da İran’ın Suudi petrol tesislerine yönelik saldırısına ABD’nin askerî karşılık vermemesi bu anlayışın yerleşmesinde kritik bir dönüm noktasıydı. Bu olay, Washington’un güvenilir bir koruyucu güç olup olmadığına dair ilk ciddi şüpheleri doğurdu. Benzer bir durum Türk-ABD ilişkileri için de geçerliydi. Türkiye’nin tüm uyarılarına rağmen “müttefik” ABD’nin, kırk yılı aşkın süredir NATO ülkesi Türkiye’yi bölmeye çalışan bir terör örgütünün Suriye’deki uzantısını ağır silahlarla donatması da bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bu gelişmeleri yalnızca bölgesel dinamiklerle açıklamak mümkün değil. Bu anlamda uluslararası sistemdeki yapısal değişimleri de dikkate almak gerekiyor. ABD’nin küresel hegemonyasındaki yavaş ama sürekli gerileme ve Çin’in yükselişi, Körfez ülkelerini global anlamda da stratejik tercihlerini yeniden gözden geçirmeye zorluyor. Aynı zamanda İran, Şii kartı üzerinden Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen gibi ülkelerde nüfuzunu artırma çabaları nedeniyle önemli bir istikrarsızlık unsuru olmaya devam ediyor bu ülkeler için. İran bu yolla kendi konumunu Ortadoğu’da güçlendirmeye çalışıyor.

Bu ülkelerin ABD’nin güvenilirliğine ilişkin açık ve resmî açıklamaları olmasa da, çeşitli gelişmeler Körfez ülkelerinde ciddi bir rahatsızlık yaşandığını gösteriyor. Bölge ülkelerinin Çin gibi yeni güçlerle ilişkilerini artırmaya çalışmaları da bu şekilde okunabilir. Özellikle ABD’nin kayıtsız ve şartsız biçimde İsrail’in güvenliğine odaklanması, bölge ülkeleri arasında ciddi bir eleştiri konusu. Bu durum, Körfez ülkelerinin on yıllar boyunca Amerikan ekonomisine yaptıkları büyük yatırımlar düşünüldüğünde daha da dikkat çekici hâle geliyor. Bu yatırımların bir yönüyle İsrail saldırganlığına karşı kendilerini güvence altına alma amacı varken, diğer yönüyle İran gibi tehditlere karşı güvenlik desteği sağlama beklentisi bulunuyordu.

Son dönemde yaşanan gelişmeler ABD’ye yönelik şüpheleri daha da derinleştirdi. ABD’nin, Eylül 2025’te Doha’daki bir Hamas ofisine yönelik İsrail saldırısını engelleyememesi, bölge ülkeleri tarafından sessiz ama derin bir şekilde kayda alındı. Buna ek olarak Gazze’de süren savaş, Batı Şeria’daki yerleşimlerin genişletilmesi ve 2025 tarihli yeni ABD ulusal güvenlik stratejisinde Ortadoğu’nun daha düşük bir seviyede önceliklendirilmesi, Washington’un güvenilirliği konusunda soru işaretlerini artırdı. Aynı durum İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları için de geçerli.

Son İran savaşında İran’ın Katar, BAE, Suudi Arabistan gibi ülkelere yönelik saldırıları karşısında, ABD’nin İsrail’i koruma konusundaki hassasiyetine benzer bir refleksi bu ülkeler için göstermemesi, belki de bardağı taşıran son damla oldu. Mevcut ABD yönetiminde savaş bakanı olarak anılan Siyonist evanjelist Peter Hegseth gibi isimlerin yer alması ve bunların İslam karşıtı söylemleri açıkça dile getirmeleri, ABD’nin güvenilir bir koruyucu olduğu yönündeki şüpheleri daha da artırdı.

Aslında Körfez ülkeleri ile ABD arasındaki ittifak uzun süre istikrarlıydı. Bu ilişki, “güvenlik karşılığında petrol” ilkesine dayanıyordu ve Soğuk Savaş sonrasına kadar etkili bir şekilde işledi. Ancak bu düzen hiçbir zaman iç çelişkilerden tamamen arınmış değildi. ABD’ye olan güvenlik bağımlılığı, toplumların bazı kesimlerindeki Batı karşıtı duygularla çelişiyordu. Ayrıca İran’a karşı denge unsuru olarak İsrail’e yaklaşılması da iç politik gerilimleri artırdı.

Buna rağmen bu ülkelerdeki yönetimler uzun süre bu çelişkileri kontrol altında tutmayı başardı. Ancak Arap Baharı, iç istikrarın ne kadar kırılgan olabileceğini ortaya koydu. Öte yandan İran’ın sahip olduğu asimetrik askerî kapasite –özellikle füze ve insansız hava araçları– Körfez ülkeleri için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. İran’ın nükleer programı da bu belirsizliği artıran önemli bir faktör olarak kayda geçti.

Bugünkü tablo ise oldukça çelişkili. Bazı Körfez ülkeleri İran’ın zayıflamasını isterken, aynı zamanda İsrail’le aynı cephede yer almanın yaratacağı siyasi sonuçlardan kaçınmak istiyor; çünkü halkta Filistin meselesi nedeniyle İsrail’e karşı güçlü bir tepki var. İsrail ile aynı safta bulunmak, bu monarşilerin iktidarını Arap Baharı’na benzer bir şekilde tehlikeye atabilir. En önemlisi ise uzun sürecek bir savaşın ekonomik ve güvenlik açısından doğuracağı öngörülemez sonuçlar ile ABD’nin böyle bir durumda bu ülkelere gerçekten destek verip vermeyeceği konusundaki belirsizliktir. Mevcut durum analiz edildiğinde, bugünkü ABD’nin bu ülkelere böyle bir durumda destek verme ihtimali oldukça düşüktür.

ABD’ye olan güvenin ileri derecede aşınması, bölge için köklü sonuçlar doğurabilir. Gelinen noktada eski düzenin aynen devam etmesi pek olası görünmüyor. Bunun yerine Ortadoğu’nun güvenlik mimarisinde kapsamlı bir yeniden yapılanma ihtimali büyüktür. Bu süreç; silahlanmanın artması, Çin ve Rusya’ya yönelimin güçlenmesi ve ABD yapımı silah sistemlerinden uzaklaşılması gibi sonuçlar doğurabilir. Nitekim bu ülkelerin BRICS çerçevesinde bu aktörlerle yakınlaşmaya başlaması da bunu göstermektedir.

Bu yönde ilk işaretler de ortaya çıkmış durumda. Örneğin Ukraynalı bir askerî heyetin bölgeye yaptığı ziyaret, alternatif askerî iş birliklerine duyulan ilginin arttığını gösteriyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nin, teknoloji transferi konusundaki anlaşmazlık nedeniyle Fransa ile yürütülen bir savunma projesinden çekilmesi ve Suudi Arabistan-Pakistan savunma anlaşması da bu arayışın göstergeleri arasında zikredilebilir. Ayrıca Suudi Arabistan’ın kendi nükleer programını geliştirmeye çalıştığı da ifade ediliyor. Yine bu ülkelerin Türk savunma sanayi ürünlerine ilgi duyması da bu sürecin yansımalarından biridir.

Bu çerçevede Çin’in rolü giderek önem kazanıyor. İran’ın önemli bir ortağı olan Pekin, Körfez ülkeleri için hem bir risk hem de bir fırsat olarak görülüyor. Çin ile iyi ilişkiler, istikrar ve dolaylı bir güvenlik garantisi sunabilir. Ancak bölge içindeki dengeler farklılık gösteriyor: Şii nüfusun ağırlıkta olduğu ülkeler İran etkisine karşı daha hassas kalırken, Birleşik Arap Emirlikleri gibi aktörler İsrail’le ilişkilerini daha da geliştirebilir.

Belirtildiği gibi, bazı Körfez ülkelerinin askerî bilgi ve teknoloji alanında Ukrayna ve Türkiye gibi yeni ortaklara yönelmesi dikkat çekici, hem de yeni dengelerin oluşması açısından önemli gelişmelerdir. Bu eğilim yalnızca yeni siyasi tercihlerin sonucu değildir; aynı zamanda ABD’nin askerî-sanayi kompleksinde ortaya çıkan yapısal sorunlarla da bağlantılıdır. Özellikle modern savaşın gerektirdiği alanlara, örneğin drone teknolojilerine yeterince uyum sağlanamaması eleştiri konusudur. 

Yüksek maliyetli füze savunma sistemlerinin, düşük maliyetli insansız hava araçlarına karşı kullanılması bu yapısal dengesizliği açık biçimde ortaya koymaktadır. 20 ile 50 bin dolara mal olan bir drondan korunmak için 3 ile 9 milyon dolar arası maliyeti olan bir füzeyi kullanmak savaş ekonomisi açısından pek mantıklı görünmüyor. İyi bir altyapı ile yılda bir milyon drone üretmek mümkün iken, bahsedilen savunma sistemleri füzelerinden yılda ancak 700 ile 800 arası üretmek mümkün.

İran ise ABD ile Körfez ülkeleri arasında giderek belirginleşen bu gerilimi kendi lehine çevirmeye çalışmakta ve önümüzdeki dönemde bu yöndeki çabalarını artırması beklenmektedir. Tahran uzun zamandır ABD’nin bölgeden çekilmesini savunmakta ve bunun yerine İran’ın da dâhil olduğu bölgesel bir güvenlik mimarisinin oluşturulmasını önermektedir. Ancak İran’ın hegemonya arayışı ve ideolojik karakteri, Körfez ülkelerindeki mevcut yönetimlerde kalıcı bir güvensizlik duygusu yaratmaktadır. 

Savaşın ABD açısından maliyeti arttıkça, Irak ve Afganistan örneğinde görüldüğü gibi, ABD’nin bölgeden çekilmesi büyük bir ihtimaldir. ABD’deki güçlü İsrail lobisi hem toplumda hem de genç nesil siyasetçilerde ciddi eleştirilere tabi tutulduğu için orta vadede bu lobinin gücü ABD’yi İsrail güvenliği açısından bölgede tutmaya yetmeyebilir.

Yaşanan bu gelişmeler yalnızca bölgesel dinamiklerin sonucu değildir; aynı zamanda küresel siyasi ekonomideki daha geniş çaplı dönüşümlerin de bir yansımasıdır. ABD öncülüğünde şekillenen liberal dünya düzeni ve neoliberal ekonomik yapı, artık Amerikan ekonomisine geçmişte sağladığı ölçüde katkı sunmamaktadır. Çin’in yükselişi ve Hint-Pasifik bölgesinin artan stratejik önemi, Washington’un önceliklerini son yirmi yılda önemli ölçüde değiştirmiştir. İç politikada ise “America First” yaklaşımı bu yönelimi daha da pekiştirmektedir.

Tüm bu unsurlar birlikte değerlendirildiğinde, Körfez bölgesindeki güç dengelerinin yeniden şekillendiği açıkça görülmektedir. ABD’nin bu süreçten beklenildiği kadar olumsuz etkilenmeyebileceği öne sürülse de, Avrupa Birliği’nin bölgede daha etkin bir rol üstlenme arayışında olması muhtemeldir. Bununla birlikte hem AB hem de Körfez ülkeleri, başta Çin olmak üzere yeni ortaklık seçeneklerine temkinli bir şekilde yönelmektedir.

Tasvir edilen bu jeopolitik çerçevede, dış güçlerin etkisinde kalmadan bölge ülkelerinin kendi aralarında bir düzen kurup kuramayacağı sorusu önem kazanmaktadır. Sadece bölgede değil, tüm İslam dünyasına bakıldığında insanın aklına 1860 yılında Ziya Paşa tarafından yazılmış şu dizeler gelmektedir:

Dolaştım mülk-i İslâm’ı bütün viraneler gördüm,
Harâb olmuş bu cihânın her tarafın hâneler gördüm.

Bölgenin bu kısır döngüden kurtulması ve virane hâlinden çıkabilmesi için yeniden yapılanmaya gitmesi gerekmektedir. Aslında ideolojik duruşu nedeniyle bölgede risk unsuru olarak algılanan İran, Türkiye ile birlikte burada anahtar bir rol oynayabilir. Bölgenin iki büyük ülkesi, ideolojik bagajlarını bir kenara bırakarak Almanya ve Fransa’nın İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’da yaptıkları gibi yeni bir düzenin kurulmasının önünü açabilirler. Bu yapılmadığı takdirde bölge ülkeleri bugün ABD ve İsrail’in, yarın ise Çin veya Rusya’nın hegemonik etkisi altında kalmaya devam edecektir. Ümit edelim ki son yaşanan gelişmeler böyle bir yeniden yapılanmanın kapısını aralar.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir.

Bruxelles Korner | Analyse

Un accord centenaire ressuscité

Il y a plus d’un siècle, le sultan ottoman Abdülhamid II lançait la construction d’une ligne ferroviaire destinée à relier Istanbul aux villes saintes de La Mecque et Médine. Inauguré en 1908 après huit ans de travaux, le Chemin de fer du Hedjaz avait alors relié Damas à Médine, réduisant un voyage qui prenait quarante jours en caravane chamelier à quelques heures de trajet. Endommagé pendant la Première Guerre mondiale, sabordé lors de la Révolte arabe sous l’impulsion du légendaire T.E. Lawrence, puis progressivement abandonné avec l’effondrement de l’Empire ottoman, ce joyau ferroviaire semblait condamné aux mémoires et aux musées. Ce n’était pas compter avec les recompositions géopolitiques du Moyen-Orient post-Assad.

Le tournant de 2025–2026

En septembre 2025, des responsables des ministères des Transports de Jordanie, de Syrie et de Turquie se sont réunis à Amman pour soumettre un mémorandum conjoint à leurs ministres respectifs, proposant de relancer le Chemin de fer historique du Hedjaz avec l’appui d’Ankara. Ce n’était qu’une première étape. Le 7 avril 2026 il y a moins de 24 heures les ministres des Transports des trois pays ont franchi un pas décisif en signant à Amman un mémorandum d’entente trilatéral visant à développer la connectivité des transports et de la logistique entre leurs pays. Le texte prévoit la mise en place d’un cadre institutionnel et technique de coopération dans les domaines routier, maritime et ferroviaire, ainsi que la formation de comités mixtes chargés de coordonner les efforts et d’harmoniser les procédures.

La répartition des rôles est déjà définie : la Turquie s’est engagée à financer la maintenance du tronçon du Chemin de fer du Hedjaz entre Damas et la frontière jordanienne, tandis que la Jordanie prendra en charge la restauration des locomotives. Les deux pays ont également accepté de lancer des études de faisabilité pour de nouvelles extensions ferroviaires reliant leurs capitales à Ankara.

Un calendrier ambitieux

Les délais annoncés sont serrés. Des passagers pourraient emprunter le train entre Amman et Damas dès la fin 2026, selon un responsable jordanien. Plus au nord, la réouverture d’un tronçon de 350 kilomètres à la frontière turco-syrienne est envisagée dès le début de l’année 2026, tandis qu’un premier voyage d’essai entre Amman et Damas est projeté pour la fin de la même année.

Ces projections restent conditionnées à des facteurs encore incertains : financement, stabilité sécuritaire dans certaines zones syriennes, et coordination entre de nombreux acteurs. Aucun accord formel n’a à ce stade intégré l’Arabie Saoudite ou Oman dans ce processus même si les perspectives à plus long terme mentionnées par les officiels jordaniens visent bien à relier Amman aux projets ferroviaires du Golfe.

La dimension géopolitique

Ce projet ne se résume pas à de la ferraille et des rails. Il s’inscrit dans une recomposition profonde des équilibres régionaux. La chute de Bachar al-Assad en décembre 2024 a rouvert des corridors terrestres fermés depuis plus de quatorze ans. Le couloir envisagé relierait la Jordanie et la Syrie à la Turquie, et de là à l’Europe ,un axe bidirectionnel vital pour le commerce, qu’il s’oriente vers le nord ou vers le Moyen-Orient, via l’Arabie Saoudite, les États du Golfe et l’Égypte.

Pour Ankara, l’enjeu est stratégique. Restaurer et moderniser la ligne en particulier le tronçon Syrie–Jordanie rouvrirait un corridor commercial vital entre la Turquie et la mer Rouge. La Turquie pourrait ainsi développer considérablement ses échanges avec l’Arabie Saoudite et la Corne de l’Afrique. Pour Damas en phase de reconstruction, la relance ferroviaire représente une bouée économique autant qu’un signal de normalisation envoyé à la communauté internationale.

Mémoire, identité et soft power

Le Chemin de fer du Hedjaz n’est pas qu’un projet d’infrastructure. C’est un objet de mémoire chargé d’une symbolique islamique et ottomane puissante. Financé sans recours aux puissances étrangères, un tiers de son coût avait été couvert par des donations volontaires de la communauté musulmane mondiale, depuis Singapour jusqu’à l’Amérique du Nord. Sa renaissance, portée par la Turquie d’Erdoğan, s’inscrit dans une rhétorique néo-ottomane assumée, où l’histoire devient argument diplomatique et la coopération régionale, vitrine d’influence.

Conclusion

Le Chemin de fer du Hedjaz traverse à nouveau les colonnes de l’actualité. Ce que l’Empire ottoman avait construit en huit ans au tournant du XXe siècle, trois États Turquie, Syrie, Jordanie tentent aujourd’hui de ressusciter dans un contexte de normalisation post-guerre civile. L’accord du 7 avril 2026 est un signal fort. Reste à savoir si la volonté politique, les financements et la stabilité régionale seront au rendez-vous pour transformer ce mémorandum en trains qui roulent.

Sources : Arab News, Gulf News, Enab Baladi, Daily Sabah, TRT World, The National, Radio Free Syria avril 2026.

Kadir Duran / Bruxelles Korner

Naturalisation en Europe : qui deviennent les nouveaux citoyens ?

Bruxelles Korner | Analyse

En 2024, l’Union européenne confirme une tendance de fond : la citoyenneté nationale devient le point d’aboutissement de trajectoires migratoires de plus en plus structurantes.

Selon les dernières données d’Eurostat, 1,17 million de personnes ont acquis la nationalité d’un État membre. Une hausse significative qui traduit un basculement discret mais profond : l’Europe ne se contente plus d’accueillir, elle intègre durablement.

Une géographie de la naturalisation sans surprise… mais révélatrice

En tête, la Syrie avec 110 100 acquisitions de nationalité. Derrière, le Maroc (97 100), suivi de l’Albanie (48 000).

Ce trio n’est pas anodin.

Il reflète trois dynamiques distinctes :

• les conséquences prolongées des crises géopolitiques (Syrie),

• les flux migratoires historiques et structurés vers l’Europe (Maroc),

• l’intégration progressive des Balkans dans l’espace européen (Albanie).

L’Europe qui naturalise : Allemagne, Espagne, Italie en première ligne

La naturalisation n’est pas homogène sur le territoire européen. Trois pays concentrent l’essentiel des acquisitions :

• Allemagne

• Espagne

• Italie

Ces États jouent un rôle de pivot : ce sont eux qui transforment le plus massivement des résidents étrangers en citoyens à part entière.

Derrière les chiffres, une réalité politique

Ces données ne sont pas qu’administratives.

Elles traduisent :

• une installation durable de populations issues de zones de crise,

• une mutation démographique progressive de l’Europe,

• et surtout, une redéfinition silencieuse de la citoyenneté européenne.

Car il faut le rappeler : on ne devient pas “citoyen de l’Union européenne” directement.

On devient d’abord citoyen d’un État membre, et c’est cette nationalité qui ouvre ensuite les droits européens.

Une Europe en transformation lente mais irréversible

La naturalisation est souvent perçue comme une formalité. Elle est en réalité un marqueur stratégique.

Elle signe :

• la fin d’un cycle migratoire,

• le début d’un ancrage politique et social,

• et, à terme, une influence sur les équilibres électoraux et sociétaux.

L’Europe de 2030 se dessine déjà dans les naturalisations de 2024.

      Gizli arzuların ifadesidir rüya. Şuuraltı isteklerin dışa vurumudur. Karışık hayâllerdir. Rüya geçmişten çok, geleceğin planlanmasıdır. Bu yüzden “düş olmadan iş olmaz.” der Anadolu insanı. Rüyada görülenler bir beklentinin, umudun, amacın göstergesidir. Rüya, âlemlerden âlemlere göçülen zaman üstü sırlardır. Destanlarda, efsanelerde, menkıbelerde, halk hikâyelerinde, âşıklık geleneğinde baştan sona, bir rüya motifi yer alır.

Kahramanlar rüya ile hayâl kurar, rüya ile yönetirler halkı. Rüya, işlerine yön verir. Türk devletlerinin kuruluş felsefesi bir rüyaya dayanır. Rüya ki, bir olay, manevi güç verir devletin kuruluşunda. Jung’a göre toplumların da rüyası vardır; bu toplumun ortak şuuraltı anlatımıdır. “Fertler gibi, toplumlar da rüya görür. Bu rüyalar bir bakıma halin planlanması, geleceğin tahayyülü ve ideallerin belirlenmesi için yapılan taslaklar gibidir. Bu özellikleriyle bu rüyalar, cemiyetin mevcut tavırlarını tefsir ve gelecekteki hareketlerini tahmin etmeye yardımcı olur” Fertlerin ve toplumların gelecek tasarımları vardır. Biz bunlara; hayâl, imge, tasavvur, tasarım deriz. Bunlar aynı zamanda düşüncedir, fikirdir. Düşünce dünyasının sözlü ve yazılı ifadeleri kavramlardan oluşan önermelerdir.

   Kızıl Elma, Türkler tarafından değişik şekillerde tasvir edilmiş olup bazen bir belde, bazen bir taht, bazen de dünya hâkimiyetini temsil eden som altından yapılma kızıl renkli bir küre olmuştur. Bazen fethedilmesi gereken illeri ifade eder, çoğu kez ise bütün Türklerin, tek bayrak altında toplandığı devletin simgesidir. Bu altın top, bazen zaferin işareti, bazen hâkimiyetin sembolü, bazen de fethedilmek üzere hedef seçilen yerin sembolü olarak ifade edilmiştir. Çok eski bir Türk inanç ve töresi olan Kızıl Elma, Türkistan'dan Hazar Denizi'nin doğusundan gelen Oğuzların, Hazar Kağanının ipek çadırının üzerinde hâkimiyetinin ifadesi olarak bulunan altın topu yani Kızıl Elma'yı ele geçirmeyi ülkü edinmişlerdir. Destanlarda da varlığı kuvvetle hissedilen Kızılelma, Oğuz Destanı’nda hedef gösterilen “büyük nehirler ve büyük denizler ülkesine varmak” tabiri çok eski bir Türk ülküsüydü. Yine Türk kültüründe toy ve düğün bayrağının ucuna ‘‘Kızılelma yerleştirmek âdeti” kutsiyeti açısından kayda değer bir durumdur. Yaygın olan bir efsane şöyledir: “Ayasofya’da bir heykelin elinde bulunan kızıl renkteki elma, cihan hâkimiyetinin tılsımını taşıyordu. Bu elma Hıristiyan seyyahlara göre Bizans’a uğur getiriyordu. Nitekim XV. yüzyılda heykelin yıkılması ve Kızılelma’nın düşmesi birçok ülkenin elden çıkmasına, bunların Türkler tarafından fethine ve imparatorluğun yıkılmasına işaret sayılmıştır.”

   Tarihî açıdan Türk insanına baktığımızda onun düşünce dünyasını ifade eden bazı kavramların varlığını, Türk tarih eserlerinde bulabiliriz. İslâm'dan önce Ergenekon veya kut; İslâmî dönemde, İlâ-yı Kelimetullah, cihan hakimiyeti, din ü devlet, nizam-ı alem ve benzeri kullanılan bir başka kavram, “Kızıl Elma”dır. Sözgelimi, Ziya Gökalp Kızıl Elma isimli eserinde, Türk varlığının neşv ü nema bulduğu Türk yurdu "Turan" veya Türk olma düşüncesinin verildiği bir "eğitim kurumu"; Ömer Seyfettin “Kızıl Elma Neresi?” isimli hikâyesinde, Osmanlı askerinin "padişahın fethini düşündüğü yer" olarak ifade ederken tarihçilerin belirttiği Kızıl Elma imgesi, "fethedilecek yerler" anlamını verir. Bu imge, “altın top”, “altın âlem”, “altın hokka” yanında “kızıl elma” simgesiyle anlatılır. Bu simgenin, fethedileceği düşünülen mekânlarda maddesel olarak var olduğu imlenirdi. Bu anlamda “kızıl elma” Osmanlı döneminde, hem "Kuzey Kafkasya" hem "Bizans" dolayısıyla "Batı dünyası" anlamını ifade eder.

   XVII. Yüzyılın tarihçilerinden olan Peçevi, Kızılelma’yla ilgili şunları söyler: ’Ehl-i İslam, Kızılelma’ya değin fethetseler gerektir deyu lisan-ı halkta şayidir. Lakin bu kelamın me’hazı ve sebebi malum değildir.”

Gevheri’de Kızılelma bir murattır... Peygamberleri, evliyaları, gazileri yanına alan şair Kızılelma’ya şu dörtlüğüyle ulaşır:

“Gaziler serveri binip Düldül’e

Evliye vü enbiya vü melekler ile

Mucizât-ı Nebi ve lutf-ı Hak ile

Kızılelma’ya dek uçmak isteriz “

Kızıl Elma’ya ulaşılmazlığı Atsız şöyle belirtir;

“Yüz paralık kurşunla gider hayat dediğin;

Tanrı yolu uzaktır; erken kalk sıkı giyin.

Yazık, bütün ömrünce o kadar özlediğin

Güzel Kızılelma'na varmadan öleceksin.'’

Yahya Kemâl de Otranto seferine çıkmayı Kızıl Elma’ya bağlar;

“Çıktı Otranto’ya pür-velvele Ahmet Paşa

Tuğlar varsa gerektir Kızılelma’ya kadar

Ra’d-ı tekbîr kopup gitmelidir bank-i ezan

Dâr-ı küffârda meşhûr kenîsâya kadar”.

Bir başka şair, Yeniçeri Ocağı ile Kızıl Elma ülküsüne dikkat çeker:

“Kızıl Elma kapusunu feth ederken nacağı,

Ne revâdır bozula Hazreti Bektaş ocağı.”

   Bir yazar Kızıl Elma konusuna daha farklı yaklaşır: “Bence Kızılelma, bir yerde değildir, burada bizim içimizdedir; onun öteki ismi milli asabiyet, milli ahlâktır.” der.

   İbrahim Kafesoğlu, Kızılelma’yı Türk ordusunun manevi hedefi olarak belirtmiştir. "... Türk ordusunu diğer ordular arasında çok yükselten insani vazife, büyük milletimiz tarafından Kızılelma tefsiriyle ifadelendirilmiştir.”

   İsmail Hami Danişment, Kızılelma için “... Türk’ün yüreğindeki coğrafyanın merkezine Kızılelma denir.” hükmünü vermiştir.

Zeki Velidi Togan, "Nerede Türk varsa orasıdır vatan” diyerek Kızılelma’yı Türk’ün olduğu yer olarak tarif eder.

   Bu arayış, yaklaştıkça uzaklaşan, uzaklaştıkça vuslat arzusunu artıran bir ideal, bir fikirdir. Fikrin temel özelliği ise, ufukta parlayan güneş gibi ulaşılamaz kalmasıdır. İnsanı cezbeden yönü de onun bu ulaşılmazlığıdır.

AHMET URFALI

A        

Dünyaya gelmeden önce her şey o küçük bedende gizlidir, diyorlar. Ama dünyaya geldiğinde gözleri şaşkın bakıyor bebek. Sonra “öyle yapma, böyle söyleme” diyen sesler… 
Kendi sesinle çarpışmaya başlıyorsun zamanla. Ama Larousse olsa yetmez; yapraklardan dökülüyor sözler yere.

“Benim balonlarım vardı” diyordu çocukluğumuzun şarkısında İbo. Müslüm Baba, “kelimeler büyüyor ağzımda” diyerek gitti, paramparça.

Ve en acısı… En sevdiğine çıkıyor faturası. İş deyip sosyal! ortam deyip pek çok kişiye eyvallah diyorsun, ama nazını sevdiğine, seni sevene yapıyorsun. En çok seven, en çok yaralanıyor.

Adaletin bu mu, dünya?

Tarih boyunca güç mücadelesi yalnızca karada verilmedi. İmparatorlukların yükselişi ve çöküşü çoğu zaman deniz yolları üzerinde şekillendi. Bugün dünya gündeminin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, bu kadim gerçeğin modern bir yansımasından ibarettir.

19.yüzyılın sonlarında Amerikan deniz stratejisti Alfred Thayer Mahan (1840–1914), tarihe damga vuran bir tez ortaya koymuştu: “Denizlere hâkim olan, dünyaya hâkim olur.” Mahan’a göre deniz gücü yalnızca savaş gemilerinden ibaret değildir; ticaret yollarını kontrol etmek, limanlara hükmetmek ve stratejik geçitleri denetlemek, küresel üstünlüğün anahtarıdır. Daha açık bir ifadeyle Mahan’a göre devletlerin küresel güç hâline gelmesi, karadan ziyade denizlere hâkim olmalarına bağlıdır. Güçlü bir deniz gücü; hem ticaret filosunu hem de bu yolları koruyacak askerî donanmayı kapsamalıdır. Bu çerçevede Mahan, İngiltere’nin küresel başarısını deniz ticaret yolları üzerindeki hâkimiyetine ve güçlü donanmasına bağlamıştır. Nitekim 20. yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri’nin dış politikasını ve büyük bir donanma kurma vizyonunu da derinden etkilemiştir.

Aradan geçen uzun zamana rağmen bu düşüncenin geçerliliğini yitirmediğini bugün bir kez daha görüyoruz. Zira Hürmüz Boğazı yalnızca coğrafi bir geçit değil, küresel ekonominin adeta can damarıdır. Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmı bu dar su yolundan geçerken, burada yaşanacak en küçük bir kriz dahi küresel piyasaları sarsmaya yetmektedir. Bu durum, modern çağda deniz hâkimiyetinin artık yalnızca askerî değil, aynı zamanda ekonomik bir anlam taşıdığını açıkça ortaya koymaktadır.

Aslında bu tablo tarihçiler için hiç de yabancı değildir. Çanakkale Muharebeleri sırasında İtilaf Devletleri’nin hedefi yalnızca bir boğazı geçmek değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin kalbine ulaşarak savaşın kaderini değiştirmekti. Benzer şekilde İngiltere’nin Süveyş Kanalı ve Basra Körfezi üzerindeki hâkimiyet mücadelesi de aynı stratejik aklın ürünüdür.

Bugün değişen yalnızca aktörlerdir. Dün imparatorlukların rekabet alanı olan bu dar geçitler, bugün küresel güçlerin nüfuz mücadelesine sahne olmaktadır. Ancak değişmeyen bir gerçek vardır: Enerji yollarını kontrol eden, küresel sistem üzerinde söz sahibi olur. Bu nedenle Hürmüz Boğazı etrafında şekillenen gerilim, sadece bölgesel bir kriz olarak değil, küresel güç dengelerinin yeniden yazıldığı bir süreç olarak okunmalıdır.

Peki, Mahan’ın tezi bugün hâlâ geçerli mi?

Kısmen evet. Ancak bir farkla: Artık denizlere hâkim olmak tek başına yeterli değildir; bu hâkimiyeti ekonomik, teknolojik ve diplomatik güçle desteklemek gerekmektedir. Modern dünyada savaşlar yalnızca toplarla değil, enerji akışları, ticaret zincirleri ve finansal dengeler üzerinden de yürütülmektedir.

Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı bize bir kez daha şunu hatırlatmaktadır: Coğrafya kaderdir; ancak bu kaderi anlamlandıran, insanın stratejik aklıdır. Tarih değişir, aktörler değişir; fakat dar boğazların dünya siyasetindeki belirleyici rolü değişmez. Belki de bugün sormamız gereken asıl soru şudur: Denizlere hâkim olan gerçekten dünyaya hâkim olur mu, yoksa artık dünyaya hâkim olanlar denizleri mi kontrol eder?

Abdulhamid Hamid Al-Kba 

On March 31, 2026, Deputy Prime Minister and Minister of Artificial Intelligence and Digital Development Zhaslan Madiyev announced during a government meeting that Astana Hub exported information technology services worth 328 billion Kazakh tenge, equivalent to $681 million, during the year 2025.This achievement represents a qualitative leap for Kazakhstan’s technology sector, which has historically relied on natural resources such as oil and minerals.Established in 2018 as part of Kazakhstan’s Digital Kazakhstan strategy, the center is located at the site of Expo 2017 and has become the primary hub for innovation in Central Asia.The role of Astana Hub revolves around building an integrated innovation ecosystem.

It serves as a one-stop window for supporting technology entrepreneurship, hosts business acceleration programs, and connects startups with investors and international markets.Its growth focuses on four main pillars:

Stimulating industrial innovation,

Applying digital solutions in the subsurface sector (such as exploration and mining),

Developing the ecological environment through the Hub itself,

Forming a national innovation cluster.

In cooperation with the Astana City Administration, the program integrates startups into the urban environment to secure real commercial contracts.The Hub also supports the AI Entrepreneurs program, launched in September 2024. Since then, it has completed three cohorts comprising 35 startups, guiding them from the idea stage to investment.Tangible and diverse successes have been achieved. By the end of 2025, residents of the Hub had created more than 32,500 job opportunities, while 537 companies exported IT services to 111 countries worldwide.The center currently hosts approximately 2,000 technology companies and extends its network to 20 regional platforms and four international platforms. Participants’ revenues exceeded $1.5 billion (800 billion tenge), representing a 20% growth compared to the previous year.These figures are not merely statistics; they translate into real economic growth. Astana Hub contributed to raising national IT exports to $1 billion in 2025, a 31% increase compared to 2024.The importance of the center goes beyond financial numbers. Kazakhstan, a resource-rich country striving for economic diversification, finds in Astana Hub a strategic tool to shift toward a knowledge-based economy. It reduces dependence on oil, enhances global competitiveness by training talent in artificial intelligence, financial technology, and blockchain, and attracts international talent through digital visa programs, transforming Astana into a magnet for innovation in Central Asia.In a world witnessing a fierce race in artificial intelligence, the center helps place Kazakhstan on the global digital map, particularly through the launch of international platforms such as Digital Bridge.Personal View:

Astana Hub represents a successful model for emerging countries seeking to break free from rentier economies. Its achievements in job creation, attracting investments, and exporting high-quality services are clear.Analytically, the center succeeded because it combined strong government support — including tax exemptions, acceleration programs, and international partnerships such as Google for Startups — which enabled the transformation of ideas into exportable products.However, balance requires acknowledging the challenges: heavy reliance on government support may hinder long-term sustainability if private investment does not increase. Kazakhstan also faces fierce competition from hubs in India and Singapore, along with geopolitical challenges and supply chain issues.I believe the real success will be measured by the center’s ability to produce independent unicorns (billion-dollar companies) and train 10,000 AI specialists by 2030, as officials aspire.Positively, the center shows great potential for growth if it continues to innovate and remain open.In conclusion, Astana Hub is not just a technology center; it is a symbol of Kazakhstan’s digital future. Thanks to its 2025 achievements, it has become a model of sustainable development in the region. By focusing on balancing government support with private initiative, this center can transform Kazakhstan into a genuine regional technological power.The road ahead is still long, but the beginning is promising and deserves continuous monitoring and support.

Writer and Researcher in Central Asian and Azerbaijani Affairs

Dün katıldığım bir etkinlikte, 25 yıllık bir serüvenin kutlanmasına tanıklık ederken kendi yolculuğum üzerine düşünme fırsatı buldum bir anda. Sohbet ilerledikçe masadaki arkadaşlarla, benim ilk sergimin tam 18 yıl önce açıldığını fark ettik. Aslında bu da başlı başına önemli bir eşikti. 
Konu konuyu açtı derken arkadaşlardan biri, biraz da takılarak, “Sen aslında kendi kutlamanı ıskalamışsın,” dedi. 

İlk başta gülüp geçtim ama söylediklerinin içinde ciddi bir gerçek payı vardı aslında.
Düşününce, insan hayatında 18 yaş nasıl ki bir dönüm noktasıysa, reşit olmanın, birey olmanın sembolüyse ve çoğu zaman kutlanıyorsa, benim için de o ilk sergiden buyana geçen zaman benzer bir anlam taşıyordu. Kendi yolculuğumda bağımsız bir adım attığım, üretimimi görünür kıldığım, belki de “ben buradayım” dediğim bir andı. 

Ama ben o anın değerini o zamanlar yeterince fark etmemiş, onu özel bir dönüm noktası olarak görmeyi bile akıl etmemiştim. Öylesine gelişen bir an gibi gelip geçmişti. Biraz ürkek, endişeli, özgüven eksikliğiyle dolu bir gündü sanki.

Şimdi geriye dönüp bakınca, sadece büyük ve yuvarlak rakamların değil de, insanın kendi hikâyesinde anlam taşıyan her eşiğin çok değerli olduğunu daha iyi anlıyorum. 

25 yıl elbette etkileyici bir süre; emek, sabır ve sürekliliğin sembolü. Ama 18 yıl da bir o kadar kıymetli, hatta daha kişisel olduğu için, daha samimi bir anlam taşıyor benim için.

Belki de mesele, ne kadar zaman geçtiğinden çok, o zamanın içinde ne biriktirdiğimiz ve hangi anların bizi biz yaptığıdır. Bu farkındalıkla bakınca, evet, biraz geç kalmış olabilirim ama fark etmek de önemli bir adım. Çünkü bazı şeylerin değeri, onları fark ettiğimiz anda başlar.
Şimdi bunu biraz daha ileriye taşıyabileceğimi hissediyorum. Belki bu “gecikmiş” farkındalık, aslında daha bilinçli, daha içten bir duruşun ifadesi olur. O ilk sergideki ürkeklikten ziyade, heyecanı, belirsizliği, cesareti yeniden hatırlamak; o günkü halime dönüp teşekkür etmek için bir fırsat gibi bakmalı. 

Sadece geçmişi anmak değil, bugüne nasıl geldiğimi görmek ve bundan sonrası için de kendime yeni bir alan açmak…
Belki küçük bir buluşma, belki sessiz bir içsel an, belki de yeniden üretime daha güçlü bir bağ kurduğum bir başlangıç. Ama her ne şekilde olursa olsun, bu kez farkında olarak, isteyerek ve sahiplenerek durmak.
Çünkü bazen en anlamlı kutlamalar veya anmalar, tam zamanında yapılanlar değil; insanın gerçekten hazır olduğu anda yaptığı diye düşünüyorum. Ve sanırım ben şimdi tam da o yerdeyim...

Nerkiz Şahin

İnsan yaş aldıkça akıllanıyor galiba. Ya da yaş aldıkça bazı şeylerin değişmediğini değişmenin çok zor hatta mümkün olmadığını görünce bir adım geri çekiliyor. Her şeye anlık tepkiler vermemeyi öğreniyor. Ya da öğretiyor hayat. Doğduğun coğrafya kaderindir. Bu cümle için ne beylik laf derdim önceden. Hiç öyle şey olur mu? Oluyor işte her gün yüzümüze çarpa çarpa öğretiyor.

İnsan yaş aldıkça siyaset için sendika için, parti için, futbol takımı için arkadaşlarla, dostlarla kavga etmenin ne gereksiz, yıpratıcı, yorucu olduğunu anlıyor. Duygularımız bizi yanıltıyor zayıf davranışlar göstermemize neden oluyor. Oysa çoğunlukla gördüğümüz erdemsizlik, ölçüsüzlük, ahlaksızlık. Hayatta her şey değişir bu değişim gelişme yolunda daha iyiye güzeleyse evet değişelim ama değişmez şeyler vardır hayatımızda. Birileri istedi diye değiştirilemez onlar. Bazıları da o değişmezler için yolunu değiştirebilir. Her birimiz bir birey olarak kendimizden emin olursak kaderimizi de değiştirebiliriz. Yaşamımızı değiştiren şekillendiren bizim onun karşısında aldığımız tavırlarımızdır, tutumlarımızdır. Kant’ ın dediği gibi akıl ahlakın kaynağı olursa kaderimizin de değişme ihtimali var.

Hoşgörü önemli tabi. Farklı yerde duran her şey ve herkesin kıymetini bilmek gerekir. Farklılık, çok renklilik, değişiklik, gelişmenin, felsefenin, yaratıcılığın da önünü açar. Hani liberal kapitalizmin hür teşebbüsü ve serbest dolaşımı savunan meşhur sözü var ya “Bırakınız geçsinler, bırakınız yapsınlar.” Bu söz kendi alanının dışında da her şey için kullanılabilir. Onun için sakin olmak gerekir. İsteyen istediği takımı, partiyi, sendikayı, siyasetçiyi, görüşü vs. savunsun. Demokrasi bu değil mi zaten. Bilmek için önce anlamak gerekir. Demek ki hepimiz bir şeylerden anlıyoruz. O halde herkes kendi yolundan devam etsin.

Dostoyevski “Zamanımızda her aklı başında adam korkaktır, köle ruhludur; Açıkçası böyle olmak zorundadır. Bu onlar için normal bir durumdur.” der. Bu her dönem için geçerli bir söz. Ama korkaklık ve köle ruhluluk bir yere kadar. Söz konusu dilimiz, vatanımız, bayrağımız olduğu zaman aklı başındalık son bulur. Yoksa Kurtuluş Savaşı gibi şanlı bir tarihimiz olabilir miydi?

“ŞEHİTLER ALLAH’TAN ŞUNU İSTEDİLER:

-YA RABBİ BİZİ DÜNYAYA TEKRAR GÖNDER VE SENİN UĞRUNDA BİR KERE DAHA ŞEHİD OLALIM”

HAZRETİ MUHAMMED (O’NA, ASHAB-I GÜZİNE, EHL-İ BEYTİNE SELÂM OLSUN)

Mehmetçik yürüdü Allahu Ekber/Alamaz onları yerde bin makber

Yürekler göründü cihandan ekber/ Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Conkbayırında toprak düz müdür?/ Baharın mevsimi yoksa güz müdür?

Cennete gülenler başta yüz müdür ?/ Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Ölüm düğün günü yiğit harmanı/ İstemez düşmana boyun kırmanı

Dilinde söylüyor Hakk’ın fermanı/ Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Mehmetçik kartaldı arşa doldular/ “İngilizler için afet oldular”

Mustafa Kemal’le yaran buldular/ Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Saygı ve Şükranla

Hilmi Özden

Birinci Dünya Savaşında, Kasım 1914 ile Ocak 1916 arasında Çanakkale cephesinde yoğun muharebeler yaşandı. 19 Şubat 1915 günü iki İngiliz zırhlısının Çanakkale Boğazı’na girip Türk mevzilerini topa tutmasıyla başlayan savaş, 18 Mart 1915 günü deniz harekâtıyla devam etti. 25 Nisan 1915’te ingiliz ve Fransız Orduları’nın Kumkale ve Gelibolu yarım adasına yaptıkları kara çıkartmasıyla süren savaş; 7 Ocak 1916’da İngiliz ve Fransız birliklerinin Seddülbahir’den çekilmesiyle sona erdi. Bu savaşlarda insan kayıpları farklı kaynaklarda değişik sayılarda verilir. “Avustralyalı yazar Alan Moorehhead 1956 yılında yayımladığı; Gelibolu isimli eserinde tarafların Çanakkale Savaşları kayıplarını şöyle sıralar: Türkler: 251.309, İngilizler: 205.000, Fransızlar: 47.000 kişidir”

Mustafa Kemal Çanakkale muharebeleri sırasında “Vatan Müdafası”nı askerlerindeki yüksek ruh ve imanı bilerek yapıyordu. Fakat cephedeki Alman komutanların Mustafa Kemal’in bildiği bu ruhu anlamaları beklenemezdi. Üstelik öngörüleri yetersiz, Türk Milletinin, Vatanları üzerindeki hassasiyetleri onlar için çok önemli değildi. Bu yüzden Ordunun sevk ve idaresinde de gerçekçi olamıyorlardı. Örneğin 5. Ordu Komutanı Liman Von Sanders’in düşmanın çıkartma yapacağı yerleri yanlış tahmin etmesi ve ordumuzun ana kuvvetlerini yanlış yerlerde konuşlandırması, çıkartma yapılan alanlarda savunmasız yakalanmamıza neden olmuştur. Hâlbuki savunma hattımız Seddülbahir ve Kabatepe bölgelerinde gerekli miktarda kuvvetlerle konuşlandırılsaydı, belki düşmanın karaya bile çıkmasına izin verilmeyecek ve savaş da o kadar uzun sürmeyip, o kadar fazla kayıpla bitirilmeyecekti.

25 Nisan 1915 Anzak Koyu çıkarması: Halim Sami Bey’den gelen raporu okuyan Mustafa Kemal, 57. Alay’a ve topçu bataryasına derhal hazır olma emrini verir. Yanındaki 57. Alay 1. Tabur Komutanı Zeki Bey, dört yıl sonra, 1919’da Çanakkale’ye geri dönen Avustralyalı tarihçi Charles Bean’e o anı ve Mustafa Kemal’in sözlerini şöyle aktaracaktır: “Alay toplandı. Mustafa Kemal şöyle dedi. “Eğer düşman kuvveti Kocaçimen’e doğru yönlenmişse bu basit bir çıkarma olamaz: bu gerçek bir şey; bu bir ana çıkarma.” Ve bunun üzerine, sadece 1 taburu değil tüm 57. Alay’ı harekete geçirmeye karar verdi.”

Mehmetçik yürüdü Allahu Ekber/Alamaz onları yerde bin makber

Yürekler göründü cihandan ekber/Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Mustafa Kemal durumu son derece iyi okumuş, Conkbayırı hattının önemini kavramış ve bu hat güçlü bir şekilde tutulmazsa, düşmanın stratejik olarak üstünlüğü ele geçireceğini ve savunmanın yetersiz kalacağını anlamıştır. Düşman çıkarma yaptığı zaman bölgede sadece gözetleme görevini sürdüren küçük avcı birliklerimiz bulunmaktaydı. Her ne kadar bu birlikler kahramanca çarpışarak düşmanı oyalasalar da, sayıca çok üstün olan düşman kuvvetleri, bu birlikleri ezip geçerek bölgeye yayılmaya başlar. Kanlısırt, Kırmızısırt ve daha kuzeydeki sırtlar işgal edilir. Kocaçimen’e 57. Alay’ı bizzat sevk ederek ulaştıran Mustafa Kemal’in ilk gördüğü manzara pek fikir verici değildir. Düşmanın çıkarma yapmış olduğu Arıburnu sahilleri Kocaçimen’den görülmemektedir. Bunun üzerine bin bir güçlükle Conkbayırı’na ulaşır. Bu esnada Conkbayır’ın güneyindeki 261 Rakımlı Tepe’den, 27. Alay’dan sahili gözetlemekle görevli bir müfreze efradının Conkbayır’a doğru kaçmakta olduğunu görür. Mustafa Kemal onların önüne geçer. Olayın geri kalan bölümünü kendisinden dinleyelim:

“Bizzat bu efradın önüne çıkarak: -Niçin kaçıyorsunuz? Dedim. -Efendim, düşman! Dediler. -Nerede? -İşte! Diye 261 Hâkimli Tepe’yi gösterdiler. Filhakika düşmanın bir avcı hattı 261 Rakımlı Tepe’ye yaklaşmış ve kemal-i serbestiyle ileri doğru yürüyordu. Şimdi vaziyeti düşünün: Ben kuvvetlerimi bırakmışım, efrat on dakika istirahat etsin diye… Düşman da bu tepeye gelmiş. Demek ki, düşman bana benim askerlerimden daha yakın ve düşman benim bulunduğum yere gelse, kuvvetlerim pek fena bir vaziyete düçar olacaktı. O zaman artık bunu bilmiyorum, bir muhakeme-i mantıkiye midir, yoksa sevk-i tabii ile midir, bilmiyorum. Kaçan efrada: -Düşmandan kaçılmaz, dedim. -Cephanemiz kalmadı, dediler. -Cephaneniz yoksa süngünüz var dedim. Ve bağırarak bunlara süngü taktırdım. Aynı zamanda Conkbayırı’na doğru ilerlemekte olan piyade alayı ile Cebel bataryasının yetişebilen efradının marş marş’la benim bulunduğum yere getirilmesi için yanımdaki emir zabitini geriye yolladım. Bu efrat süngü takıp yere yatınca düşman efradı da yere yattı. Kazandığımız an bu andır.

“Bir koca muharebenin ufacık bir lahzaya bağlı olduğunu, hatta bir memleket hayatının fena kullanılmış bir an yüzünden tehlikeye düşebileceğini, burada olduğu gibi iyi kullanılmış bir anın ise bir muharebenin ve bir vatanın mukadderatını iyileştireceğini o dakikayı görür gibi canlanmış bir ifade ile duymak insanın tüylerini ürpertiyor.”

Conkbayırında toprak düz müdür?/ Baharın mevsimi yoksa güz müdür?

Cennete gülenler başta yüz müdür

5. Ordu Komutanı Alman Liman Von Sanders Mehmetçik için demiştir ki: “Ölüme onlar kadar gülerek giden bir millet ferdi daha görmedim”

Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

57. Alay’ın bir taburu düşmanın kuzey kanadını tutacak şekilde yerleşir. Bu kuvvetlere Mustafa Kemal şu tarihi emri verir: “Ben size taarruzu emretmiyorum. Ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimize başka kuvvetler gelebilir, başka komutanlar kaim olabilir.” 57. Alay bir sel gibi düşmanın üzerine atılır. Düşman sahile kadar geri püskürtülür, öyle bir darbe yemişlerdir ki, ne yapacağını şaşıran düşman askerlerinin bir kısmının kayıklara binip kaçma çabaları görülür. 25/26 Nisan 1915 gecesi, İngilizler 5 tümenlik bir kuvvetle yeniden Arıburnu’na çıkarma yaparlar. Bu küçük bir ordudur. Hâlbuki bizim kuvvetlerimiz onlara göre hem sayıca çok az hem de bir sürü yetersizlik ve olumsuzluklarla mücadele etmektedir. Muharebe iletişimi iyi kurulamamıştır. Mustafa Kemal her türlü olumsuzluklara rağmen emrindeki birliklerle düşmana bir başarı şansı vermez.

Ölüm düğün günü yiğit harmanı

30 Nisan 1915’de Mustafa Kemal’e padişah adına Gümüş İmtiyaz Madalyası gönderilir. Bu madalya yazısının bir cümlesinde şu ifade vardır: “Geceli gündüzlü süren harbi, başarılı bir şekilde idare ederek, her an başka bir surette tecelli etmekte olan fedakâr hizmetinizin sürüp gitmesini bekler, bütün kalbimle sizi kutlarım” 30 Nisan’da bir kumandanlar toplantısı yapılır. Mustafa Kemal şöyle der: “Bir’e kadar hepimiz ölerek düşmanı mutlaka denize dökmemiz lazımdır. İçimizde ve askerlerimizde, Balkan Harbi utancını tekrar görmektense ölmeyecek yoktur. Böyleleri varsa kendi elimizle kurşuna dizelim”.

İstemez düşmana boyun kırmanı/Dilinde söylüyor Hakk’ın fermanı

Âl-i İmrân Sûresi 142. Ayet “Yoksa siz; Allah, içinizden cihat edenleri (sınayıp) ayırt etmeden ve yine sabredenleri (sınayıp) ayırt etmeden cennete gireceğinizi mi sandınız?”

Mâide Sûresi 35.Ayet “ Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının, ona yaklaşmaya vesile arayın ve onun yolunda cihat edin ki kurtuluşa eresiniz”.

Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Kahraman 57. Alay askerlerimiz için komutanları Mustafa Kemal şunları demiştir: “Onlar mukaddes vatan toprakları için canlarını seve seve vermişler, Çanakkale Savaşlarının kaderini değiştirmişlerdir. Burada geçen her saniye, kullanılan her an, ölen her nefer Türk vatan ve milletinin mukadderatını çizmiştir. Kara savaşlarına katılan ilk birlik olan 57. Alay vatan sevgisinin ne olduğunu insanlıkta göstermiştir. Bu kahraman alayı, hayranlık, minnet ve rahmetle anıyorum.”

Mehmetçik kartaldı arşa doldular

Mustafa Kemal “Askerin önüne geçerek yüksek sesle selam verdim ve dedim ki; -Askerlerim, karşımızdaki düşmanı yeneceğimize hiç şüphem yoktur: fakat siz acele etmeyin, önce ben ileriye gideyim. Siz ben kırbacımla işaret verdiğim zaman hep birden atılırsınız!.. Komutan ve subaylara da, işaretime askerlerin dikkatini çekmelerini emrettim. Ondan sonra hücum safının önünde bir yere kadar giderek oradan kırbacımı havaya kaldırıp, hücum işaretini verdim. Bütün erler, subaylar arlık her şeyi unutmuşlar, gözlerini, kalplerini verilecek işarete vermiş bulunuyorlardı. Süngüleri ve bir ayakları ileri uzatılmış olan askerlerimiz ve onların önlerindeki tabancaları ve kılıçları ellerinde olduğu halde subaylarımız, kırbacımın aşağıya inmesiyle birden demirden bir kitle halinde, aslanlar gibi saldırdılar ve ileriye atıldılar. Bir saniye sonra düşman siperleri içinde gök gürültüsü gibi (Allah! Allah! Allah!) seslerinden başka bir şey işitilmiyordu. Düşman silah kullanmaya fırsat bulamadı. Boğaz boğaza kahramanca mücadele sonucunda, ilk hatta bulunan düşman kâmilen yok edildi. Dört saat gibi kanlı bir mücadeleden sonra 23. ve 24. Alaylarımız Conkbayır’ı düşmandan tamamen temizledikten ve 28. Alay da Şahinsırt’ın en yüksek sırtını geriye attıktan sonra, Sarılarla, Ağıldere üzerine batıya doğru saldırdılar. Askerlerimiz önlerine çıkan düşman birliklerini yeniyor, bozguna uğratıyordu.”

“İngilizler için afet oldular”

Mustafa Kemal, röportajında gazeteci Ruşen Eşref’e “Çanakkale Savaşının İngilizler için afet olduğunu” söyler. Savaştan sonra bir İngiliz yazarı, o günkü çarpışmalarda harekâtı komuta eden Mustafa Kemal hakkında şöyle diyecektir: “Mustafa Kemal’in savaş yönetiminde gösterdiği şaşırtıcı başarılar silsilesi bu tarihten itibaren başladı diyebiliriz. Ne Liman Von Sanders ne de başkasının göremediğini o görmüş, Gelibolu yarımadasına ancak Conkbayırı ile Kocaçimen Tepesinde egemen olunabileceğini o anlamıştı. Müttefikler buraları ele geçirselerdi, bütün boğaza egemen olurlar ve 20 km’lik bir çevreyi istedikleri gibi topçu ateşine tutabilirlerdi. Küçük rütbeli ama dahi bir Türk subayının orada bulunması müttefikler için harbin en büyük talihsizliklerinden biri oldu.”

Mustafa Kemal’le yaran buldular

Mustafa Kemal “Conkbayır tepesi birliklerimizin eline geçtikten sonra, düşman karadan ve denizden yağdırdığı yoğun topçu ateşiyle bu tepeyi cehenneme çevirmişti. Gökten şarapnel ve demir parçaları yağmur gibi yağıyordu. Büyük çaplı gemi toplarının tam isabetli daneleri yerin içine büyük lağımlar açıyordu. Bütün Conkbayır koyu dumanlar ve ateşler içinde kaldı. Herkes tevekkül içinde akıbetini bekliyordu. Etrafımız şehitlerle ve yaralılarla doldu. Savaş meydanında olanı biteni gözetlerken, bir şarapnel parçası göğsüme isabet etti. Cebimdeki saat parça parça oldu. Şarapnel bu yüzden vücuduma girememiş, yalnız derince bir kan lekesi bırakmıştı”. Mustafa Kemal’in saatinin vurulma anını Şevki Yazman ise şöyle nakleder: Askerlerin saflarından ileriyi gözetleyen grup kumandanı bir ara göğsünün sağ tarafına bir şeyin çarptığını duyuyor, başını çeviriyor ve burada bir delik görüyor. Yanında 24. Alay’ın Kumandanı ve çocukluk arkadaşı Nuri Bey (Conker) vardır. O telaşlanıyor, “Efendim vuruldunuz!” diye bağırıyor. Maiyetinin bundan haberdar olmasını istemeyen kahraman kumandan, “Sus!” diyor, eliyle Nuri Bey’in ağzını kapıyor. Sonra hissettirmeden sızı veren bu yanını yokluyor. Bütün hızıyla bu yanına çarpan misket ceketinin cebini deldikten sonra cebin içindeki eski mektep saatini paramparça ediyor ve bu suretle Türk’ün koruyucusunu da Türk’ün talihini de koruyor.

Ya Allah Bismillah Allahu Ekber

Anafartalar Grup Komutanı Albay Mustafa Kemal 9. Ağustos. 1915 gecesi birliklerin bulundukları hattı tahkim ederek savunma için düzenlenmeleri emrini verir. Kendisi de 10 Ağustos’ta yapılacak taarruzu yönetmek için Conkbayırı’na hareket etmiştir. Öte yandan 9. İngiliz Kolordu Komutanı da, Türkler’in elinde bulundurduğu Anafarta sırtlarını elde etmek amacıyla 10 Ağustos sabahı taarruz için gerekli emirleri vermiştir. İngilizler 20.000 kişilik bir kuvvetle günlerce kazdıkları siperlere yerleşmişler hücum anını beklemektedirler. Mustafa Kemal taarruzu çok erken saatlerde baskın tarzında planlamıştır. Bu taarruz süngü hücumu şeklinde olacaktır. 10 Ağustos 2015 taarruzu çok çetin ve çok kanlı muharebelere sahne olmuştur. Mehmetçik savaşın bütün evrelerinde olduğu gibi bu cephede de çok büyük kahramanlık destanları yazmıştır. Bakın o günkü muharebedeki askerimizin kahramanlıklarını Mustafa Kemal nasıl anlatır: “Karşılıklı siperler arasında mesafe sekiz metre… Yani ölüm muhakkak! Birinci siperdekiler hiçbiri kurtulmamacasına hepsi düşüyor. İkincidekiler onların yerine giriyor. Fakat ne kadar imrenilecek bir soğukkanlılık ve tevekkülle biliyor musunuz? Öleni görüyor, üç dakikaya kadar öleceğini biliyor. En ufak bir duraksama bile göstermiyor. Sarsılma yok! Okuma bilenler ellerinde Kur’an-ı Kerim, Cennete gitmeye hazırlanıyorlar. Bilmeyenler, kelime-i şahadet getirerek yürüyorlar. Bu Türk askerin deki ruh kuvvetini gösteren hayrete ve tebrike değer bir örnektir! Emin olmalısınız ki, Çanakkale Muharebesini kazandıran bu yüksek ruhtur!“

Kaynaklar:

İsmail Bilgin, Çanakkale savaşı Günlüğü, Timaş Yayınları, İstanbul, 2015.

Dr. Bülent Güven Siyaset Bilimci 

Görsel: trendsresearch.org

Yıllar önce Türkiye’nin içinde bulunduğu güvenlik riskini dikkate alarak emekli büyükelçi Şükrü Elekdağ, Milliyet gazetesinde “İki Buçuk Savaş Stratejisi” başlıklı bir yazı kaleme almıştı. Elekdağ bununla ne kastettiğini şöyleyazıyordu:

Türkiye'nin yaşamsal hakları ve toprakları üzerinde hak iddia eden Yunanistan ve Suriye, ülkemize karşı çıkar birliğiiçindedir ve Türkiye'yi çökertmek amacıyla PKK'ya her türlüyardımı yapmaktadır. Türkiye, bu ülkelere karşı savunmaplanlamasını, aynı anda iki ayrı cephede çatışmayazorlanacağı varsayımı üzerine dayandırmalıdır.

 (Milliyet, 27 Kasım 1994)

Yani o dönem Türkiye’ye doğrudan tehdit oluşturan Suriye veYunanistan, her biri Türkiye için kendi başına birer tehditoluşturmalarına karşın, bunların enstrümanı olan PKK’nın iseyarım tehdit olarak tasvir edildiği görülmektedir Elekdağtarafından. Bu perspektiften bakıldığında: 

Türkiye, buülkelere karşı savunma planlamasını, aynı anda iki ayrı cephede  çatışmaya zorlanacağı varsayımı dayandırmalıdır.

Elekdağ’ın 90'lı yıllar için yaptığı tespit, dönemin konjonktürü açısından doğru ve önemliydi. Fakat bugünkonjonktür değişti. Suriye’de Türkiye’ye en azından düşmanca bakmayan bir yönetim ve Türkiye’yi tanıyan ve Türkiye ile gönül ve akrabalık bağı olan bir halk var. Dolayısıyla konuya Suriye merkezi hükümeti açısındanbakıldığında, Türkiye için kalıcı bir tehdit unsuru olmaktançıkmış durumda.

Fakat İsrail’in niyet olarak hep var olan ancak son yıllarda uygun şartları oluşturup fiiliyatta uyguladığı agresif vesaldırgan politikası, Türkiye için kalıcı ve ontolojik bir risk hâline gelmiş durumdadır. Fanatik ve ırkçı Yahudilerin dışındaİsrailli devlet adamları ve güvenlik yetkilileri de açık ve netolarak farklı ortamlarda Türkiye’yi kendileri için bir “tehdit” olarak gördüklerini belirterek İran sonrası sıranın Türkiye’ye gelmesi gerektiğini söylemeye başlamışlardır.

Bunları İsrail’in travmatik yetkililerinin hezeyanları olarak ciddiye almamak doğru bir yaklaşım değildir. İsrail’in başbakanı Netanyahu, 90’lı yıllardan itibaren Saddam’ın başında olduğu Irak’ı ve İran’daki molla rejimini bölge barışıve İsrail güvenliği için tehdit göstererek ABD’yi bu iki ülkeye karşı savaşa sokmayı başarmıştır. ABD’li bir senatörün dediğigibi İsrail başbakanı Netanyahu, kendine göre aptal bir ABD başkanı bulduğunda İsrail lobisi AIPAC’ın ABD’deki gücünü kullanarak bu ülkeyi istediği ülkeye karşı bir lejyoner gibi kullanarak savaşa sokabilmektedir.

En son ABD’nin niçin İran’a karşı savaşa girdiğini başta Trump olmak üzere hiçbir ABD’li yetkili açıklayamıyor, Netanyahu hariç. Netanyahu, İran’a karşı savaş açmak benim 40 yıllık hayalimdi diyor. ABD’li yetkililerin anıları okunduğunda, Netanyahu‘nun başta olduğu zamanlarda ABD’nin Obama ve Biden’ı da İran’a karşı savaşa zorlamak istediği, fakat bu iki başkanın buna direndiği görülmektedir. Biden dönemindeki durumu Washington Post yazarı Bob Woodward, War (Savaş) isimli kitabında detaylı anlatıyor.

İran’da savaşın sonu ne olursa olsun, ister mevcut rejim ayakta kalsın ister gitsin, İran; proksileri (vekil güçleri) ile birlikte İsrail ve ABD tarafından aldığı darbeler ile artık İsrail için kısa ve orta vadede bir tehdit oluşturmaktan çıkmış durumda. Dolayısıyla İsrail, kendi bölgesel planlarını gerçekleştirmekiçin Türkiye’yi hedef tahtasına oturtmuş durumdadır.

İsrail’in ana hedefi, Tevrat’ta geçen vadedilmiş toprakları elegeçirip bölgede uzun vadede bu hedeflerine ulaşmakta kendisine engel olabileceğini düşündüğü ülkeleri bölüpparçalayarak istikrarsızlaştırmak ve bölgede bir hegemonya kurmaktır. Bölgede Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün gibi ülkeleri ABD’nin baskısı ile kendi açısından hizaya getirerek İsrail için bir güvenlik riskiolmaktan çıkarmıştır. Suriye, Lübnan, Irak gibi ülkeleri isekendi gayretleri ve ABD’nin askerî desteği ile fiilen parçalayarak kendisi için zararsız hâle getirmiş durumdadır.

Mevcut ABD hükümeti de İsrail’in tüm bölgesel planlarını destekliyor. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Huckabee gibisiyonist evanjelistler, Ortadoğu topraklarının İsrail’e vadedilmiş olduğunu ve İsrail’in bu topraklara sahip olmasıgerektiğini açık ve net bir şekilde söylüyorlar. Bir başka Siyonist Evanjelist olan ABD’nin mevcut savunma bakanı Peter Hegseth de bakan olmadan yaptığı konuşmalarda İsrail’in kuruluşunu Mesih’in tekrar gelişinin bir mucizesi olarak değerlendirip, Mesih’in gelmesinin ön şartı olan üçüncüsü  tapınağın tekrar inşasına sıranın geldiğini vurguluyor. Bu açıdan bakıldığında İsrail ve ABD’de an itibarıyla sorumluluk taşıyan kişiler, rasyonel çıkar eksenli bir politika takip etmekten ziyade fanatik dinî hezeyanlarının gerçekleşmesini hedefleyen bir kaosu hedeflemektedirler. Bu fanatik insanların elinde dünyanın en büyük askerî gücü vardır ve bu gücühukuk, kural ve merhamet tanımadan fütursuzca kullanmak istemektedirler. Bunca sivil ve masum insanın ölmesinin bunlar açısından hiçbir anlamı yoktur. Bu ölümler onlar için kolateral hasardır.

Bu perspektiften bakıldığında İsrail’e göre Türkiye, kendisi ve hedefleri için en büyük engellerden biri olarak görünmektedir. İsrailli yetkililerin Türkiye’yi İran sonrası yeni bir hedef olarak göstermelerinin arkasında bu gerçek yatmaktadır. İsrail’in hedefi, İran’ı bir “failed state” hâline getirdikten sonra Türkiye’yi mercek altına almaktır. Nitekim başta İsrail Başbakanı Netanyahu olmak üzere, bu niyeti  İsrailli yetkililerin açıklamalarında belirtildigini görmek mümkündür.

İsrail’in Türkiye’ye saldırma niyetinin, Türkiye’nin NATO ülkesi olması nedeniyle mümkün olmayacağına dair itiraz, oldukça romantik bir bakış açısı olur. NATO, Trump ilebirlikte fiilen bitmiş durumdadır. ABD ve İsrail’dekisiyonistlerin gözünde NATO’nun ciddi bir önemi bulunmamaktadır.

Son yıllarda Türkiye’nin F-35 savaş uçakları programından çıkarılmasının, Türkiye’ye 1988’den beri taleplerine rağmen ABD’nin hava savunma sistemi satmamasının arkasında, Türkiye’nin kendini savunabilecek duruma gelmesini engellemek isteyen İsrail ve ABD’deki siyonistlerin etkisi gözardı edilemez. ABD’nin Türkiye’nin Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sistemine aşırı tepki vermesinin arkasında da bu düşünceler yatmaktadır. Tüm parçalar bu perspektiften biraraya getirildiğinde, İsrail’in Türkiye’ye karşı ABD’nin desteği ile bir savaş planı olduğu iddiası artık çok da  abartılı görünmemektedir.

İsrail, Türkiye’ye yönelik bu düşmanca tutumunu Türkiye’nin hem komşusu hem de kadim “düşmanı” Yunanistan ile 2021 yılından bu yana yaptığı bir dizi askerî anlaşma ile  ç stratejisi çerçevesinde sürdürmektedir. Bu anlamda Türkiye ile İsrail arasında çıkabilecek muhtemel bir savaşt Yunanistan sadece İsrail’e ülkesinde vereceği lojistik destekile sınırlı kalmayabilir. Yunanistan da geliştirdiği askeri kapasite ile Türkiye ile Kıbrıs’ta ve Ege’deki adalarda kendiaçısından "yarım kalmış" işini bizzat savaş açarak tamamlama yoluna gidebilir. Yunanistan’daki ABD askerî üsleri de bu anlamda hem Yunanistan’a hem de İsrail’e savaş lojistiği ve mühimmat açısından destek verebilir. An itibarıyla sahip olduğu 5. nesil savaş uçakları F-35’ler ve hava savunma sistemleri ile Yunanistan’ın askerî teknoloji açısındanTürkiye’ye karşı üstünlüğü bulunmaktadır. Dolayısıyla Türkiye, güney ve batı sınırlarında ABD’nin askerî desteğine sahip bu iki ülkenin savaş tehdidi altındadır. Böyle bir savaş belki kısa vadede gerçekleşmeyebilir; ancak orta vadede bu riskin varlığı göz ardı edilemez.

Tasvir edilen böyle bir savaş durumunda Türkiye için birbaşka tehdit ise kuzeydoğuda komşusu olan Ermenistan olabilir. Ermenistan’daki Paşinyan yönetimi ABD’nin desteğiile iktidardadır. Türkiye’nin İsrail ve Yunanistan ile bir savaş içinde olduğu bir durumda, ABD’nin yönlendirmesi ile Ermenistan’ın da böyle bir konjonktürde Türkiye’ye saldırma ihtimali bulunmaktadır. Ermenistan açısından bakıldığında, Türkiye’ye karşı düşmanlık duygusunun tarihsel gerekçeler bulunmaktadır. 1915 tehcirinden sonra bazı Ermeni gruplar, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti ile sorun yaşayan ülkeler tarafından zaman zaman terör amacıyla kullanılan bir araç haline gelmiştir.

Yukarıda tasvir edilen bu üç ülke ile aynı anda savaş durumuilk bakışta abartılı görünebilir. Ancak tarihsel ve güncel gelişmeler bu ihtimali tamamen dışlamamaktadır.

Bu nedenle Türkiye, güvenlik mimarisini bu üç ülke ile aynıanda savaşabilecek bir yapıya göre yeniden kurgulamalıdır.

Türkiye’nin kara kuvvetleri güçlü olmakla birlikte, hava ve deniz kuvvetlerinin daha da geliştirilmesi gerekmektedir. Özellikle 5. nesil savaş uçakları ve hava savunma sistemleri kritik öneme sahiptir. Türkiye’nin geliştirdiği KAAN savaşuçağının tam operasyonel hâle gelmesi 2030’lu yılları bulabilir.

Ayrıca İsrail’in elinde farklı kaynaklara göre 250 ile 400 arasında nükleer silah bulunduğu iddia edilmektedir. Bu durum da caydırıcılık tartışmalarını gündeme getirmektedir. Türkiye mutlaka atom bombasına sahip olmanın yollarını araştırmalıdır. İran örneğinde görüldüğü gibi, İsrail'in saldırganlığı ve baskısından korunmanın yollarından biri nükleer silaha sahip olmaktır. Kuzey Kore, atom bombasına sahip olduğu için kendi güvenliğini ve bağımsızlığını koruyabilmektedir. ABD’nin, ister NATO çerçevesinde isterikili ilişkiler boyutunda sağladığı güvenlik garantilerinin hiçbir önemi yoktur. Körfez ülkeleri, İran ile olası bir savaşta ABD tarafından korunamadığı gibi, tam tersine ABD Askerî islerinin varlığı nedeniyle hedef hâline gelmişlerdir. ABD, Körfez’de en yakın müttefiklerinden biri olan Katar’ı dahi İsrail’in saldırısından koruyamamıştır.

Bu üç ülke ile savaş ihtimalinin dışında, olası bir savaşta ABD ve Avrupa’nın bu ülkelere destek vereceği de dikkate alınmalıdır. Ayrıca Suriye’de YPG üzerinden Kürt kartının da kullanılabileceği yönünde ciddi şüpheler bulunmaktadır.

Sonuç olarak Türkiye, iç güvenlik mimarisinin yanı sıra çevresindeki ülkeler ve küresel güçlerle ilişkilerini butehditleri dikkate alarak yeniden kurgulamalıdır.

The early months of 2026 have marked a turning point for Kazakhstan’s tourism industry, particularly in its relationship with Europe. The country has experienced a notable increase in visitors from across the continent, with Belgium standing out as one of the most dynamic sources of new arrivals. According to data provided by Turkish Airlines, flights from Brussels to Kazakhstan have risen sharply—an evolution closely linked to the geopolitical crisis unfolding in the Middle East.

As the war in the Middle East reshapes global travel routes, tourists are increasingly redirecting their plans toward destinations perceived as safer and more stable. Kazakhstan has emerged as one of the unexpected beneficiaries of this shift. Its relative political stability, visa‑exemption policies, and extraordinary natural landscapes—ranging from vast steppes to magical lakes and dramatic mountain ranges—have positioned the country as a compelling alternative for travelers seeking security without sacrificing adventure. In these uncertain times, Kazakhstan is increasingly seen as a safe and attractive choice, fueling a potential surge in international arrivals.

This trend was already anticipated last year. An EURACTIV article titled “Kazakhstan, the Next Frontier of European Tourism” suggested that the country was on track to become a new favorite among European travelers. Kazakhstan’s massive investments in tourism are beginning to bear fruit, as highlighted by Euronews in its piece “Kazakhstan Aims to Make Tourism a €10 Billion Sector by 2029.”

French writer Arthur, contributing to Atlas-monde.net, captured this momentum by stating that “Kazakhstan is now establishing itself as an essential destination for travelers seeking adventure, wild nature, and cultural heritage.” Similarly, Zajmi, writing for EURACTIV, emphasized that “as travelers look for more authentic, sustainable, and off-the-beaten-path destinations, Kazakhstan appears as a promising choice. With its spectacular landscapes, its nomadic heritage, and the continuous development of its infrastructure, the largest country in Central Asia is positioning itself as both accessible and attractive.”

Adding to this growing recognition, Kazakhstan was recently ranked among the top ten best places to live by the prestigious Italian magazine Dove Travel, further boosting its international profile.

Kazakhstan and the Growth of Tourism

The year 2024 marked a period of explosive growth for Kazakhstan’s tourism sector. Investments reached $822.6 million in the first semester alone, reflecting both domestic ambition and rising global interest.

Why Kazakhstan?

Kazakhstan’s cultural identity is a unique blend of Russian, Mongolian, Turkic, and Persian influences—a civilizational mosaic that gives the country immense potential to attract tourists from China, Turkey, and Europe, as noted by Ra^haem Ruiz. Those who celebrated Navruz in Kazakhstan were arguably among the luckiest travelers on Earth, experiencing one of the most vibrant and meaningful cultural festivities in Central Asia.

The country’s appeal for European tourists lies in the extraordinary diversity of its natural environments:

• deserts and endless steppes
• the beaches of the Caspian Sea
• ski resorts
• modern cities such as Almaty and Astana
• museums and cultural institutions
• nomadic traditions, yurts, and horse culture
• a distinctive gastronomy, including the iconic beshbarmak
• the Silk Road heritage, including UNESCO sites in the historic city of Turkistan

Kazakhstan is also renowned for its 14 national parks, which welcomed 2.8 million visitors in 2024, representing an 18% year‑on‑year increase.

Why Europeans Are Choosing Kazakhstan?

One of the strongest incentives is the visa‑free regime. Citizens of all EU member states can travel to Kazakhstan without a visa for up to 30 days. This convenience makes spontaneous travel possible—one can book a ticket today and fly tomorrow without bureaucratic hurdles.

In 2024, nearly 180,000 Kazakh citizens applied for a Schengen visa, with Germany being the top destination. This growing demand could pave the way for reciprocity agreements or a relaxation of visa conditions between Kazakhstan and the European Union.

A Digital Nation

Kazakhstan is investing heavily in digital platforms to enhance the travel experience. The SafeTravel.kz application provides real‑time safety information and direct communication with law enforcement. According to research by Zajmi (2025) for EURACTIV, this digital convenience significantly simplifies travel planning and daily logistics, making the country increasingly attractive to European tourists.

Infrastructure is also evolving. A new airport will soon provide direct access to Katon‑Karagay National Park, while improvements to the transborder railway network—including onboard border controls—will make travel across Central Asia smoother and more welcoming.

Conclusion: Kazakhstan at the Crossroads of Continents

Situated at the meeting point of Europe and Asia, Kazakhstan is rapidly emerging as a major tourism destination. Its visa‑liberalization policies, modern infrastructure, and digital innovations are attracting European travelers in search of unique, authentic, and sustainable experiences.

As tourism becomes a central component of Kazakhstan’s international identity, opportunities for deeper cooperation with the European Union are expanding. The country is filled with natural wonders that remain largely unknown to the wider world.

In the east, Katon‑Karagay captivates visitors with its crystal‑clear lakes, thermal springs, and majestic peaks such as Mount Belukha. Further north, the Korgalzhyn Reserve draws photographers from around the world with its wild flamingos. In the south, Sayram‑Ugam, still a hidden gem, offers trails leading to glacial lakes surrounded by vibrant alpine flora.

Kazakhstan is not merely a destination—it is an emerging frontier where nature, culture, and modernity converge. As global tourism continues to evolve, the country stands ready to become one of the most exciting new horizons for European travelers.

BIBLIOGRAPHY

BIBLIOGRAPHIE

Euronews. (2025, 5 août). Le Kazakhstan vise à faire du tourisme un secteur de 10 milliards d’euros d’ici 2029. https://fr.euronews.com/business/2025/08/05/le-kazakhstan-vise-a-faire-du-tourisme-un-secteur-de-10-milliards-deuros-dici-2029

Ruiz, R. (2024, 7 août). Le Kazakhstan : le tourisme explose. Tourismorama. https://www.tourismorama.com/kazakhstan-tourisme-explose/

Zajmi, X. (2025, 21 février). Le Kazakhstan, prochaine frontière du tourisme européen. Euractiv France. https://euractiv.fr/news/le-kazakhstan-prochaine-frontiere-du-tourisme-europeen/

HİZMET

Geçtiğimiz pazartesi bir öneride bulundum.

Amaç basitti: Bayram günü vatandaşın hayatını kolaylaştırmak.

Ancak her zaman olduğu gibi, bazıları hemen konuşmaya başladı.

Yok efendim geç kalınmış…

Yok samimi değilmiş…

Oysa siyaset, niyet tartışma yeri değil, çözüm üretme yeridir.

Bugün eleştirenlere küçük bir hatırlatma yapmak isterim.

22 Mart 2016.

Yani tam 10 yıl önce bugün .

Brüksel saldırıları…

O dönemde belediyede sorumluluk taşıyordum.

Bir mahalle güvenlik nedeniyle tamamen boşaltılmıştı( gare de Schaerbeek).

İnsanlar evlerine giremiyor, ne yapacaklarını bilmiyordu.

O gün,o an bir karar aldım.

Belçika Kızılhaçını aradım ve yatak talep ettim.

Bir spor salonumuzu( Crossing stadının altındaki salon) onlarla birlikte geçici yatakhaneye çevirdik.

İnsanların geceyi güvenli ve insani şartlarda geçirmesini sağladık.Ve mahalle tamamen güvenli hale gelene kadar insanlarımız gecelerini aileleri ile birlikte o sıcak ortamda geçirdi.

Ne uzun tartışmalar yaptım,

Ne de niyet sorguladım.

Çünkü mesele basitti:

İnsan vardı, ihtiyaç vardı… ve çözüm gerekiyordu.

Bugün de aynı noktadayım.

Önerilerim polemik için değil, çözüm içindir.

Aşağıda da paylaştığım yazışmalarda görüleceği üzere,

konu ilgili makamlar tarafından değerlendirilmiş ve çeşitli seçenekler üzerinde çalışıldığı ifade edilmiştir.

Bu vesileyle, geç de olsa dönüş yaparak konuyu ele alan

Belediye Başkanı Martin de Brabant ve Başkan yardımcısı Sayın Justine Harzé’ye topu taça atmalarına rağmen teşekkür ederim.

Çünkü siyaset;

laf üretme sanatı değil,

hizmet etme sorumluluğudur.

Bazıları konuşur.

Bazıları eleştirir.

Bazıları ise gerektiğinde sorumluluk alır.

Ben her zaman üçüncü tarafta oldum.

Ve olmaya devam edeceğim.

Sait Köse

Brüksel

Pazar, 22 Mart 2026

Not: 22 Mart 2016 Brüksel terör saldırısında hayatını kaybeden tüm vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet dileyip saygıyla anıyoruz .

Le Premier ministre belge Bart De Wever ne parle plus seulement de politique  il redéfinit le cadre.
Dans une tribune aux accents idéologiques assumés, il déplace le débat : de la Belgique vers la civilisation, de l’individu vers l’héritage, du présent vers la continuité historique.

Derrière la critique du postmodernisme et la défense des racines occidentales, une question émerge :
La Belgique est-elle encore un projet… ou simplement un outil ?

Bart De Wever et le patriotisme des racines : la Belgique en arrière-plan, la civilisation au premier plan

Par Kadir Duran – Bruxelles Korner

Un discours qui dépasse la Belgique

À première lecture, le propos de Bart De Wever pourrait être interprété comme une forme de patriotisme classique. Pourtant, une analyse plus fine révèle une construction idéologique bien différente.

Ce n’est pas la Belgique qui est au centre du discours. Ce n’est même pas la Flandre. C’est la civilisation occidentale.

Dans cette prise de parole, Bart De Wever s’inscrit dans une tradition conservatrice structurée autour de trois piliers :

• la continuité historique

• la transmission des valeurs

• le rejet du relativisme culturel contemporain

Le cadre national belge est ici secondaire. Il sert de scène, pas de finalité.

Le conservatisme comme réponse au vide moderne

Le cœur du message est limpide, l’individu ne peut exister sans héritage collectif. Ce positionnement s’oppose frontalement à deux modèles contemporains :

• l’individualisme absolu

• l’État-providence omniprésent

À la place, Bart De Wever propose une troisième voie : la primauté de la société comme structure organique

Dans cette vision, la citoyenneté ne repose pas uniquement sur des droits, mais sur un socle de valeurs héritées :

• philosophie grecque

• droit romain

• humanisme

• Lumières

Ce récit n’est pas belge.Il est civilisationnel, européen, occidental.Une offensive contre le postmodernisme

L’autre axe central du discours est une critique directe du postmodernisme.

Selon cette lecture, les sociétés occidentales seraient entrées dans une phase d’auto-délégitimation :

• culpabilité historique permanente

• remise en cause des racines

• relativisation des valeurs fondatrices

Bart De Wever rejette cette dynamique qu’il considère comme dangereuse, car elle produit une érosion de la cohésion sociale.

L’exemple évoqué autour de Gianni Infantino est révélateur :
il illustre, dans son argumentation, une forme d’autocensure occidentale face au reste du monde.

Belgique : cadre politique, pas horizon idéologique

C’est ici que se situe le point clé.

Ce discours ne reconstruit pas une identité belge forte.Il contourne la question.

La Belgique apparaît comme :

• un espace administratif

• un terrain de gouvernance

• un cadre institutionnel

Mais pas comme un projet émotionnel ou civilisationnel en soi.Autrement dit :
ce n’est pas du belgicisme.C’est un conservatisme large, compatible avec la Belgique…mais qui pourrait tout aussi bien exister en dehors d’elle.

Le signal politique

Ce positionnement envoie un message stratégique clair :

• élargir le discours au-delà du nationalisme flamand

• parler à une base plus large (européenne, conservatrice)

• occuper le terrain idéologique face aux débats identitaires

Mais sans abandonner le fond : la nation reste un outil, la civilisation reste le cadre

Le Discours Complet : 

« On va tous les perdre. »

Et pour moi, c’est là l’essentiel du conservatisme : nous ne sommes pas nés dans le vide. Nous sommes nés dans une société construite par nos ancêtres, fondée sur des valeurs.

Pour un responsable politique conservateur, ce n’est donc pas l’individu qui prime. La liberté individuelle absolue n’est pas un idéal. Ce n’est pas non plus à l’État de tout régler et de tout prendre en charge. Ce qui compte, c’est la société.

La citoyenneté doit être fondée sur des valeurs. Une société a besoin de moyens matériels, bien sûr, mais aussi d’un “logiciel”. Et ce logiciel, ce sont nos racines profondes : la philosophie grecque, le droit romain, l’humanisme, les Lumières. Voilà la base de notre société.

Sur le long terme, il existe une continuité dans ces racines. L’histoire connaît parfois des ruptures, mais à grande échelle, c’est la continuité qui domine. Et il est essentiel d’assumer ces racines, de les connaître et d’en être fier.

Je rejette totalement le postmodernisme, qui a instauré une forme de honte de soi, poussant à rejeter nos racines. Selon cette vision, notre identité occidentale ne serait faite que de racisme, de colonialisme et d’impérialisme, et nous serions responsables de tous les maux du monde.

Prenons l’exemple de Gianni Infantino. Je ne suis pas particulièrement le football, mais il s’agit d’une figure importante dans ce domaine. Lors de la Coupe du monde au Qatar, des questions ont été posées sur les droits de l’homme. Et M. Infantino a déclaré que l’Europe devait se taire et s’excuser pendant 3000 ans avant de pouvoir critiquer qui que ce soit. À mes yeux, c’est totalement absurde.

Si l’on regarde l’histoire de manière critique, oui, nos ancêtres n’étaient pas parfaits. Mais ce sont précisément les valeurs des Lumières qui nous ont permis d’évoluer. Nous avons changé, nous avons progressé.

Comme l’a dit François Mitterrand : on ne tourne pas le dos à son passé, on évolue.

Mais exiger que nous nous reprochions en permanence notre histoire, tout en exemptant les autres sociétés de toute critique, affaiblit notre citoyenneté.

Et avant même de nous en rendre compte, nous en arrivons à des situations absurdes, comme installer des crèches abstraites à Bruxelles, simplement par honte de nos racines.

Et c’est précisément cela qu’il faut refuser. »

Conclusion

Le discours de Bart De Wever ne doit pas être lu comme une déclaration d’amour à la Belgique.

C’est une tentative de redéfinir :

• l’identité

• la citoyenneté

• et la légitimité culturelle

à une échelle plus large.

Une Belgique gérée. Une civilisation revendiquée.

C’est toute l’ambiguïté et toute la stratégie.

Abdulhamid Hamid Al-Kba

 SustainabilityIn a world grappling with geopolitical tensions and economic volatility, Kazakhstan stands out as a notable exception in Central Asia. According to the latest World Investment Report by the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), Kazakhstan accounts for approximately 68.6% of the total accumulated foreign direct investment (FDI) stock in the region. This figure is far more than a statistic—it reflects a decades-long economic story that began after independence in 1991 and continues to evolve. Yet, while this dominance highlights significant success, it also raises important questions: Is this level of concentration a sustainable model, or does it signal underlying challenges that require deeper reforms?Kazakhstan's inward FDI stock stands at $151.3 billion, dwarfing the combined FDI stock of its four neighboring Central Asian countries—Uzbekistan, Turkmenistan, the Kyrgyz Republic, and Tajikistan—which totals just $69.3 billion. When compared to Kazakhstan's GDP of $291.5 billion in 2024, the FDI stock represents about 51.9% of the national economy, underscoring the heavy integration of foreign capital into sectors such as energy, infrastructure, and manufacturing.

This makes Kazakhstan not only the regional leader but also a key player in the post-Soviet space, attracting multinational corporations through its vast natural resources and strategic location along modern Silk Road routes.The gap with neighbors has widened steadily over time. In 2000, Kazakhstan's FDI stock was $10.1 billion—already several times higher than that of Uzbekistan ($0.7 billion) or Turkmenistan ($1.8 billion). By 2010, it had surged to $63.4 billion, and by 2023, it reached $157.6 billion before settling at around $151 billion in 2024 amid some adjustments. This growth stems from a combination of factors: abundant oil, gas, and mineral resources; early openness to foreign investment post-independence; and a relatively stable institutional environment compared to regional peers. Partnerships with China, Russia, Western firms, and others have further bolstered inflows, positioning Kazakhstan as a bridge between East and West.Comparisons with the Baltic states—Estonia, Latvia, and Lithuania, now integrated into the European Union—add nuance. In Estonia, FDI stock reaches 73.9% of GDP, Latvia 55.2%, and Lithuania 40.9%. While these smaller economies benefit from EU membership for deeper diversification and stability, Kazakhstan surpasses them in absolute terms, with a larger economy and greater overall FDI volume. The combined GDP of the three Baltic states is around $171.4 billion, with an aggregated FDI stock of $97.5 billion—figures that Kazakhstan exceeds on its own.However, the picture is not entirely rosy. Kazakhstan remains a net importer of capital: while hosting over $151 billion in foreign investment, outward FDI from Kazakh companies stands at only $17–18 billion. This imbalance means the country is still building domestic champions capable of investing abroad. Moreover, recent UNCTAD data highlight a decline in net FDI flows—in 2024, Kazakhstan recorded its first negative net FDI figure since independence, at -$2.6 billion—driven by global instability, geopolitical risks, reduced multinational activity, and profit repatriation from major projects. These trends reflect broader challenges in a world of tightening financing and shifting investor confidence.Analytically, Kazakhstan's success rests on smart policies: early liberalization, strategic resource partnerships, and infrastructure investments. Yet heavy reliance on the energy sector carries risks—commodity price volatility, environmental pressures, and potential over-dependence on foreign firms in strategic industries. Economists emphasize the need for diversification into non-oil sectors like technology, advanced agriculture, logistics, and renewables to ensure long-term resilience. The country's large market size and population offer strong potential if governance, tax incentives, and bureaucratic efficiency continue to improve.Regionally, Kazakhstan's dominance benefits Central Asia as a whole. Investments flowing into the country often spill over through supply chains, joint projects, and connectivity initiatives like the Eurasian Economic Union. Still, the widening gap risks creating imbalances, where neighbors rely more on Chinese funding or aid. Greater regional cooperation could help distribute opportunities more evenly.In conclusion, the $151 billion FDI stock is a genuine achievement—a testament to Kazakhstan's ability to attract international trust amid regional and global uncertainties. It positions the country as the undisputed investment hub in Central Asia, outpacing even some post-Soviet peers in scale. True sustainability, however, demands more than impressive numbers: bold reforms for economic diversification, stronger institutions, and reduced resource dependence. If Astana can convert this momentum into a broader, inclusive growth model, Kazakhstan will not only lead Central Asia in investment attraction but also serve as an example for emerging economies on turning geography and resources into shared, enduring prosperity. The opportunity is present—the path forward depends on decisive leadership

Writer and researcher on Central Asian and Azerbaijani affairs

                                                                                Ahmet URFALI

Bütün Türk dünyasının kültürel kodları içinde bir başlangıç günü olarak kabul edilen Nevruz, tarih sahnesine çıkışımızdan bu yana coşkun  şölenlerle kutlanagelmiştir. Nevruz, Türk dünyasında; Yılsırtı, Mart Dokuzu, Mart Bozumu, Sultan Nevruz, Gün Dönümü, Yeni Gün gibi  pek çok isimlerle anılmaktadır. Nevruz, birlik, beraberlik ve bir kültür günü olarak  anılmaktadır. 18.yüzyıl ozanlarından Ali Nebi, Nevruz şiirinde şöyle diyor: 

‘’ Bu gün dağlar yeşillendi

Sultan Nevruz safa geldinli

Cümle kuşlar hep dillendi

Sultan Nevruz safa geldin

Bu gün bahar eyyamıdır

Nevruz Türk‘ün bayramıdır

Gönüllerin sultanıdır

Sultan Nevruz safa geldin

Allah deyü öten kuşlar

Dua eyler dağlar taşlar

Yeşillendi hep ağaçlar

Sultan Nevruz safa geldin

Geçti şita  döndük yaza

Ali Nebi’m vurur saza

Kızanlar düştü alaza

Sultan Nevruz safa geldin’’ 

Tarih boyunca bütün Türk devletlerinde Nevruz, bayram olarak kutlanmıştır. Türklerin Ergenekon‘dan çıkış gününün 21 Mart’a rastladığı kabul edilmektedir. On İki Hayvanlı Türk Takviminde yıl başı da aynı güne rastlamaktadır. Oğuz Kağan‘ın bu günü kutsal saydığını ve bayram gibi törenlerle karşıladığı bilinmektedir. Türklerin Nevruz kutlamaları Eski Uygur Dönemi resimlerine de konu olmuştur. Selçuklu Sultanı Sultan Celaleddin Melikşah, devrin uzay bilimcilerini Selçukluların başkenti İsfahan’da toplamış, kendi adıyla anılan Celali Takvimi’ni yaptırmıştır. Şemsi Takvim adıyla İran ve Afganistan’da kullanılan bu takvime göre yılbaşı 21Mart’tır. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan, Nevruz gününü yılbaşı kabul etmiş, vergileri buna göre düzenlemiştir. Sultan kelimesinin Nevruz’la birlikte kullanılması, padişahların halkla birlikte Nevruz kutlamalarına katılmasıyla ilgilidir. Ertuğrul Gazi Törenleri, II. Abdülhamid zamanına kadar  Mart Dokuzu, Nevruz  günü yapılmıştır.21 Mart 1919′da Konya’da Ergenekon Bayramı’nın kutlandığını devrin gazetelerinden yazmaktadır. Atatürk, Ankara Keçiören’de 21 Mart 1922′de Ergenekon bayramı ismiyle düzenlenen bir törene katılmıştır.  Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan Cumhuriyetleri’nde 21 Mart 1991′den itibaren Nevruz resmi bayram ilan  edilmiştir.Nevruz, Farsça ‘yeni gün’ anlamına gelmektedir. İranlılar bu kutlamaları Saka Türklerinden alarak kendi kültürlerinin içine sokmuştur. Nevruz, bütün milletlerin kültürüne  Türklerden  geçmiştir.

Nevruz; Altay Türklerinde  Cılgayak bayramı; Azerbaycan’da Novruz ve  Ergenekon bayramı, Bozkurt bayramı, Ölüler bayramı; Başkurt Türklerinde  Ekin bayramı, Doğu Türkistan’da  Yeni Gün, Baş Bahar, Gagavuzlarda  İlkyaz; Karaçay-Malkar Türklerinde  Gollü, Gutan, Saban Toy, Tegri Toy; Kazakistan Türklerinde Navruz, Nevruz bayramı, Nevruz Köce, Ulus Günü; Kazan ve Karapapaklar  Ergenekon bayramı; Kırgızistan’da Noruz; Kumuk Türklerinde  Yazbaş; Nogay Türklerinde Navruz, Saban Toy; Özbekistan’da  Nevroz; Tatarlarda Nevruz; Türkmenlerde Teze Yıl; Uygur’da Yeni Gün  olarak adlandırılmaktadır.

Ateş kültü, su kültü ve atalar kültü temel inanışlardır. Demir dövülmesi, Ergenekon’dan çıkışı anlatır. Sabah ateş yakarak üzerinden atlamak  ateş kültü ile ilgilidir.  Suyun yola ve eve serpilmesi, geri kalan suyun ev halkınca içilmesi su kültünü belirtisidir. Konu komşuya yumurta, süt, yoğurt dağıtılması, ortak eğlenceler düzenlenmesi Türk kültürünün temel taşlarından olan  sosyal dayanışma anlayışının bir örneğidir.

Divan edebiyatında da işlenmiş, şairler tarafından gazel ve kaside tarzında Nevruziyeler yazılmış, devrin hükümdarlarına ve devlet adamlarına sunulmuştur.

Nef‘î’, Nevruz gazelinde;

‘’Erişdi bahar oldu yine hemdem-i nevrûz

Şâd etse n’ola dilleri câm-ı Cem’i nevrûz’’derken

Pir Sultan Abdal, nevrûziyyesinde;

‘’Âşık olan canlar bugün gelirler

Sultan nevrûz günü birlik olurlar

Hallâk-ı cihândan ziyâ olurlar

Himmeti erince nevrûz sultanın’’ söyleyişi ile birlik olmaya dikkati çeker.

Şehriyar, Haydar Baba’ya Selam adlı şiirinde bir Nevruz eğlencesini anlatır ;

“Yumurtanı göyçük güllü boyardık

Çakğışdırıp sınanların soyardık

Oynamaktan birce meğer doyardık

Eli mene yaşıl aşık vererdi.’’

Hüseyin Hüsnü Erdikul  bir deyişinde Nevruz’a kavuşmaktan mutlu olur;

“Gönüller şad oldu, ilkbahar geldi

Nevruz bayramına eriştik ya Hu.

Çemenzar şevk ile nura bezendi

Nevruz bayramına eriştik ya Hu…”

Cemlerde okunan bir  gülbangta  Nevruz kutlanır :

“Bismi Şah Allah Allah…!

Nevruz bayramınız kutlu ola

Yeni yılınız hayırlı uğurlu ola.

Şah-ı Velayet İmam Ali Efendimizin doğum günü mübarek ola .

Boz Atlı Hızır yoldaşınız ola.

Dilde dileklerimizi, gönülde muratlarımızı vere.

Hastalara şifa, dertlilere deva, borçlulara eda ihsan eyleye…

Dil bizden, nefes Pirimiz Hünkarımız Hacı Bektaş-ı Veli’den ola.

Gerçeğe Huuu…”

Namık Kemal, Ramazan bayramı ile Nevruz bayramını kasidesinde birlikte kutlar:

“Bayramı getürdü şeref-i makdem-i nevruz

Hem hürrem-i îdiz yine hem mükrem-i nevruz

At köhne libâs-ı gamı tecdîd-i sürur et,

Hem îd-i safa sür yürü hem âlem-i nevruz

Olsam ki yüzden nola şekker çeş-i buse

İd-i ramazan oldu bugün hemdem-i nevruz…”

Yavuz Bülent Bakiler, Turan şiirinde  Nevruz ateşini tutuşturur:

“Nevruz toylarımızda ateşler tutuşturdum.

Orhun’dan, Seyhun’dan, Ceyhun’dan geçtim.

Yol gösterdi kükreyerek bana Bozkurt’um.

Atımla hep yan yana gözelerden su içtim.

Baykal’da da çimdim ben, Hazar Denizi’nde de

Toprağıma bağdaş kurup oturdum.”

Nevruz, birlik ve beraberliğin en eski adıdır. Nevruz’da kin, nefret, bölücülük ve ayrılıkçılık olmamalıdır. 

    Bu en eski Türk bayramını, kendilerine tarih ve kültür arayışına giren bölücülerin ellerine teslim etmemek gerekir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Ey yalnızlığı giyinen zamanın insanı!
Gel otur yanıma
Sana bayramı anlatayım…

Biz çocukken bayram sabahı
sabah ezanıyla açılırdı gözlerimiz,
uykulu gözümüzden çapakları ovalayarak başlardık.

Babam camiye giderken
ardından bakmak bile ibadet gibi,
annemin ocağa koyduğu çaydanlık
usul usul kaynardı.

Bayramlık elbisemizi giyerdik, ne haz verirdi.
Hiç unutmam beyaz rugan pabuçlarım olmuştu. 
“Bu çok güzel kaymak gibi”
 diyerek yanağıma sürmüştüm. 
Annemle ablam bana gülmüşlerdi. Başucuma koyarak uyumuştum o gece pabuçlarımı.

Arefeden hazırlanırdı bayram, 
baklavalar açılır, çörek otlu pişiler kızarır,
helva kavrulur.
Anneler sadece unu değil,
hatıraları da çevirirdi sabırla.
Komşulara sırayla dağıtılırdı bunlar.

“Ölenler de gelir bugün” derdi annem,
ben inanırdım kapıyı her açışımda
geçmiş içeri girerdi sanki.

Evde büyüklerin elleri öpülür, bayramlaşılır.
Neşe ve huzur kalplerde gezerdi.

Ben küçüktüm…
Elimde şeker torbam, yüreğimde telaş,
kapı kapı dolaşan bir bayramdım.

Her kapıyı çaldığımda “gel yavrum” sesiyle 
dünya biraz daha güzelleşir.
El öpüşlerde verilen harçlık ve şekerler
Sevince dönüşür.

Yıllar geçti…
Ben büyüdüm,
anneliğin, sonra neneliğin eşiğine vardım.

Şimdi aynı ocakta
yine çay kaynıyor,
ama bu kez buhara
torunların gülüşü karışıyor.

Kapı çalınıyor
koşan ben değilim artık,
bekleyenim.
İçeri giren her çocukta
kendi çocukluğumun ayak seslerini duyuyorum.

Evlatlarım geliyor,
torunlarım sarılıyor dizlerime,
eller öpülüyor
ama bu kez sadece el değil,
bir ömür öpüyorum sanki.

Ey yalnızlığı giyinen
ba!…
Bayram hiç gitmedi aslında,
sadece yer değiştirdi.

Bir zaman ben taşırdım onu,
şimdi o beni buluyor.

Ben artık kapı çalmıyorum
Şimdi kapım çalınıyor.

Bir zaman harçlık alan bendim,
şimdi harçlıkla gülüş dağıtanım.

Şimdi anlıyorum artık:
Bayram,
aynı sevincin nesilden nesile el değiştirmesiymiş.

Bir annenin ocağından
bir nenenin yüreğine geçen
değerli bir mirasmış.

Telefon ekranına dokun
“iyi bayramlar” yazıyor
ama sesi yok, kokusu yok.
Kalk ve canlan hayata karış.

Bir telefonu önce sen aç.
Bir mesajı önce sen gönder.
Bir kapıyı önce sen çal.
Bayramınız mübarek olsun de.

Gel,
yalnızlığını çıkar üzerinden
bak, kapı yine çalıyor…
Beyaz pabuçlarını giymiş
İçeri
bayram giriyor…

Tüm ülkemin, gurbetteki hemşerilerimin ve islam aleminin mübarek ramazan bayramını kutlar sağlık ve afiyetler dilerim.

Par Kadir Duran – Bruxelles Korner

Bugün Arefe.

Takvimde sıradan bir gün gibi görünse de, toplumların hafızasında çok daha derin bir anlam taşır. Arefe, sadece bayramdan önceki gün değildir; aynı zamanda bir duraklama anıdır. Günlük hayatın hızının yavaşladığı, bireyin kendisiyle ve sevdikleriyle yeniden bağ kurduğu bir eşiktir.

Brüksel gibi yoğun, çok katmanlı ve hızlı bir şehirde bile, Arefe’nin hissi farklıdır. Telefonlar biraz daha fazla çalar, mesajlar daha anlamlı hale gelir, geçmiş daha çok hatırlanır. Mezarlık ziyaretleri, aile hazırlıkları, son alışverişler… Hepsi aslında tek bir şeye işaret eder:

Bağ kurma ihtiyacı.

Arefe, modern hayatın unutturduğu değerleri kısa süreliğine de olsa geri getirir:

• Hatırlamak

• Affetmek

• Yakınlaşmak

• Paylaşmak

Bu yönüyle Arefe, sadece dini bir gün değil, aynı zamanda sosyal bir denge mekanizmasıdır. Toplumu yeniden birbirine yaklaştıran, bireyi yalnızlıktan çıkaran bir geçiş anıdır.

Ancak bir gerçek de var:

Bugünün en sessiz ama en derin mağdurları, yalnız olanlardır. Ailesinden uzak yaşayanlar, göçmenler, yaşlılar, kimsesizler… Bayramdan önceki bu gün, onlar için çoğu zaman bir hatırlatma değil, bir eksikliktir.

Bu nedenle Arefe, sadece hazırlık günü değil; aynı zamanda sorumluluk günüdür.

Bir telefon açmak.

Bir mesaj göndermek.

Bir kapıyı çalmak.

Bazen bir bayramı başlatan şey, takvim değil, insanın kendisidir.

Yarın bayram. Ama bayram, bugün başlar.

Cheffe Gonul Duran

 Ahmet URFALI

Eski Türk devletlerinde “ordu-millet” geleneği vardır. Hakan aynı zamanda ordunun komutanıdır. Askerlik özel bir meslek sayılmaz ve paralı askerler bulunmazdı. Hayat tarzları o zamanın şartlarında Türklerin asker bir millet olmasını sağlamıştır. Savaş zamanında kadın-erkek, eli silah tutan herkes askerdir. Türk ordu teşkilatının temeli olan “Onluk Sistem” Mete Han tarafından kurulmuştur.

Bu sistem Türk devlet teşkilatına da etki etmiş ve idarede kolaylık sağlamıştır. Türk orduları çağın tekniğine uygun en etkili silahları kullanmıştır. Türk ordusu atlı birliklerden oluşur ve silah olarak genelde ok ve yay kullanılırdı. Türklerin en yaygın savaş taktiği ani baskınlar şeklinde gerçekleşen Turan “Hilal Taktiği” dir. Türk ordu teşkilatı; Çin, Moğol ve Bizans ordularını da etkilemiştir.

Türk ordusunun kuruluş tarihi, Mete Han’ın M.Ö. 209’da düzenli orduya geçtiği tarih olarak alınır. Orta Asya’da başlayan uzun öykü, büyük göçlerin neden olduğu hareketlilikle tüm ana karalara yayılmıştı. Doğuda; Hun, Göktürk ve Uygur devletleri, batıda ise 1040 yılında Oğuz kökenli Türklerin kurduğu başka bir Türk devleti Selçuklu İmparatorluğu, Türkleri dünyaya tanıtmış oldu.

Türklerin ön plana çıkmış meziyetlerinden biri doğuştan asker olmalarıdır. Türk askeri cesur, fedakâr ve itaatkardır. Tarih boyunca kurulan Türk devletlerinin temeli düzenli bir askeri teşkilata dayanmıştır. Askerlik, Türklerde milli bir görev olmuştur. Türklerin mükemmel askeri kuruluşları ve değerli komutanları tüm dünyanın hayranlığını kazanmıştır. Arap düşünür Cahiz, “Türk’e karşı hiçbir şey duramaz. Hiçbir kimse onu, yutulacak bir lokma olarak kabul edemez”  diyerek Türk Ordularının üstünlüğüne işaret etmiştir. Kanuni devrinde 7 yıl boyunca (1555-1562) Avusturya sefiri olarak İstanbul’da bulunan Ogier Ghiselin de Busbecq, Türklerin askeri yönünden şöyle söz eder: ‘’ Türkler, sefer esnasında sabırlı, tahammüllü ve iktisatlı hareket ederler. Türk sistemini kendi sistemimizle mukayese edince istikbalin başımıza getireceği şeyleri düşünerek istemiyorum. Bu ordu galip gelecek ve payidar olacak, biz ise mahvolacağız. Çünkü Türkler hiç sarsılmamış kuvvete sahip oldukları gibi, kendilerine has zafer itiyatları, meşakkatlere tahammül kabiliyeti, intizam, disiplin, kanaatkârlık ve uyanıklık var.’’

Türklerde vatanın savunulması bir askerlik hizmetinden çok severek, isteyerek yapılan ve gereklilikten doğan bir gelenektir. Bu borç adeta namus borcudur. Askerlik, kanunlardan önce adetlerimizde, törelerimizde yaşatılır. Hatıraları, bir ömür torunlara kadar anlatılır. Komutanlarımıza saygı, generallerimize-ki bizde paşa ifadesi daha tutulur ve sevilir- hürmet sınırsızdır. Onlara “paşa” diyerek geleneksel kıymetin en güzide yerine oturturuz.

Mete Han’ın ordusundan bugüne kadar 2500 yıldır ordu, milletin ordusudur, Çin kaynakları Göktürkler hakkında şunları kaydetmiştir; “ savaşta ölmeyi şeref sayarlar, hastalanarak ölmeyi istemezler, bu şekilde ölmekten utanırlar.” Macar Türkoğlu Rasony Türklerin çok mükemmel ordu teşkilatına sahip olduklarını söylerken özelliklerini vurgular; Dayanıklılığı kanaatkârlılığı, savaş araçlarını kullanmaktaki maharette ve üstün yetenekleri buluşları çok eski çağlardan itibaren batılı komşuları arasında ün salmıştır.

Büyük zaferin hemen ardından 1924 yılında Atatürk Türk ordusu için şöyle diyor:

“Türkiye Cumhuriyeti yalnız iki şeye güvenir. Biri millet kararı diğeri en acıklı ve en güç şartlar içinde dünyanın takdirlerine hakkıyla layık olma niteliğine kazanan ordumuzun kahramanlığı”

Türk tarihini diğer milletlerin tarihlerinden ayıran noktaları merhum Prof.Dr. İbrahim Kafesoğlu şöyle açıklıyor “Türklerin en belirgin özelliği tarih sahnesine çıktıkları anlardan itibaren ordu-millet karakterlerinde görünmeleridir… İlk Türk anayurdu olan bozkırlar coğrafyası Türkler için ordu millet vasfını zaruret haline geçirmiştir. O zaman ki tabii şartların gereği her an mücadeleye hazır olmaları icap ediyordu. Sürülerin korunması su başlarının korunması yaz aylarında süratle kuruyan sınırlı otlakların muhafazası gibi hayati meseleler Türkleri binlerce yıl evvel askeri disiplin içinde yaşamaya zorlamıştır. Her an asker her an çiftçi demek ki Türk ordusu Türk milleti kadar eskidir.” ifadesi milletimizin tarihi bünyesini en iyi şekilde ortaya koyan bir gerçeğin ifadesinden başka bir şey değildir. Kadını ve erkeği ile her Türk insanı askerdir. İşte milli mücadele en yakın örneği Alman generali Moltke’nin: ‘Ordu milletin en canlı örneği Türklerdir.’ sözü de bu gerçeğin beyanıdır.

Tarihlerine şan ve şeref örnekleri veren kahramanlık için milletlerin çeşitli düşünce ve yorumlar vardır. Bu düşüncelerde çok kere cesaret ile kahramanlık karıştırılmış ve karıştırılmaktadır. Cesaret, insanda sadece manevi bir kuvvet, kahramanlık ise fazilettir. Kahramanlık ruhu ferde ırkından intikal eder. Bir millet yapısı itibariyle kahraman değilse, içinden çıkacak birkaç yiğitle dünya üzerinde özgür yaşamak imkânını bulamaz veya özgürlüğü her savaşta tehlikeye girer.

Buna karşı bir milletin cephede savaşan evlatları dünyayı hayretler içinde bırakan kahramanlıklar yaratmışsa hiç şüphe yok ki o milletin yalnız cephede savaşan erleri değil, beşik sallayan anaları, okul çağındaki evlatları ve ak saçlı ihtiyarları, sonuç olarak bütünü kahramandır.

Türk ordusunun kahraman askerine verilen unvan olarak “Mehmetçik” simgesi, kökenini İslamiyet öncesi Türk medeniyetine kadar uzanmaktadır. Atalarımız daha Orta Asya’dayken belirli eşyaları, cisimleri ve şekilleri belirli manalara simge yapmışlardır. Meselâ, “ok” Tanrı’ya bağlılığın, “yay” da bu bağlılığın cihana yayılmasının simgesiydi. Keza davulun, tuğun devlet şeklinde değişik anlamları vardı. Doğal olarak Türk ordusu içerisinde görev yapan askerler için de bir simge geliştirilmişti. Bu dönemde Türk ordusu içerisinde görev yapan askerlere “alp , alp er”, “alperen” vs. gibi unvanlar verilmekte idi. Bu unvanların verilmesinin temel nedeni askeri kişiliğin bir kişiye ait olmaması, tüm ulusu temsil etmesi nedeniyle olmuştur.

İslâmiyet sonrası Türk ulusunun oluşturduğu devletler içerisindeki ordularda görev alan askerlere “Mehmetçik” unvanının verilmesi görülmeye başlanmıştır. Bu durumun gerekçesi ise şu şekilde ortaya konmaktadır: İslam dini benimsendikten sonra uluslar üzerinde özellikle bu dinin peygamberi olan Hz. Muhammed’e karşı bir hayranlık oluşmuştu. Oluşan bu hayranlık üzerine insanlar doğan erkek çocuklarının birçoğuna “Mehemmed” ismini vermişlerdir. Bu isim daha sonra “Mehmet” şekline dönüşecektir. Mehmet isminin kullanımı günümüzde de yaygın şekilde görülmektedir. İnsanlarımızın birçoğu doğan erkek çocuklarına “Mehmet” ismini koymaktadırlar.

“Mehmet” isminin kullanım alanının bu kadar geniş olması sonucunda zamanla askere giden erkek evlatlar için söylenen bir deyim haline dönüşmüştür. Tüm Türkiye’de bu şekilde anılan askerlerimizin bu adı alması zaten cesaret ve kahramanlığının sonucu olmuştur. Bütünü kahraman olan bir milletin fertlerini ismen ayırt etmek, kahramanlıklarını sayabilmek ise imkânsızdır. İşte onların hepsini bir tek adla bağrına basmak için Türk milleti, adları ayırt edilemeyen evlatlarının hepsine birden bir sevgi, kendisini savaş alanlarında tanıyan düşmanları ise bir saygı nişanesi olarak “MEHMETÇİK” demiştir. Mehmetçik bütün Türk ordusunun simgesidir. Mehmetçik bir isim değil bir fikirdir, bir amaçtır.

Mehmetçik; Devlet-Ebed Müddete inanır, o yüzden Türk devletinin bekası için canını feda etmekten çekinmez. Mehmetçik; Nizam-ı Âlemin kurucusu, Kızılelma ülküsünün  kahramanıdır. Mehmetçik; vatandır, bayraktır, Türklüktür.

Bayram paralarımıza renkli şekerler alırdık… Çocukluğum Amasya’da geçti. Ama bayramlar iki ayrı güzel hatıra gibi kaldı içimde.

Babam devlet memuruydu. İzni az olduğunda bayramı Amasya’da geçirirdik, ama eğer bir haftadan uzun izni olursa, işte o zaman Çorum’a, büyükbabamlara giderdik. Köye vardığımızda tüm sülale toplanmış olurdu. Büyükler kendi aralarında sohbet eder, biz çocuklar oyunlara dalardık. O kalabalık, o ses, o telaş… bayramın ta kendisiydi.

Amasya’da kaldığımız bayramlarda ise bambaşka bir dünyamız olurdu. Boş tren vagonlarında evcilik oynar, tren raylarına kulak verirdik. Bir tren gelmeden önce raylardan bir ses geldiğine inanır, o sesi dinleyip heyecanlanırdık. Raylarda bağıra bağıra şarkılar söyler hoplar zıplardık. Sonrada istasyondaki terk edilmiş banklara oturup bayram şekerlerimizi yerdik. Çocukluk işte… küçücük şeylerden kocaman mutluluklar çıkarırdık.

Bizim evde bayram hazırlığı babamın bize bayramlık almasıyla başlardı. İçim içime sığmazdı. Alınan her yeni kıyafet bizim için tarifsiz bir heyecandı. Günlerce bayramı bekler, o kıyafetleri giyeceğimiz anın hayalini kurardık.

Sonra bayram temizliği başlardı. Annem zaten çok titiz bir kadındı; evimiz her zaman düzenliydi ama bize o bayram heyecanını vermek için bir hafta öncesinden evin içi dip köşe temizlenir, perdeler yıkanır, ütülenir, camlar silinir, dantellerimiz özenle yıkanıp ütülenirdi. Koltuklar, sehpa, masa, vitrin ve televizyonun üzeri adeta yeni gelin evi gibi süslenir, üzerine yıkanıp ütülenmiş dantelli örtülerimizi özenle sererdik; evimiz mis gibi kokardı. İşte buna bayram temizliği deniliyordu. Annem bize bunu öğretmişti; biz de şimdi çocuklarımıza aynı sevgiyi ve özeni gösteriyor, aynı geleneği yaşatıyoruz

Bayram sabahı babam erkenden bayram namazı için camiye giderdi. Annem mutfakta hazırlık yapar, mis gibi yemek kokuları tüm evi sarardı. Biz ise sabırsızlıkla babamın camiden gelmesini bekler, bir yandan da yeni kıyafetlerimizi giymeye çalışırdık. Babam eve girince annem babamın elini öperdi—saygıdan. Her yerde olmayan ama bizim evde yeri olan bir gelenekti bu. O anın anlamını belki o zaman tam bilmezdik ama evin içindeki o saygıyı, o ince bağı hissederdik. Ardından biz kardeşler sıraya girer, önce babamın sonra annemin elini öperdik.

İlk bayram harçlığımız her zaman olduğu gibi babamdan gelirdi. O anın keyfi bambaşkaydı. Sonra hep birlikte sofraya oturur, güzel bir muhabbetle yemeğimizi yer, ardından ortalığı toparlardık. Çok geçmeden kapı zilleri peş peşe çalmaya başlardı.

Evimizin içi bir anda hareketlenirdi. Misafirlerimiz daha kapıdan içeri girer girmez evimizin havası değişirdi.
Annem çoğu zaman bir bakışıyla bizi yönlendirir, ne yapmamız gerektiğini sessizce anlatırdı. Biz de hemen anlardık zaten; Çocuk aklı işte, ne zaman kolonya tutulacak, ne zaman bayram şekeri ikram edilecek… hepsini annemin o küçük işaretleriyle öğrenirdik. Kardeşlerimle de tatlı bir yarış başlardı: “Sen kolonya tutacaksın, ben bayram şekerini!” diye birbirimize gülerek bakar, heyecanlanır bu işi sıraya koyardık. Daha sonra annem misafirlerimiz için özenle hazırladığı baklava, sarma, su böreği gibi bayram ikramlıklarını sunardı misafirlerimize. Ve en son da mis gibi kokan Türk kahvesi ikram ederdik. Gelen her misafirle evimiz biraz daha şenlenirdi.

Bir de o zamanların kartpostalları vardı… Bayramdan önce kırtasiyeye giderdik… O kartpostalların önünde uzun uzun durur, en güzelini seçmeye çalışırdık. 
Üzerindeki resme bakar, kime göndereceğimizi düşünürdük. Sonra eve gelip özenle birkaç satır yazardık. O küçücük kâğıda koca bir özlem sığdırırdık aslında… Uzakta olanlara “unutmadık” demenin en içten yoluydu bu. Şimdi dönüp bakınca, o kartpostalların ne kadar kıymetli olduğunu daha iyi anlıyorum.

Bugün ise bayramlar bambaşka… Herkes tatil planında, sahillerde, otellerde. Bavullar günler öncesinden hazırlanıyor ama gönüller eskisi gibi hazırlanıyor mu, emin değilim… Dost, arkadaş, akraba ziyaretleri neredeyse yok oldu. Kapılar eskisi gibi çalınmıyor, sofralar kalabalık kurulmuyor.

Bir de o bayram mesajları var… Kopyala yapıştır, herkese aynı cümleler. Ne bir isim, ne bir his, ne bir emek… Oysa insan, en azından iki kelimeyi kendi yüreğinden yazmak ister. “Seni düşündüm” demek ister. Ama şimdi ya hazır sözler ya da başkasına ait cümleler dolaşıyor sosyal medyalarda. Aynı mesaj onlarca kişiye gidiyor… Kimse kendini özel hissetmiyor.

Herkes bayram kutluyor güya ama o eski sıcaklık, o samimiyet yok artık… Aynı şehirdeyken bile birbirine uğramayan insanlar var artık. Bir şeyler eksik… hem de tarif edilemeyecek kadar büyük birşeyler...

Belki de en çok o kalabalığı, o sesi, o içtenliği özlüyorum. Çünkü çocukluğumun bayramları… gerçekten bir başka güzeldi.

Fikriye Ayrancı Keper
Belçika-Genk

      Köşe yazarımız Ahmet Urfalı “Değerler Bayrakla Yaşar” ana teması başlığı altında ‘Bayrak’ konulu konferans verdi.

      Kütahya Aysel-Selahattin Erkasap Sosyal Bilimler Lisesi Bilimler Lisesinde eğitimci, yazar ve şair Ahmet Urfalı’nın verdiği konferansa öğrenciler,  öğretmenler ve eğitim camiasından davetliler katıldı.

      Katılanlar tarafından yoğun ilgi gören etkinlikte, Ahmet Urfalı, Türk milletinin köklü tarihinden beslenen milli ve manevi değerlerin önemine dikkat çekti.

      Konferansta bayrağımızın milletimizin bağımsızlığının, birlik ve beraberliğinin en güçlü sembollerinden biri olduğu vurgulanırken, milli kimliğimizin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının önemi üzerinde duruldu.

     Öğrenciler programı ilgi ve dikkatle takip ederek değerler eğitimi açısından önemli kazanımlar elde etti.

        Program sonunda İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Mustafa Topuz tarafından günün anısına Ahmet UrfalI’ya hediye takdim edilirken, Okul Müdürümüz Zeki Kilitci de değerli katkılarından dolayı Ahmet Urfalı’ya teşekkür etti.

NORMAL

Son yıllarda etrafımızda “normal” olan çok şey kalmadı.

Normal fiyatlar yok.

Normal siyaset yok.

Normal tartışmalar yok.

Her şey ya aşırı gergin, ya aşırı hızlı, ya da aşırı yüzeysel.

Eskiden insanlar fikirleri tartışırdı,

Şimdi insanlar birbirlerini tartışıyor.

Eskiden siyaset çözüm üretmek içindi,

Bugün çoğu zaman sadece tarafını savunmak için kullanılıyor.

Oysa toplumlar ve insanlar bağırarak değil, konuşarak ilerler.

Demokrasi herkesin aynı düşündüğü bir düzen değildir,

Farklı düşünen insanların çözüm üretip bir arada yaşayabildiği düzendir.

Belki de bugün en büyük ihtiyaç yeni bir şey değildir

Sadece yeniden normal olmaktır.

Bazen en büyük değişim,

kaybettiğimiz dengeyi tekrar bulmaktır.

Anormal olan herşeyin normal gibi görünmediği bir dünya dileğiyle .

Sait Köse

Brüksel

Pazar,15 Mart 2026

Bazen bir yolculuk sadece kilometreleri aşmak değildir. Bazen bir yolculuk, insanın kalbine dokunan hikâyelerle, unutulmayacak yüzlerle ve samimiyetle tanışmaktır. Yardım kampanyamız vesilesiyle, De Klavertjes van Genk Derneği olarak yolumuz Karadeniz’in yeşil cennetlerinden biri olan Aybastı’ya düştü. Bir haftalık kısa bir zaman dilimi… Ama geride bıraktığı iz, çok daha uzun bir yolculuğun hatırası gibi.

Aybastı’ya ilk adım attığınızda sizi karşılayan şey yalnızca doğa değil. Evet, Karadeniz’in o meşhur yeşili burada bütün ihtişamıyla karşınızda duruyor. Dağlar, vadiler, temiz hava ve huzur… Ama Aybastı’nın gerçek güzelliği doğasının ötesinde saklı: İnsanlarında.

Bu topraklarda insan hâlâ selamı içten verir. Kapılar misafire açıktır, gönüller paylaşmaya hazırdır. Güler yüz, yardımseverlik ve tevazu burada sadece birer kelime değil; günlük hayatın doğal bir parçası.

Yardım çalışmalarımız süresince ilçenin değerli yöneticileri ve eğitim camiasıyla tanışma fırsatı bulduk. Aybastı Kaymakamı Sayın Makbule Adacı ve Aybastı Belediye Başkanı Sayın İzzet Gündoğar’ın ilçeye olan ilgisi, halkla kurdukları yakın bağ ve gösterdikleri destek bizler için son derece kıymetliydi.

Eğitim alanında ise aynı özveriyi görmek mümkündü.
Sefalık Şehit Sadık Kütük Ortaokulu Müdürü Beytullah Evin, Ordu Aybastı Hacıosmanlı Özel Eğitim Uygulama Okulu Müdürü Ünal Çelik ve Ortaköy Ortaokulu Müdürü Aydın Emergen ile yaptığımız sohbetlerde eğitime gönül vermiş insanların çabasını ve samimiyetini görmek gerçekten umut vericiydi. Bir toplumun geleceğinin, çocuklarına verilen değerle şekillendiğini bir kez daha hatırladık.

Aybastı’da geçirdiğimiz günler boyunca bizleri evlerinde misafir eden ve her konuda desteklerini esirgemeyen Fatih İkiz ve Suna İkiz ailesine ayrıca çok teşekkür ediyorum. Onların sıcaklığı ve içtenliği, Aybastı insanının misafirperverliğinin en güzel örneklerinden biriydi.

Elbette bu güzel organizasyon sadece birkaç kişinin değil, gönlünü ortaya koyan birçok insanın emeğiyle mümkün oldu. Yardım kampanyamızda desteklerini esirgemeyen LC Waikiki'den Özel Yılmaz, Canik Kasap'dan Hasan Güney, Cemal İkiz, ulaşım konusunda bizleri büyük bir özveriyle götürüp getiren Kutlar Mahallesi Muhtarı Fikret Yıldız, belediyede görev yapan kıymetli arkadaşlarımız ve Aybastı medyasına da gönülden teşekkür ediyorum.

Bir hafta sonunda Aybastı’dan ayrılırken yanımızda sadece fotoğraflar ya da manzaralar yoktu. Yanımızda samimiyet vardı, dostluk vardı, insanlığın hâlâ ne kadar güçlü olduğunu hatırlatan güzel hatıralar vardı.

Bazen bir yer sizi doğasıyla etkiler.
Bazen tarihiyle…
Ama bazı yerler vardır ki sizi insanıyla büyüler.

Aybastı işte tam da böyle bir yer.

Yolunuz bir gün Karadeniz’e düşerse, haritaya bakıp sadece bir ilçe görmeyin. 

Aybastı’ya uğrayın. Çünkü burada yalnızca bir coğrafya değil, kocaman bir gönül dünyası sizi bekliyor.

Fikriye Ayrancı Keper
Belçika-Genk

Chaque année, nous attendons ce jour avec la même joie, la même nostalgie et le même espoir.
Bienvenue à toi, Bayram…
Bienvenue dans nos familles, à nos tables, dans nos maisons et dans nos cœurs.

Tout au long du mois de Ramadan, chacun de nous a vécu un voyage intérieur.
Nous avons essayé de discipliner notre âme et de redécouvrir le sens de la patience.
Atteindre la patience du prophète Job (Hazreti Eyüp) n’est peut-être pas chose aisée, mais essayer d’en apprendre ne serait-ce qu’une part suffit parfois à transformer le cœur de l’être humain.

Ce mois nous a rappelé une fois encore que le partage est l’une des plus belles dimensions de l’humanité.
Même si nos tables ne sont pas celles, abondantes, du prophète Abraham (Hazreti İbrahim), nous avons appris à partager ce que nous possédons.
Nous avons compris une fois de plus combien une bouchée de pain, un sourire ou une prière peuvent avoir une immense valeur.

Les tables dressées lors des soirées de Ramadan n’étaient pas seulement des tables pour se nourrir.
Elles étaient aussi des lieux où se rencontrent les souvenirs, les amitiés et les prières.

Les rues où les enfants couraient avec joie,
les histoires racontées après l’iftar,
ont ravivé la même chaleur et la même espérance.

Cette scène ne s’est pas vécue dans une seule ville.
Elle s’est répétée dans de nombreuses régions, dans nos pays comme ailleurs dans le monde.
Chaque région, chaque ville possède son esprit propre, mais la foi, l’espoir et le partage restent immuables.

Aujourd’hui, en célébrant la joie du Bayram, nous ne pouvons pas ignorer les réalités douloureuses du monde.
À Gaza, au Soudan, en Ukraine, en Iran et dans bien d’autres régions, des millions de personnes souffrent, subissent l’injustice et espèrent la paix.

Nos prières ne sont donc pas seulement pour nos propres tables,
mais pour que la justice, la paix et la compassion règnent partout dans le monde.

Car le Bayram n’est pas seulement un jour de fête.
C’est aussi un rappel qui élargit le cœur de l’homme.

Il est le moment de gratitude, de solidarité et de miséricorde
qui vient après un mois façonné par la patience.

Depuis des siècles, nous portons l’héritage de peuples qui ont construit une civilisation faite de foi, de culture et de solidarité, et qui ont toujours vécu au rythme de leurs fêtes.

Notre responsabilité aujourd’hui est claire :
ne pas seulement se souvenir de cet héritage,
mais le faire vivre par notre éthique, nos actions et nos valeurs.

Et le transmettre, avec espoir, aux générations futures.

C’est pourquoi aujourd’hui nous rendons grâce une fois encore.
Nous partageons la joie et la sérénité d’avoir atteint ce jour béni.

À de nombreux Bayrams encore…

Je souhaite à toutes et à tous
une très belle fête de l’Aïd el-Fitr, avec mes vœux les plus sincères.

Kadir Duran

Ramazan Song — Une ode à la patience et au partage Dans un monde marqué par la vitesse, l’individualisme et la fragmentation sociale, Ramazan Song s’inscrit comme une pause nécessaire. Cette chanson propose un retour à l’essentiel : la patience, la foi, la solidarité et le lien humain. Écrite et interprétée par Kadir Duran, avec une composition réalisée à l’aide de l’intelligence artificielle, elle incarne aussi une rencontre entre tradition et modernité. Une spiritualité ancienne portée par des outils contemporains. Inspirée de l’esprit du mois de Ramadan, elle traduit une expérience universelle. Au-delà du jeûne, c’est une période de discipline intérieure, de recentrage et d’ouverture aux autres. Chaque parole évoque cette attente annuelle, presque intime, où les cœurs se préparent à accueillir un temps différent — plus lent, plus profond. La référence aux figures prophétiques, notamment à la patience du prophète Ayyub (Job) et à la générosité d’Ibrahim, inscrit la chanson dans une continuité spirituelle. Elle rappelle que Ramadan n’est pas uniquement un rituel, mais un héritage moral : apprendre à endurer, à partager et à se rassembler. Le refrain — centré autour de la table — symbolise un espace social fondamental : celui du partage. À travers l’iftar, les différences s’effacent, les liens se recréent, et une forme de fraternité prend place. En définitive, Ramazan Song dépasse le cadre musical. C’est une narration collective, une passerelle entre foi, culture et innovation. Une invitation à ralentir, à se reconnecter — à soi-même, aux autres — dans un monde qui en a profondément besoin.

https://youtu.be/U_HScppAm40?si=8wMeWfolAkO8eY_g

Her yıl seni sabırla, özlemle bekliyoruz.
Ailemize, soframıza, evimize hoş geldin.

Bu mübarek ayda hepimiz nefsimizi terbiye etmeye çalıştık.
Hazreti Eyüp kadar olmasa da onun sabrından bir parça öğrenmeye ve onun yolunda yürümeye gayret ettik.

Her yıl sabırla seni bekliyoruz.
Hazreti İbrahim kadar olmasa da soframızı paylaşmayı bildik.
Özellikle Ramazan ayında aileler, dostlar ve komşular bir araya geldi; aynı sofrada buluştu, aynı dualarda birleşti ve seni bekledi.

Etrafta neşeyle koşuşturan çocuklar,
iftar sonrası anlatılan hikâyeler,
aynı sıcaklığı ve aynı heyecanı yeniden yaşattı.

Bu manzara yalnızca tek bir yerde değil;
yurt içinde ve yurt dışında birçok şehirde aynı coşku ile yaşandı.
Her bölgenin kendine özgü bir ruhu olsa da inanç, umut ve paylaşma duygusu hiç değişmedi.

Her yıl şükrediyoruz.

Ama bir yandan da dünyanın acı gerçeklerini görmezden gelmiyoruz.
Gazze’de, Sudan’da, Ukrayna’da, İran’da ve dünyanın farklı yerlerinde acı çeken, zulüm gören ve huzuru bekleyen mazlumları da unutmuyoruz.
Dünyanın her yerinde barışın, adaletin ve huzurun hâkim olmasını diliyoruz.

Çünkü paylaşmak bayramın özüdür.
Sabır ve inanç ise bizi biz yapan değerlerdir.
Ramazan da bayram da bu yüzden yalnızca bir gelenek değil; bir ruh, bir ahlak ve bir dayanışma biçimidir.

Her yıl senin için dua ediyoruz.

Bizler asırlardır bayramlarıyla yaşayan, inancıyla yoğrulan ve bu topraklarda bir medeniyet kurmuş insanların mirasını taşıyoruz.
Şimdi bize düşen görev; bu mirasa güzel ahlakımızla, güzel amellerimizle layık olmaya çalışmak ve onu gelecek nesillere aktarmaktır.

Bu yüzden bayramımıza kavuştuğumuz için Allah’a şükrediyoruz.

Her yıl bu güzel güne ulaşmanın sevincini ve huzurunu yeniden yaşıyoruz.

Ve “nice bayramlara” diyerek,
herkesin Ramazan Bayramı’nı en içten dileklerimle kutluyorum.

Kadir Duran

Ramazan Song — Sabra ve Paylaşmaya Adanmış Bir Ezgi

Hızın, bireyselliğin ve toplumsal parçalanmanın öne çıktığı bir dünyada, Ramazan Song adeta gerekli bir duraklama anı sunuyor. Bu şarkı, insanı yeniden özüne çağırıyor: sabır, iman, dayanışma ve insani bağ.

Kadir Duran tarafından yazılıp seslendirilen, bestesi ise yapay zekâ desteğiyle hazırlanan bu eser, aynı zamanda gelenek ile modernliğin buluşmasını temsil ediyor. Kadim bir maneviyatın, çağdaş araçlarla yeniden hayat bulmuş hali gibi.

Ramazan ayının ruhundan ilham alan şarkı, aslında evrensel bir deneyimi dile getiriyor. Çünkü Ramazan, sadece oruçtan ibaret değildir; aynı zamanda iç disiplinin, yeniden dengelenmenin ve başkalarına açılmanın zamanıdır. Şarkının her sözü, her yıl yeniden hissedilen o derin ve mahrem bekleyişi yansıtıyor; kalplerin farklı, daha yavaş ve daha anlamlı bir zamana hazırlanışını anlatıyor.

Özellikle Hz. Eyyub’un sabrı ve Hz. İbrahim’in cömertliği gibi peygamberî örneklere yapılan göndermeler, eseri güçlü bir manevi sürekliliğe yerleştiriyor. Böylece şarkı, Ramazan’ın yalnızca bir ibadet dönemi olmadığını; aynı zamanda sabretmeyi, paylaşmayı ve birlikte olmayı öğreten ahlaki bir miras olduğunu hatırlatıyor.

Nakaratta sofranın merkezde yer alması ise son derece anlamlıdır. Çünkü iftar sofrası, yalnızca yemek yenilen bir yer değil; farklılıkların silindiği, bağların yeniden kurulduğu ve kardeşliğin görünür hale geldiği sosyal bir alandır. Aynı sofrada buluşmak, aynı duada birleşmek, aynı vakti paylaşmak… Şarkı tam da bu ortak ruhu yansıtır.

Sonuç olarak Ramazan Song, müziğin sınırlarını aşan bir anlatıdır. Bu eser; iman, kültür ve yeniliği bir araya getiren, insanı yavaşlamaya, düşünmeye ve yeniden bağ kurmaya çağıran güçlü bir davettir. Hem kendimizle hem de başkalarıyla yeniden temas kurmayı önerir. Bugünün dünyasında ise belki de en çok ihtiyaç duyduğumuz şey tam olarak budur.

Söz ve yorum: Kadir Duran
Müzik: Yapay zekâ destekli beste

https://youtu.be/U_HScppAm40?si=8wMeWfolAkO8eY_g

https://youtu.be/U_HScppAm40?si=8wMeWfolAkO8eY_g

Arizona: Reformun sosyal kırılmaya dönüşmesi

12 Mart 2026 gösterisi – Bir değerlendirme
Analiz – Bruxelles Korner / Kadir Duran

12 Mart 2026’da düzenlenen gösteri, Belçika’nın siyasi yaşamında önemli bir dönüm noktası oldu. On binlerce vatandaş – sendikalara göre 100.000’den fazla, polise göre ise yaklaşık 80.000 kişi – bugün Başbakan Bart De Wever tarafından yönetilen ve artık “Arizona hükümeti” olarak anılan federal hükümetin başlattığı reformları protesto etmek için sokaklara çıktı.

12 Mart 2026’daki gösterinin ardından yaşananları ve ortaya çıkan tabloyu değerlendirmek gerekir. Bu gösteri, Belçika hükümetinin aldığı kararların yol açtığı sorunları protesto etmek amacıyla düzenlenmişti.

Gerçekte bugün bakıldığında Bart De Wever, hükümet gemisinin gerçek kaptanı olarak görünmektedir. Hükümet kurulurken tartışılan birçok girişimi sürdürmekte ve bu reformları adım adım hayata geçirmektedir.

Ayrıca bu hükümetin son derece kırılgan bir çoğunlukla, neredeyse tek oy farkıyla kurulduğunu hatırlatmak gerekir. Bu nedenle mevcut siyasi denge yapısal olarak hassastır ve her an sorgulanabilir.

Buna rağmen Bart De Wever’in eleştirilerden veya toplumsal mobilizasyondan ciddi biçimde etkilenmiş görünmediği dikkat çekmektedir. İlginç olan ise bu koalisyonun mimarlarından biri olan Georges-Louis Bouchez’in artık çok daha az görünür olmasıdır.

Sonuçta siyasi sorumluluk büyük ölçüde Başbakan Bart De Wever’in omuzlarında toplanmış görünmektedir; bu da doğal olarak onun başbakan olmasının bir sonucudur.

Önemli bir toplumsal mobilizasyon… ama görmezden mi geliniyor?

Dün birçok toplumsal hareket hükümetin reformlarına karşı sesini yükseltti.

Sendikalar 100.000’den fazla kişinin, polis ise yaklaşık 80.000 kişinin gösterilere katıldığını belirtiyor. Her durumda bu önemli bir mobilizasyondur.

Gösterinin amacı açıktı: Federal hükümetin aldığı ve birçok kişi tarafından adaletsiz ve sosyal açıdan sert olarak görülen önlemleri protesto etmek.

Ancak bu kadar büyük bir katılıma rağmen hükümetin oldukça kayıtsız kaldığı görülüyor.

Son günlerde yapılan bazı açıklamalar da gerilimi artırdı. Özellikle Georges-Louis Bouchez’in, bazı muhalifleri “aptal” olarak nitelemesi ve ardından sözlerini yumuşatmaya çalışarak “bizi Mars’a göndereceklerini düşünmedim” demesi tartışma yarattı.

Bu tür açıklamalar, bazı siyasi aktörlerle toplumun gerçekliği arasında derin bir kopukluk olduğu izlenimini güçlendirdi.

Bu sırada Bart De Wever, hükümetin reform rotasından sapmayacağını açıkladı.

Endişe yaratan emeklilik reformu

Eleştirilerin merkezinde özellikle emeklilik reformu bulunuyor.

Mevcut mantık, vatandaşların daha uzun süre çalışmasını teşvik ediyor. Planlanan sistemde kariyer süresinden çok çalışılan saat sayısının dikkate alınması gündemde. Bu da Belçika’nın sosyal modelinin dengelerini ciddi şekilde değiştirebilir.

Bazı gözlemciler bu modeli, bütçe dengesini korumak için insanların çok ileri yaşlara kadar çalıştığı sürekli bir çalışma sistemi olarak tanımlıyor.

Yeni ekonomik kaynaklar, büyüme modelleri veya yapısal inovasyonlar aramak yerine hükümetin politikası daha çok kamu harcamalarını azaltmaya odaklanıyor.

Bu kesintiler şu alanları kapsıyor:

• emeklilik sistemi

• sosyal yardımlar

• sağlık sigortaları (mutualiteler)

• bazı sosyal güvenlik mekanizmaları

Başka bir deyişle, sosyal harcamaların azaltıldığı bir politika söz konusu.

Ancak temel soru şu:

Bu kesintilerin yükünü kim taşıyor?

Cevap çoğunlukla açıktır:
orta sınıf ve işçi sınıfı.

Orta sınıf üzerindeki baskı

Bu politik yönelim, doğrudan halk kesimlerini ve orta sınıfı etkileme potansiyeline sahiptir. Bu kesimler zamanla bazı sosyal kazanımlarını kaybedebilir.

Emeklilik yaşı belirsizliğini koruyor:
Bugün 67, yarın 70 olabilir.

Ayrıca emeklilik hesaplama yöntemlerinde yapılacak değişiklikler nedeniyle kadın-erkek eşitsizlikleri konusunda da endişeler bulunuyor.

Bazı analistler, Bart De Wever’in politikalarının Belçika modelinde daha derin bir dönüşümü temsil ettiğini düşünüyor.

Bu bakış açısına göre sonuç açık olabilir:

orta sınıfın giderek zayıflaması.

Neden?

Çünkü gelirler azalırken mali ve vergi baskısı yüksek kalmaya devam ediyor.

Vergi indirimleri azalıyor, daha fazla çalışanlar ise her zaman daha fazla avantaj elde edemiyor.

Sonuç olarak toplum daha çok çalışıp göreceli olarak daha az kazanılan bir modele doğru ilerleyebilir.

Bir sosyal krizin eşiğinde mi?

Orta vadede bunun ciddi sonuçları olabilir.

Bir-iki yıl içinde birçok hanenin kredilerini ödeyememesi nedeniyle zorunlu gayrimenkul satışlarının artması şaşırtıcı olmayacaktır.

Bu durum şu sonuçlara yol açabilir:

• aile içi gerilimler

• boşanmalar

• güvenlik sorunlarında artış

• sosyal şiddet

Birçok kişinin bugün düşünmek istemediği senaryolar bunlar.

Hatta bazı siyasi aktörlerin dikkati başka yönlere çekmeye çalıştığı da söylenebilir.

Bugün bu sosyal gerçeklerin Rusya gibi dış tehditlere ilişkin alarmcı söylemlerle gölgelenmek istendiğini düşünmek bile mümkündür. Böylece artan silahlanma, daha fazla askeri varlık ve devlet kontrolünün güçlendirilmesi meşrulaştırılabilir.

Bazı söylemlerde, sanki dış bir istilacıya karşı değil de kendi toplumuyla bir gerilime hazırlık yapıldığı izlenimi doğuyor.

Üstelik aynı dönemde Vladimir Putin, Avrupa ile diyaloga açık olduğunu ve hatta Avrupa ekonomisinin ihtiyaç duyduğu gaz ve enerji kaynaklarını sağlamaya hazır olduğunu dile getirmiştir.

Bu durum önemli bir soruyu gündeme getiriyor:

Bu güvenlik söylemlerinin arkasında daha derin bir sosyal dönüşüm mü hazırlanıyor?

Ve bu dönüşüm özellikle büyük şehirlerde yaşayan kırılgan bir sosyal sınıfın zayıflamasına mı yol açacak?

Çok kültürlü ama kırılgan bir şehir: Brüksel

Bu kırılgan sosyal yapı özellikle Brüksel gibi şehirlerde görülüyor.

Brüksel 200’den fazla milliyetten insanın yaşadığı, kültürel açıdan son derece zengin bir şehir.

Ancak aynı zamanda ekonomik açıdan giderek daha kırılgan hale geliyor.

Şehrin sosyal dokusunun önemli bir bölümü 60-70 yıl önce gelen göç dalgalarının oluşturduğu topluluklardan oluşuyor.

Buna rağmen bu sosyal gerçeklerin siyasi karar alma süreçlerinde yeterince dikkate alınmadığı görülüyor.

Elbette Brüksel’in reformlara ihtiyacı var.

Bazı harcamaların gözden geçirilmesi, idari yapıların yeniden düzenlenmesi, belediyelerin ve polis teşkilatının daha etkin yönetilmesi gerekebilir.

Ancak bu dönüşümler toplumsal gerçeklikleri dikkate almadan ve ani biçimde gerçekleştirilemez.

Bu kadar çeşitli bir şehirde herkes aynı koşullarda yaşamaz ve aynı perspektifi paylaşmaz.

Bu nedenle daha kapsayıcı ve daha uyumlu kamu politikalarına ihtiyaç vardır.

Siyasi olarak kırılgan bir hükümet

Mevcut koşullarda şu soru kaçınılmaz hale geliyor:

Arizona hükümeti bu yasama dönemini gerçekten tamamlayabilecek mi?

Koalisyon kırılgan.
Toplumsal gerilim artıyor.
Bazı reformlar bu gerilimi daha da büyütebilir.

Örneğin %10’luk sermaye kazancı vergisi, zenginleri hedef alan bir önlem olarak sunuluyor.

Ancak pratikte birçok vergi mekanizması bu yükün hafifletilmesine veya ertelenmesine olanak tanıyor.

Sonuç olarak en ağır yük çoğu zaman sıradan vatandaşların üzerine kalıyor.

Emeklilik reformları, mobilite kısıtlamaları, hayat pahalılığı ve artan borçlar nedeniyle birçok kişi ciddi ekonomik kırılganlık yaşayabilir.

Hatta bazıları yüksek kiralar nedeniyle Brüksel’i terk etmek zorunda kalabilir.

Bu sistemde yalnızca yüksek gelire veya birden fazla gelir kaynağına sahip olanlar daha rahat uyum sağlayabilir.

Ancak toplumun büyük bölümü için gerçeklik farklı olacaktır.

Son söz

Belki de en başından şu gerçeği anlamamız gerekiyordu:

Arizona aslında Amerika Birleşik Devletleri’nde bir eyalettir.

Ve ABD, dünyada en güçlü kapitalist sistemin sembollerinden biridir.

Bugün Belçika’nın da yavaş yavaş benzer bir modele doğru ilerlediği görülüyor.

Bu modelde:

satın alma gücü toplumdaki değerin temel ölçüsü haline geliyor,
ve sosyal politika giderek sadece parayla ölçülür hale geliyor.

Başka bir ifadeyle:

Paranız varsa ayakta kalabilirsiniz.
Paranız yoksa sistem sizi korumaz.

Ve bütün bunların ortasında vatandaşlardan hâlâ aynı şey isteniyor:

daha fazla çalışmak
ve daha fazla ödemek.

Belki de Arizona modelinin gerçek mantığı tam olarak budur.

Kadir Duran
Tax Man Bruxelles – Vergi Uzmanı

Bruxelles Korner – Analist ve Köşe Yazarı

https://www.bruxelleskorner.com/haber/arizona-quand-la-reforme-devient-fracture-sociale-11030

SÜRPRİZ -SURPRISE

Türkçe zengin bir dildir. Tarih boyunca başka dillerden kelimeler aldığı gibi, başka dillere de pek çok kelime vermiştir.

Kültürlerin ve toplumların etkileşimi dilde de kendini gösterir.

Bugün günlük hayatımızda kullandığımız birçok kelime Fransızcadan Türkçeye geçmiştir. Örneğin tren, istasyon, gar, otomobil, restoran, şoför, asansör, balkon gibi kelimeler Fransızca kökenlidir ve artık dilimizin doğal bir parçası haline gelmiştir.

“SÜRPRİZ” kelimesi de bunlardan biridir. Fransızca "surprendre" fiilinden gelir. Anlamı; beklenmeyen bir anda ortaya çıkan ve insanı şaşırtan durumdur.

Hayatımızda yaşadığımız sürprizler bazen mutluluk,bazen korku bazende kızgınlık uyandırır.

Bazıları insanı çok mutlu eder; beklenmedik ama güzel gelişmelerdir. İnsan böyle sürprizleri yaşamayı ister.

Hayatın içinde küçük ama değerli sürprizler de vardır. Uzun zamandır görmediğiniz bir dosttan gelen bir telefon, beklenmedik bir başarı haberi, hiç ummadığınız bir anda karşınıza çıkan yeni bir fırsat… Bazen hayat, en sade anların içine bile küçük sürprizler saklar.

Bazı sürprizler ise şaşırtır. İnsanları düşünmeye sevk eder. Beklenen düzeni değiştirir ve yeni bir tablo ortaya çıkarır.

Hayat ve siyaset de aslında biraz böyledir. Bazen herkesin tahmin ettiği gelişmeler olur. Bazen de kimsenin beklemediği sürprizler ortaya çıkar.

Ancak hayat ve siyasette asıl mesele sürprizin kendisi değildir. Asıl mesele; doğru zamanda doğru adımı atabilmektir.

Çünkü hayat da siyaset de bekleyerek değil, karar vererek ilerler.

Ve bazen bir adım, uzun süredir konuşulan ama kimsenin cesaret edemediği bir değişimin başlangıcı olur.

Sonuçta şunu da unutmamak gerekir:

Hayatta ve siyasette en büyük sürprizler, aslında en çok konuşulan ama kimsenin gerçekleşeceğine inanmadığı adımlardır.

Bazıları o adımı uzaktan izler.

Bazıları ise o adımı atar.

Hayatımız hep güzel sürprizlerle dolu olsun inşallah !

Bugün 8 Mart Dünya Kadınlar Günü.

Hayatımıza değer katan, emeğiyle, sabrıyla ve gücüyle toplumumuzu ayakta tutan tüm kadınların DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLUYORUM.

Daha adil, daha eşit ve daha güzel bir dünya için kadınların varlığı ve katkısı her zaman en büyük gücümüzdür.

Sait Köse

Brüksel, Pazar 8 Mart 2026

      Anayasa’nın  3. maddesinde Cumhuriyetimizin nitelikleri sayılırken, ‘’Millî marşı “İstiklal Marşı”dır.’’ hükmüne yer verilmiş, değiştirilmesi teklif  edilemeyecek ibaresiyle karara bağlanmıştır.  Düşmanlara karşı ordu ve millete cesaret vermek isteyen İstiklal Marşımızın şairi Mehmet Akif  Ersoy, şiirine “Korkma!” diye başlar. “Doğacaktır sana vadettiği günler Hakk’ın/Kim bilir belki yarın, belki yarından da yakın.” mısraları da ümitli zafer bekleyişini ve geleceğe olan inancını gösterir.

     Korku , bir tehlike anında hayatta kalmayı sağlayan temel bir duygu  mekanizmasıdır.İnsan vücudu tehdit algısına farklı tepkiler gösterir.Doğal bir tepki olan korku, ancak kahramanlık gösterilerek ortadan kaldırılır. Kahramanlık, cesaretli olmanın çok ötesindedir. Cesur, içindeki korkusuzluğu  davranışa dönüştürdüğünde kahraman olur. Kahramanlık ‘kut’ almış Türk milletine Tanrı’nın bir armağanıdır. Türk’ün kahramanlığı, sadece tarih sayfalarında kalan bir hatıra değildir. Türk, tarih sahnesine çıktığı zamandan bu yana kahramanlığını her zaman göstermiştir. Aradan yüzyıllar geçse de Türk’ün kahramanlık ruhu her dem taptazedir. Kırk yoldaşıyla Çin sarayını basan Kürşad’ın kahramanlığıyla Mehmetçiklerimizin  gösterdiği kahramanlıklar arasında fark yoktur.

      Sözlüklerde kahraman: ‘Savaşta yiğitlik ve cesâret göstererek korkusuzca dövüşen kimse, yiğit, bahadır. Mukaddes bildiği şey uğruna büyük fedakârlıklara katlanan, gayretli, gözü pek ve cesur kimse’’olarak açıklanmıştır. Türkçe’de yiğit, alp, bahadır, er  kelimeleri kahraman kavramıyla eşanlamlı olarak kullanılmaktadır.

 Atsız Ata’nın dizelerinde kahramanlık anlamını bulur:

Sızlasa da gönüller düşenlerin yasından
Koşar adım gitmeli onların arkasından.
Kahramanlık: İçerek acı ölüm tasından
İleriye atılmak ve sonra dönmemektir.

     Mehmet Akif, İstiklal Marşını ‘’Kahraman Ordumuza’’ armağan etmiştir. Bu hitap, kahramanlık üzerine ne varsa bünyesinde toplayan   Milli Ordumuza gerçek anlamda çok uygundur.

     Şair, buradaki ‘’Korkma’’   sözünün  esinlenmesini  Yüce Peygamberimizin Hicret sırasında sığındıkları Sevr Mağarasında müşriklerden endişelenen Hz. Ebubekir’in elini tutarak söylediği sözden almıştır: "Korkma, Allah bizimle beraberdir"

     Eski Türklerde bir tevekkül sözü olarak zikredilen;  "Tengri biz menen" (Tanrı bizimledir.) deyişi de bu benzerlik bakımından ilgi çekicidir. Keza "Korkmadık, savaştık" sözü, Türk’ün düşmanlarına karşı bir meydan okuma haykırışıdır. Bu ses, 725 yılından Bilge Tonyukuk atamızdan miras olarak 1921’de Mehmet Akif Ersoy dilinde İstiklal Marşımızın ilk sözü olur. Namık Kemal de ‘korkma’ sözünün kaynağını şu dizeyle belirtir: ‘"Fıtrat değişir sanma, bu kan yine o kandır.’’

   Korkma, sen kanından, tarihinden ve  manevi  değerlerinden aldığın cesaret ile  her zorluğu yenersin. Tarihine dön, kendine dön.  
    Şiirin birinci dörtlüğünde söz konusu olan; “al sancak” tır. Al sancak, Türk milletinin sembolüdür. Türk bayrağının al rengi, şairde alev izlenimi uyandırmıştır. Bu alev “sönmez” dir. Zira onun çıktığı kaynak her Türk ailesinin evinde yanan “ocak” tır     
       Bayrağımızdaki dikkati çeken ikinci sembol; “yıldız”dır. Birinci dörtlüğün üçüncü dizesinde Şair, bu yıldız ile gökteki yıldızı birleştirir. Gökteki yıldıza kimsenin eli dokunamayacağı gibi, “Türk milletinin yıldızı” olan al bayrağın yıldızına da kimse el süremez. Burada yıldız, , baht ve talih anlamında  da kullanılmıştır. Ayrıca inanışa göre her insanın gökte bir yıldızı bulunmaktadır. Bu inanış Şair tarafından Türk milletinin yıldızı olarak verilmek istenmiştir. Yıldız, Türk milletinin sembolüdür.

    İstiklal Marşımız, bağımsızlık ve hürriyetimizi elimizden almak isteyen yedi düvele karşı verilen namus savaşının en sıcak günlerinde yazılmıştır. Mehmet Akif, bu  millet destanını Safahat’a almamış, ‘“O benim değil milletimindir” diyerek Türklüğe armağan etmiştir. Son günlerinde “Allah bu millete bir daha İstiklâl Marşı yazdırmasın” dileğinde bulunmuştur.

     Marşımızda milli ve dini kavramlar lirik/hamasi ifadelerle belirtilerek savaşın neler uğruna yapıldığı vurgulanmıştır. Bayrak, hilâl, yıldız, hak, hürriyet, istiklâl, yurt, millet, ırk, vatan, kahramanlık gibi millî kavramlarla iman, şehâdet, helâl, cennet, hudâ, ezan, mâbed, vecd gibi dini değerler birbiriyle uyum halinde zengin bir belâgatla kullanılmış, böylece Millî Mücadele’yi gerçekleştiren Türk milletinin ruh ve şuuru ortaya konulmuştur.

      İstiklal Marşımız, 12 Mart 1921’de TBMM tarafından ‘Milli Marş’ olarak kabul edilmiştir. Bu kutlu günün 105. Yıldönümünde atalarımızı rahmet ve şükranla anıyoruz.

    Mehmet Kaplan Hocamızın tarihimizin her döneminde gerçek kahramanlarımız olan Mehmetçiklerimiz için söylediği sözler kendi gök kubbemizde parlak bir yıldız misali parlamaktadır:’’ Bu milleti, bütün mazisi, halihazırı ve istikbali ile bütün gerçeği,ideali ve hayat felsefesi ile temsil eden müşterek, gerçekten millî bir sembol varsa, o, Mehmetçik'tir.

AHMET URFALI

AHMET URFALI

    Tarih aynı zamanda bir milletler mezarlığıdır. Binlerce toplum, tarihin tozlu sayfalarında kaybolup gitmiştir. Varlığını sürdüren toplumlar, kutlu ülküler etrafından birbirine kenetlenmiş insanlardan oluşur. Topluluktan topluma, toplumdan milletleşme aşamasına geçebilmek milli kültür sayesinde gerçekleşebilir. Milletleşme sürecine geçememiş topluluklar, hâliyle devlet de kuramamışlardır. Devlet, milletin teşkilatlanmış yapısıdır. Devlet, milletlerin ana cevheri olan milli kültürden tezahür eder. Milleti meydana getiren insanlar, maddi çıkarları için bir araya gelmiş, anonim şirket üyeleri değildir. Onları gönül ve ruh birliği bir araya toplar, birleştirir, yüce hedeflere ulaştırır.

   Avusturyalı bilim insanı Oswald Menghin’in yeryüzünde ilk siyasi kadroları Türklerin meydana getirdiğini ifade eder: “Savaşçılık kabiliyetini iyice güçlendiren demirciliği yanında, otlak ve su için mücadeleler dolayısıyla metaneti artan bozkırlı, aynı zamanda, huzur içinde yaşayabilmek için insanların karşılıklı saygı hissi ile donanması gerektiğini de öğrenmiş ve insan kütlelerini sürekli olarak barış halinde tutabilmek için toplulukta herkes tarafından zaruri bir hukuk düşüncesine ulaşmıştır. Bu devlet fikrinin doğuşudur. İşte savaşçılığına, hukuk fikrine ilavaten yine at sayesinde sağladığı uyuşuk yerli kütleleri zihin durgunluğundan kurtararak, insan iradesine sonsuz faaliyet ufukları açan sürat kavramı ve maddi araç olarak sahip bulunduğu demir vasıtası ile Türkler, kendilerine bağladıkları insanları idare etmek üzere yeryüzünde ilk siyasi kadroları vücuda getirmiş, ilk kanun koyucu millet olmuştur.”

Türkler erdemli millettir. Onların yöneticileri acun beyidir. Dünyadaki gelişmeleri onlar takip eder, yönlendirme ve yönetme onların işidir.

   Türk devleti; din ü devlet mülk ü millet esasına dayanır. "Dini Devlet, Mülkü Millet Muhafazası için Rızaenlillah Nöbetteyim Komutanım”  sözü Türk askerinin yeminlerinden biridir. Türk devleti; Devlet-i Aliyye, Devlet-i Hümayun’dur. Devletin kutlu yüceliği bütün dünyayı kucaklayıp sevgi çemberinin içine alır. Bu yüzden Türk devleti, cihan devletidir, cihanşümul devlettir. Türk devleti, devlet-i ebed-müddettir. İla-yı Kelimetullah için nizam-ı âlemi kurmak için mücadele eder. Anadoluculuktan Oğuzculuğa, oradan da Turan’a ulaşmak ve sonunda Türk Cihan Hâkimiyetini sağlamak, Adalar Denizinden Altayların daha ötesine kadar bütün Türk Gençliğine verilmiş milli bir görevdir. Kızıl Elma ise yaklaştıkça uzaklaşan bir kavuşma arzusudur ki, kara sevdası sürüp gider.

Türklüğün sırrı yüksek ülkülere sahibi ve takipçisi olmakta yatar. Hangi milletin insanlık hayrına bu kadar erdemli düşünceleri vardır?

   Türk milleti; Uluğ Türkistan’da milli kültürle yoğrulmuş, insanlık ülküleriyle donanmış belli bir yetkinliğe ulaştıktan sonra da ‘’Kutsal Göç’’ ile görevlendirilmiş ve böylece dünyaya yayılmıştır. Dünyanın kaos buhranı yaşadığı çağlarda sevgi, dostluk, kardeşlik ilkelerini bayraklaştırarak barışın elçisi olmuşlardır. Türk’ün kültürel yapısında bulunan kosmos fikriyle dünyaya yeni bir düzen vermişlerdir. Kosmos; düzenlemek, çeki düzen vermek, güzelleştirmek, bezemek, süslemek, donatmak, dünyanın uyumlu birliğini sağlamaktır.

     Kemal Üçüncü, bu konuda muhteşem bir yargıda bulunur; “Türk milleti 5000 yıllık tarihi süreç içerisinde Asya, Avrupa ve Afrika kontrol ettiği 55 milyon kilometrekarelik alanda barış, hoşgörü ve adaletin öncüsü, olmuştur. Bu coğrafyalardaki bütün kadim medeniyetlerle kültürel ve siyasal ilişkilerde bulunmuş tarihin kıdemli bir milletidir.”  Bu muazzam fütuhat sadece askeri zaferlerle açıklanamaz. Gönüllere girmek, gönülleri fethetmek Türk hâkimiyet anlayışının en belirgin özelliğidir.

Türkçe’de, "er erdemi-insanlık değeri’’ ifadesi sıkça rastlanılan bir kavramdır. Erdem bir ahlâk terimi olarak kullanılmıştır. Erdem, nefsin iyi huyları ve bunların ahlâkî kalitesine göre dışa yansıyan adaletli davranışlar olarak açıklanmaktadır. TDK sözlüğünde erdem; ahlâkın övdüğü iyi olma, alçak gönüllülük, yiğitlik, doğruluk vb. niteliklerin genel adı, fazilet, insanın ruhsal olgunluğu şeklinde ifade edilmiştir. Er erdemi, insanın yukarıda belirttiğimiz olumlu davranışları gösterebilmenin adıdır. İnsanlık değeri olarak karşılık bulan er erdemi, ahlâki değerlere bağlı kalarak bütün insanlığı kucaklayabilmektir. Buradaki er kelimesi, cinsiyet anlamında olmayıp yiğitlik, doğruluk gibi insanlara gösterilebilecek kavramların karşılığıdır.

   Divân-ı Lügati't-Türk'te Kaşgarlı Mahmut, ‘’Yüce Tanrı, devlet güneşini Türk burçlarında doğdurdu. Dönenceleri onların ülkeleri çevresinde döndürdü. Bundan dolayı onları Türk diye adlandırdı. Onları çağın hakanları yapıp dünyanın egemenlik dizginlerini ellerine verdi. Onları herkese üstün kıldı, tüm insanlıkla görevlendirdi, doğruluğa yöneltti. Onlara katılanları ve onlar adına çabalayanları güçlendirdi.’’ diyerek milli ülkü ülkünün hareket noktasını ortaya koymuştur.

   Türk maşeri şuurunda bütün bu erdemli düşünceler yer almaktadır. Siyasi buhranlar, iç çekişmeler, dış müdahaleler, Türk devlet geleneğinden saplamalar gelip geçer. Türk milletinin basireti zaman içerisinde her şeyi yerli yerine oturtur. Nurettin Topçu’nun dediği gibi; ‘’Millet, kökleri mazide, gövdesi halde bulunan, dalları ve yaprakları istikbale uzanan, geçmişte, halde ve gelecekte hatıraları, temayülleri ve tasavvurlariyle birleşmiş olan varlıktır. Maziden gelip hâlden geçerek istikbâle akan bir nehir gibidir. Milleti yaşatan hayatî kuvvetler onun mazisinde gömülüdür. Bu kuvvetler halin hayat tarlasını suladıktan sonra yine kaybolmaz, toprağa gömülmezler,  istikbâli de onlar yaratırlar.”

Dünyada insan çok, adam az
Adam bulursan altın kalemle yaz
Her görünen yüz değil bir nişan
Her konuşan dil değil bir vicdan

İnsan yürür, gölgesi peşinden gider
Adam yürür, duası önden gider
İnsan bakar menfaate, payına düşene
Adam bakar yetimin titreyen yüreğine

İnsan kalabalıktır çarşıda, pazarda
Adam sessizdir, durur dara düşen yerde
İnsan çıkarına göre eğilir bükülür
Adam doğruysa kırılır ama eğilmez, dik ölür

İnsan söz verir, rüzgarla savrulur
Adam söz verir, canıyla kavrulur
İnsan alkış arar, göz arar, meydan arar
Adam geceyi sever; Rabbine açılan bir kapı arar

Bir anne düşün, saçına ak düşmüş
Kapısında bekler evlat diye üşümüş
İnsan geçer görmeden o kapıyı
Adam: “Bir ihtiyacın var mı, ana?” diye sorar soruyu

Bir çocuk düşün, kalbinde hayalleri kırık
Ayakkabısı yırtık, yüzü solgun buruk
İnsan görür ve susar
Adam görür ve susmaz; yüreği yanar

İnsan çoğalır, dünya daralmaz
Adam azalır, gönüller daralır biraz
Çünkü adam omuzdur, sığınılacak dağdır
Fırtınada yanındaysa, korku ayıptır

Adam dediğin merhamettir, emanettir
Helal lokma, temiz niyettir
Yetimin başını okşayan eldir
Emanete sahip çıkan güvendir

Ey ustam, sen hangisisin söyle?
Kalabalıkta bir isim mi
Yoksa aranan bir gölge mi çölde?
Yoksa utanılan bir karakter mi baş köşe de?

Dünyada insan çok, adam az
Bulursan birini, kıymet bil, yaz
Hemde altın kalemle yaz ismini deftere
Silmesin zamanın sert esen rüzgarı

Adamı tanımak zordur ilk bakışta
Çünkü göstermez kendini alkışta
O, yangın yerinde sudur
Yıkılan gönülde umuttur

İnsan toksa da gönlü açtır
Adam açsa da gönlü toktur
Canlar temiz suyla değil 
Temiz niyetle canlanır
Temizliğin suyla değil
Gönülle olduğunu bilir

İnsan, yetimin hakkına girebilen
Adam olamamış, aynaya bakınca küçülen
Değil adamlık üç beş kuruşta
Marifet adam gibi adam olmakta

İnsan, mazlumun hakkını yerken susabilen
Vicdanını üç kuruşa kiraya verebilen
Adam, bir mazlumun iç çekişini duyunca irkilen
El uzatmadığı gün kendinden eksilen

İnsan olmak kolaydır doğmakla
Adam olmak zor; doğrulmakla
Bir ömürlük imtihandır bu yol
Niyetle başlar, tamam olur sabırla

Ustam…
Sen de bilirsin, adam dediğin
Kırıldığında bile kırmayan
Yandığında bile yakmayan
Sevdi mi omuz olan
Gitti mi iz bırakan 

Dünyada insan çok, adam az
Adam bulursan altın kalemle yaz
Hatta bir değil, iki kere yaz…
Çünkü böyleleri
Her çağda
Biraz…

Görüş – Kadir Duran | Bruxelles Korner

Stratejik darbe, anayasal halefiyet, İran’ın muhtemel karşılığı ve güç dengelerinin yeniden şekillenmesi

Giriş

İran devlet televizyonu, Ayetullah Ali Hamaney’in İsrail’e atfedilen bir askeri operasyon sonucunda hayatını kaybettiğini duyurdu. Bölgesel kaynaklara göre operasyona Amerikan desteği de sağlandı.

İsrail, Türk ve Anglo-Sakson medya organları, Tahran’daki konutuna yönelik hedefli bir saldırıdan söz etti.

Yazının kaleme alındığı saat itibarıyla bazı operasyonel detaylar bağımsız ve kesin teyit sürecini beklemektedir. Ancak bir husus nettir: İran, Anayasa’nın 111. maddesinde öngörülen halefiyet mekanizmasını devreye sokmuştur.

Eğer Yüce Lider’in ölümü tüm büyük uluslararası ajanslarca kesin biçimde doğrulanırsa, bu gelişme Orta Doğu açısından tarihsel ölçekte bir stratejik deprem anlamına gelecektir.

Operasyonel ayrıntılar tam bağımsız doğrulama aşamasındadır. Bununla birlikte, birçok uluslararası medya kuruluşu şu yapısal unsurları teyit etmiştir: anayasal mekanizmanın aktive edilmesi, anlık diplomatik tepkiler ve enerji piyasalarındaki dalgalanma.

Olayın kendisinden öte, asıl mesele bölgesel istikrar ve büyük güçler arasındaki sistemik rekabettir.

Bildirilen Olaylar

Çeşitli medya organlarının aktardığı unsurlar şunlardır:

• Yüce Lider’in konutuna yönelik bir hava operasyonu düzenlendiği,

• Yaklaşık 30 mühimmat kullanıldığı,

• Birkaç üst düzey İranlı askeri yetkilinin öldüğü,

• İsrail medyasının fotoğrafik kanıtların İsrail makamlarına iletildiğini öne sürdüğü,

• Wall Street Journal’ın, operasyon tarih ve saatinin üst düzey İranlı yetkililerin stratejik bir toplantısına göre belirlendiğini yazdığı,

• Reuters ve Associated Press’in, İran’ın Anayasa’nın 111. maddesi uyarınca halefiyet mekanizmasını devreye soktuğunu doğruladığı,

• Rus ajanslarının aktardığına göre Devlet Başkanı Vladimir Putin’in operasyonu kınadığı.

İran: Anayasal Mekanizmanın Derhal Devreye Girmesi

Yüce Lider makamının boşalması halinde İran Anayasası açık bir prosedür öngörmektedir.

Geçici olarak görevler şu üçlü konsey tarafından yürütülür:

• Cumhurbaşkanı,

• Yargı Erki Başkanı,

• Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden bir dinî üye.

Yeni Yüce Lider ise 88 seçilmiş din adamından oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından belirlenir.

Reuters ve AP, kurumsal boşluk oluşmaması için bu mekanizmanın devreye alındığını teyit etmiştir.

Dolayısıyla söz konusu olan bir iktidar boşluğu değil, hukuken çerçevelenmiş bir geçiş sürecidir.

Bir Liderin Sonu, Jeopolitik Bir Eşiğin Başlangıcı mı?

Bazı olaylar askeri taktik düzeyindedir.
Bazıları ise tarihin tektonik plakalarını yerinden oynatır.

Ayetullah Ali Hamaney’in ilan edilen ölümü ikinci kategoriye girer.

Eğer nihai olarak teyit edilirse, bu yalnızca hedefli bir saldırı değildir; İran’ın ötesine taşan büyük bir stratejik kırılmadır.

Çatışmanın Niteliğini Değiştiren Bir Darbe

İsrail yalnızca bir rakibi etkisiz hale getirmemiş olabilir.
Rejimin doktriner merkezini hedef almış olabilir.

Yüce Lider sıradan bir devlet başkanı değildir.
İslam Cumhuriyeti’nin teolojik-siyasal sürekliliğinin sembolüdür.

Yabancı bir askeri operasyonla ortadan kaldırılması, jeopolitik çatışmayı sembolik bir hesaplaşmaya dönüştürür.

Bu artık yalnızca stratejik bir karşılaşma değildir.
Algılanan bir aşağılanmadır.

Ve İran siyasal kültüründe aşağılanma, karşılıksız bırakılmaz.

İsrail Mantığı: Mutlak Önleyicilik Doktrini

Tel Aviv yıllardır aynı doktrini uygular:
İran’ın askeri nükleer eşiğe ulaşmasını her ne pahasına olursa olsun engellemek.

Eğer saldırı doğrulanırsa, bu niteliksel bir sıçramadır:

• Artık çevresel altyapılar değil,

• Sistemin başı hedef alınmaktadır.

Mesaj açıktır: İsrail caydırıcılığında tabu kalmamıştır.

Ancak baş kesme stratejileri her zaman bir risk taşır:
Rakibin ideolojik dayanıklılığını hafife almak.

İran: İntikam ile Soğukkanlı Hesap Arasında

İran karikatürize edildiği gibi salt duygusal hareket eden bir aktör değildir.
Rejim derin stratejik akılla hareket eder.

Muhtemel karşılık doğrudan ve konvansiyonel olmayacaktır.
Asimetrik olacaktır:

• Hizbullah’ın devreye sokulması,

• Amerikan üslerine baskı,

• Deniz hatlarında gerilim,

• Siber operasyonlar.

Tahran, ABD ile doğrudan bir savaşın yıkıcı olacağını bilir.
Ancak çatışmayı uzun, maliyetli ve istikrarsız hale getirme kapasitesine sahiptir.

Enerji Boyutu: Gerçek Kaldıraç

Orta Doğu, küresel enerji sisteminin kalbidir.

Hürmüz Boğazı bir coğrafi detay değildir;
küresel sistemin sinir düğümüdür.

Kalıcı bir kesinti şu sonuçları doğurabilir:

• Petrol fiyatlarında sert yükseliş,

• Küresel enflasyon artışı,

• Avrupa ekonomilerinin kırılganlaşması,

• Çin üzerinde doğrudan baskı.

Kriz burada bölgesel çerçeveyi aşar.

Çin: Tartışmanın Kör Noktası

İran ekonomik olarak izole değildir.
Asya enerji mimarisine entegredir.

Çin, yaptırımlara rağmen İran petrolünün önemli alıcılarındandır.
Tahran’ın kalıcı biçimde zayıflatılması dolaylı olarak Pekin’i etkiler.

Bu dolaylı bir Çin hesaplaşması mıdır?
Bu boyutu dışlamak safdillik olur.

Orta Doğu bir kez daha küresel rekabetin çevresel sahnesine dönüşmektedir.

Rusya: Hesaplı Stratejik Mesafe

Moskova kınar, ancak angaje olmaz.

Rusya’nın İsrail ile doğrudan çatışma çıkarı yoktur.
Yüksek enerji fiyatlarından fayda sağlar.

Tutumu pragmatik kalacaktır:
resmî mesafe, stratejik gözlem.

Avrupa: Siyasi Hizalanma, Ekonomik Kırılganlık

Avrupa itidal çağrısı yapar.
Ancak belirleyici aktör değildir.

Sorunu şuradadır:

• Enerji bağımlılığı,

• Lojistik kırılganlık,

• Gerçek stratejik özerklik eksikliği.

Bu kriz Avrupa gücünün sınırlarını bir kez daha ortaya koymaktadır.

Türkiye: İhtiyat ile Maruziyet Arasında

Ankara doğrudan angajmandan kaçınacaktır.

Ancak çatışma Suriye ya da Irak’a yayılırsa, Türkiye kayıtsız kalamaz.

Bölgesel istikrar, doğrudan ulusal güvenlik meselesidir.

Gerçek Risk: Hesap Hatası

Orta Doğu yıllardır paradoksal bir dengeyle çalışıyor:

• Sürekli çatışma,

• Sınırlı tırmanma,

• Karşılıklı caydırıcılık.

Yüce Lider’in ölümü bu denklemi değiştirir.

Sembol ne kadar güçlü ise, görünür bir karşılık baskısı o kadar artar.

Karşılık ne kadar görünür olursa, zincirleme tırmanma riski o kadar büyür.

Henüz küresel bir savaş aşamasında değiliz.
Ancak yüksek istikrarsızlık fazına girilmiş durumdadır.

Gidişatı belirleyecek üç soru:

1. İran intikamı mı, stratejik sabrı mı tercih edecek?

2. Hizbullah açık savaş eşiğini aşacak mı?

3. Çin pasif mi kalacak, yoksa dolaylı biçimde devreye mi girecek?

Sonuç: Tarihsel Bir Eşik

Yüce Lider’in ilan edilen ölümü bir döngüyü kapatmıyor.
Yeni bir döngü açıyor.

Bu an, kırılgan bir denge döneminin sonu ve daha sert bir bölgesel yeniden yapılanmanın başlangıcı olabilir.

Bölge tarihi bir sabiti öğretir:
Krizler tek bir olaydan doğmaz.
Gerilim hatları kesiştiğinde patlar.

Bugün o hatlar kesişmektedir.

Ve sistemin baskın değişkeni artık belirsizliktir.

Uluslararası Medyanın Teyit Ettikleri

Reuters

111. madde kapsamındaki anayasal mekanizmanın aktive edildiğini doğrulamıştır. Görevlerin geçici olarak Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden bir din adamı tarafından yürütüldüğünü belirtmiştir. Ayrıca Rus diplomatik tepkilerine ve itidal çağrılarına yer vermiştir.

Associated Press (AP)

Kurumsal boşluk oluşmadığını, devlet yapısının sürdüğünü ve güvenlik aygıtının Devrim Muhafızları kontrolünde kaldığını vurgulamıştır. Halefin belirlenmesinin yalnızca Uzmanlar Meclisi’nin yetkisinde olduğunu belirtmiştir.

Wall Street Journal (WSJ)

Operasyonun titiz planlamasına dikkat çekmiş; zamanlamanın üst düzey İranlı yetkililerin stratejik toplantısına göre ayarlandığını aktarmıştır. İsrail’in önleyici doktrini bağlamına yerleştirmiştir.

New York Times (NYT)

Operasyon öncesinde ABD’nin Körfez’deki askeri varlığını artırdığını belirtmiştir. Washington’un İsrail’e destek verirken geniş çaplı bir bölgesel savaştan kaçınma arayışında olduğunu yazmıştır.

Bloomberg

Enerji piyasalarındaki anlık etkiye odaklanmıştır. Hürmüz Boğazı’ndaki herhangi bir aksamanın petrol fiyatlarında ciddi sıçramaya yol açabileceğini belirtmiştir. Piyasaların son derece hassas olduğunu vurgulamıştır.

Tonyukuk BORAN

ABD yönetiminin İran’a yönelik doğrudan bir savaşa girmesi konusunda ciddi bir toplumsal ve politik tereddüt olduğu görülmektedir. Özellikle İsrail adına savaşma algısı ve Donald Trump’ın 2018’de çekildiği nükleer anlaşmaya benzer bir sürecin yeniden inşa edilmesinin anlamsızlığı yönündeki eleştiriler dikkat çekmektedir. Hatta Gerald R. Ford uçak gemisi personelinin gemideki tuvalet sistemlerini sabote ettiğine dair iddialar dahi kamuoyuna yansımıştır. Bu iddiaların doğruluğu tartışmalı olsa da, uzun süredir görevde olan Gerald R. Ford uçak gemisi personelinin savaş yorgunluğu psikolojisi etkisi altında olduğu açıktır.

ABD’nin hava gücü yığınağına bakıldığında Arap Yarımadası dışında, Ürdün, İsrail ve Yunanistan’ın Suda Hava Üssü dâhil ciddi bir kuvvet yığmıştır. Ancak dikkat çeken nokta İran'a yakın üslerde nakliye uçaklarının çokluğudur.

Lincoln uçak gemisinin İran’dan 700 km mesafede bulunmasının nedeninin İran balistik füzelerinin tehdidinin azaltılması olarak okunmalıdır. Ayrıca balistik füzelere karşı şimdiye kadar üretilmiş dokuz THAAD sisteminin en az dördünün bölgede bulunduğu bilinmektedir. Ayrıca ABD muhripleri balistik füzelere karşı SM-3 ve SM-6 füzelerini fırlatabilmektedir.

ABD İRAN’A NASIL SALDIRACAK

Öncelikli soru; saldırıya İsrail mi yoksa ABD tarafından mı başlanacağıdır. ABD’nin bu savaşa İsrail için girdiği düşünürse; İsrail’in ilk hedef olmaması ve az zayiat alması maksadı ile ABD’nin saldırıyı başlatması daha makuldür. Ancak; diplomatik görüşmeler devam ederken ABD’nin kendi ve dünya kamuoyunu ikna edebilmek için İsrail tarafından başlatılan, İran’ın balistik füzeler ile İsrail’e saldırdığı ve devamında ABD’nin İsrail’i korumak için saldırılara başladığı senaryo da gözden kaçırılmamalıdır.

ABD’nin saldırısı; hava unsurları, gemi ve denizaltılardan atılacak füzeler ile ilk saatlerde aşırı yoğun olarak başlayacaktır. İlk hedefler kritik personel, komuta kontrol, hava savunma ve balistik füze sistemleri olacaktır. Ancak şu anda uçakların konuşlandığı üslerden kalkarak ilk sortiyi gerçekleştirmelerini müteakip aynı üslere inmeleri beklenmemelidir. Zira balistik füzelere karşı yeterince korunmayan üslerden harekâtın devam etmesi beklenemez. İran’ın saldırılarının durumunda göre ABD hava gücünü ilerleyen günlerde daha yakın üslere intikal ettirecektir. Bu öngörünün en büyük dayanağı ABD’nin 100’ün üzerinde tanker uçağını bölgeye intikal ettirmiş olması ayrıca İsrail ve Suudi Arabistan’ın sahip olduğu 36 tanker uçağı ile beraber değerlendirildiğinde bu sonuca ulaşılmaktadır.

12 Gün Savaşı’nda İran’ın diplomatik görüşmelerin devam etmesi, saldırının başında yönetim kadrolarının çeşitli yöntemler ile vurulması, komuta kontrol sistemlerinin yok edilmesi ve karıştırılması nedenlerinden dolayı etkili karşı saldırıya geçmesi uzun sürmüştür. Şayet İran gerekli dersleri aldı ise daha kısa zamanda daha yoğun bir şekilde karşı saldırıya geçmesi beklenmelidir.

ABD’NİN KARA SALDIRISI

YPG/PKK’nın bir anda Suriye’de etkisizleşerek malzeme ve teçhizatının dahi Irak bölgesine aktarılması, IŞİD tutuklularının Irak’a aktarılması kritik gelişmelerdir. İran’ın PJAK (PKK’nın İran kolu) dâhil beş örgütün İran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu’ nu kurmaları dikkat çekicidir.

ABD nakliye uçaklarının uçuşlarını takip eden bazı kaynaklar, ABD uçaklarının Hazar Denizi üzerinde vericilerini kapatarak izlenmelerini önüne geçildiği bilgisi yer almaktadır. İran’a sınır ülkeler düşünüldüğünde inecekleri ülkelerin Türkmenistan, Afganistan veya Pakistan olması muhtemeldir. Türkmenistan’ın tarafsız ülke konumunda olması, Pakistan’ın ise Belucistan nedeni ile İran saldırısına karşı olması nedeni ile Afganistan olması muhtemeldir. Taliban’ın İran karşıtlığı değerlendirildiğinde ABD ile anlaşma yapması yüksek olasılıktır. Son günlerde Afganistan-Pakistan Savaşının ABD etkisi ile Pakistan’ın meşgul edilmesi maksadını gütmesi muhtemeldir.

ABD’nin özel kuvvetlerin yönlendirmesi ile batıda Kürtler ve IŞİD güçlerini kullanarak karada operasyon gerçekleştirmesi muhtemeldir. Bu saldırılar İran’a yönelik hava ve füze taarruzlarının etkisine göre başlatılacaktır. Ancak Trump’ın politik olarak riske girmemek adına özel kuvvetleri kullanmak yerine adını Irak’ta sıkça duyduğumuz Blackwater gibi şirketleri de kullanabilecektir.

SALDIRI NE ZAMAN BAŞLAYACAK

Basra Körfezi’nde bulunan ABD savaş gemilerinin denize açıldıkları, Gerald R.Ford uçak gemisinin Girit Adasında bulunan Suda Deniz Üssünden ayrılmış olması, ABD’nin İsrail’deki büyükelçiliğini kritik görevdeki personel hariç boşaltması en büyük emarelerdir.

ABD tarafından; piyasalarda dalgalanmanın azaltılmasına yönelik bir düşünce hâkim olursa saldırının ABD borsalarının Cuma günü kapanışı sonrasında olması beklenmelidir.

ABD’nin İran’a saldırısının gerçekleşmesi durumunda kaybeden en başta İsrail olmak üzere İran ve ABD olacaktır. Saldırı sonrasında ABD’nin modern mühimmat ve balistik füzelere karşı cephaneliğinin ihtiyacı karşılamaktan çok uzak olacağı değerlendirildiğinde Çin’in Tayvan’a müdahalesinin önünde etkili bir ABD askeri gücü olmayacağından en büyük kazanan Çin olacaktır.

Belçika’da yaşayan bir Çorumlu olarak memleketimi her zaman büyük bir özlem ve merakla takip ediyorum. Son yıllarda Çorum’un sadece fiziksel bir dönüşüm değil; aynı zamanda sosyal gelişim, kültürel zenginleşme ve toplumsal dayanışma alanlarında da önemli adımlar attığını görmek, gurbetçi yüreğimi ısıtan bir mutluluk kaynağı oluyor.

Bu değişimin arkasında, Başkan Halil İbrahim Aşgın’ın vizyon sahibi yöneticilik anlayışı, kararlı duruşu ve hizmet odaklı yaklaşımı açıkça hissediliyor. Başkan Aşgın’ın çalışmalarının merkezinde “Çorum’un geleceğini inşa etmek” gibi büyük bir hedef var. Göreve geldiğinden bu yana seçim sürecinde söz verdiği projelerin önemli bir kısmını başarıyla hayata geçirerek halkla verilen sözlerin büyük bir bölümünü tutmayı başardı; altyapıdan üstyapıya, kültür‑sanattan sosyal hizmetlere kadar geniş bir alanda çalışma yürüttü.

Çorum Belediyesi’nin son dönemde tanıtılan 41 büyük projesi, Çorum için yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor. Bu projeler arasında modern bir kongre ve kültür merkezi, yeni yaşam ve ticaret alanları, rekreasyon projeleri ve sosyal mekanlar yer alıyor; bu sayede Çorum, hem kültürel etkinliklere hem bilimsel buluşmalara ev sahipliği yapabilecek bir şehir hâline geliyor.

Bununla birlikte sosyal belediyecilik alanında da adımlar atılıyor. Özellikle çocuklar ve gençler için kurulan Bilim ve Teknoloji Merkezi, aileler için tasarlanan sosyal alanlar ve eğitim‑destek çalışmaları, toplumun her kesimine hitap eden projeler olarak öne çıkıyor. Bu merkezler, geleceğin liderlerini yetiştirmeye yönelik önemli fırsatlar sunuyor.

Ramazan ayı boyunca Başkan Halil İbrahim Aşgın’ın öncülüğünde düzenlenen etkinlikler, şehrin manevi ve toplumsal bağlarını güçlendiriyor. Kurulan iftar çadırları sayesinde halk bir araya gelirken, Hacivat‑Karagöz ve meddah gösterileri, tasavvuf ve ilahi dinletileri Ramazan’ın coşkusunu Çorum’a taşıyor. Çocuklar için düzenlenen yarışmalar, animasyonlar ve etkinlikler, ailelerin birlikte keyifli zaman geçirmesine imkân sunuyor. Tüm bu programlar, sadece manevi bir atmosfer yaratmakla kalmıyor; aynı zamanda toplumsal dayanışmayı ve birlik duygusunu pekiştiriyor.

Çorum’un tarihi dokusuna sahip çıkmak da bu hizmet anlayışının bir parçası. Kale restorasyonu gibi projeler hem tarihî mirasın korunmasını sağlıyor hem de yeni kuşaklara köklerini hatırlatıyor. Bu tür çalışmalar, yerel kimliği güçlendiren önemli adımlar…

Yine uluslararası arenada Çorum’un temsil edilmesi, kardeş şehir ilişkileri ve kültürel iş birlikleriyle şehrin adı sadece Türkiye’de değil, dış dünyada da duyuluyor. Bu tür girişimler, yerel yönetimin vizyoner bakış açısını ve dışa açılan bir şehir olma hedefini gösteriyor.

Tüm bu hizmetler, sadece fiziki değişimi değil; aynı zamanda toplumun her kesimini içine alan kapsayıcı bir kalkınmayı da beraberinde getiriyor. Çorum’un ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan yükselmesine tanıklık etmek, gurbetçi bir yazar olarak beni hem gururlandırıyor hem de ilham veriyor.

Bu yazıda değindiğim tüm projelerin ve çalışmaların arkasında büyük emek, özveri ve kararlılık var. Bu sebeple Çorum’un bugününe ve yarınlarına şekil veren Başkan Halil İbrahim Aşgın’a ve bu süreçte gece gündüz çalışarak emek veren tüm ekibine içtenlikle teşekkür ediyorum. Çorum halkı, böylesine vizyon sahibi bir lider ve özverili bir ekip ile çalışma imkânına sahip olduğu için gerçekten çok şanslı.

Aynı zamanda bende;
Mutluyum ve Çorumluyum ?

Sağlıcakla kalın!

Fikriye Ayrancı Keper
Belçika-Çorum

Le Parlement belge, ou la République de la chaise musicale

Quand le pouvoir devient un jeu de déplacement permanent

La chaise musicale.
Un jeu d’enfance en apparence. Une métaphore politique en réalité.

Le principe est simple : la musique joue, les participants tournent autour des sièges, et lorsque le son s’arrête, chacun se précipite pour conserver une place. Un siège en moins, un éliminé de plus. Et ainsi de suite, jusqu’à ce qu’il ne reste qu’un seul occupant.

Ce mécanisme, conçu comme un divertissement, semble aujourd’hui constituer une grille de lecture étonnamment pertinente du fonctionnement du pouvoir politique en Belgique.

La Belgique : un théâtre institutionnel permanent

La Belgique n’est pas une démocratie présidentielle. Elle est une démocratie parlementaire de coalition, ce qui implique une réalité structurelle : le pouvoir ne se conquiert pas seul, il se négocie en permanence.

Dans ce système :

• Les électeurs votent pour des parlementaires ;

• Les partis négocient entre eux pendant des semaines, parfois des mois ;

• Les postes ministériels sont répartis selon des équilibres politiques, linguistiques et stratégiques ;

• Et les acteurs changent régulièrement de fonction, sans nécessairement repasser par les urnes.

Ce phénomène produit une dynamique caractéristique : le pouvoir circule davantage qu’il ne s’enracine.

Un parlementaire devient ministre.
Un ministre devient bourgmestre.
Un bourgmestre devient président de parti.
Un président de parti redevient parlementaire.

La musique ne s’arrête jamais vraiment.

Le pouvoir comme mouvement, non comme mandat

Dans les systèmes politiques plus centralisés, le pouvoir repose souvent sur une figure dominante. En Belgique, au contraire, le pouvoir est fragmenté, partagé, et constamment redistribué.

Ce modèle repose sur trois réalités structurelles :

1. La logique des coalitions

Aucun parti ne gouverne seul. La majorité est toujours le produit d’un compromis.

2. La logique des équilibres communautaires

Chaque nomination doit respecter un équilibre entre francophones et néerlandophones.

3. La logique des partis

Les présidents de partis disposent d’un rôle déterminant dans la désignation des fonctions exécutives.

Ainsi, le vote populaire constitue une base, mais la répartition effective du pouvoir relève d’une architecture négociée.

Le Parlement comme scène, le gouvernement comme coulisse

La démocratie belge fonctionne selon une distinction fondamentale :

• Le Parlement est la scène visible, où se tiennent les débats publics ;

• Le gouvernement est l’espace exécutif, où se prennent les décisions ;

• Les partis sont les véritables centres de gravité, où se négocient les équilibres.

Dans cette configuration, les acteurs politiques deviennent à la fois :

• comédiens,

• metteurs en scène,

• et parfois scénaristes de leur propre trajectoire.

Le déplacement entre ces rôles est constant.

Une instabilité structurelle ou une stabilité sophistiquée ?

Ce système peut donner l’impression d’une instabilité permanente. Pourtant, il constitue aussi une forme de stabilité paradoxale.

La Belgique évite les ruptures brutales. Elle privilégie les transitions négociées.

Ce n’est pas une politique de conquête.
C’est une politique de positionnement.

Le pouvoir ne s’impose pas.
Il se redistribue.

Conclusion  La musique continue

La chaise musicale n’est ni un film, ni un instrument dans le cas belge.

C’est une mécanique.

Une mécanique institutionnelle où le pouvoir circule, se déplace, se négocie et se recompose sans cesse.

Le Parlement belge n’est pas immobile.
Il est en mouvement permanent.

Et tant que la musique institutionnelle joue, les acteurs continueront à tourner autour des sièges.

Question centrale :
dans ce système, qui contrôle réellement la musique ?

Kadir Duran
Bruxelles Korner

Hilmi ÖZDEN[1]

https://www.youtube.com/watch?v=vQHfJy3E9CA

            Özet

            Öznur Yılmaz Soyağacı romanına Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Vatanı Korumak çocukları korumakla başlar” uyarısı ile giriş yapar. Eser 2021 yılında kaleme alınmıştır. Roman güçlü ve zengin bir öngörüye sahiptir. Günümüzde (2026) Epstein skandalı ile çocukların korunmadığı ortaya çıkmaktadır. İstihbaratın o denli güçlendiği bir dünyada (CIA, MI6, MOSSAD, vd.)  bu utanç nasıl olurda insanlığa ağır yükler getirmektedir.

Eserde Şöhret ve Murat’ın bebekleri olarak dünyaya gelen Meryem, Murat’ın ABD 6. Filosu protestosu sonrası öldürülmesiyle Şöhret tarafından yabancı uyruklu okul arkadaşları Şeküre ve Ziya’ya evlatlık olarak verilir. Onların ise emperyalistlerle ilişkisi vardır. Şeküre yeni doğanları hastanelerde karıştırarak soyu bozmakla görevlidir.

Şeküre ve Ziya daha sonra İngiltere’ye gidince Uluslararası pedofil sapıklara ölümsüzlük serumu pazarlayan kilit isimler olur. Meryem’i Mary olarak büyütürler. Mary, annesi ve babası sandığı Şeküre ve Ziya’nın ölümünden sonra onların nasıl korkunç bir çetenin üyesi olduğunu öğrenecektir. Romanın bebek ve çocuk kaçakçılığı ilgili kısmı adeta günümüzde basına düşen Epstein bataklığını deşifre etmektedir. Bu yazıda romanın sadece bu boyutu kaleme alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Soyağacı, Epstein Skandalı, Bebek/çocuk Kaçakçılığı, Sözde Seçilmişler, Adrenokrom

            Giriş

Gazeteler: “ABD Adalet Bakanlığı’nın Jeffrey Epstein ile ilgili belgelerin ilk bölümünü 19 Aralık 2025 Cuma günü yayınladığını açıkladı.

O günden bugüne ve gelecek günlerde neler ortaya çıkacağı kamuoyunca görülecektir. Çocuk istismarı, cenin ve bebek katliamlarına kadar birçok insanlık suçunun işlendiği gözler önüne serilmektedir. Ne yazık ki kendini elitler, seçkinler yahut seçilmişler sanan bir sürü insan dışı insan görünümlü organizma bu suç örgütüne katılmıştır.

Bu noktada edebî bir roman olmasına rağmen belgesel nitelik taşıyan (E) Mak.Müh.Kd.Alb.Öznur YILMAZ’ın “Soysuzlar için Soyağacı[2]” isimli eseri Epstein Bataklığı ve benzerlerinin haber vericisi ve toplumları uyandırı aydın kalemlerden birine aittir. Karanlıkta kalmış toplumlar ve insanlar mutlaka böyle kalemlerin ışığına ihtiyaç duyarlar. Edebî eserler veya kaynaklara dayanan bilimsel çalışmalar gözleri açar ve uyuyan gözleri rahatsız eder.

 İnsanlığın rehavet uykusundan uyanması ve üzerindeki ölü toprağını atması gerekmektedir. ABD ve birçok ülke ile bağlantısı olduğu ortaya çıkan Epstein skandalı bilim insanından siyasetçisine, sanatçısından iş dünyasına kadar kendilerini elit ve yeryüzünde ölümsüzlük hakkına sahip olduğunu zanneden yaptıkları sorumsuzlukları adrenalin yükseltiyoruz bahanesiyle doğal bir stres hormonunu karanlık dünyalarına karıştıranlara herhalde insanlığın değil tüm canlıların yüz karası demek gerekmektedir. Üstelik adrenalin hastanelerin acil servislerinde yoğun bakımlarında hayat kurtarıcı bir ilaçtır. Her sağlık personelininde yanında bulunması da tavsiye edilir. Epstein skandalında çokça bahsedilen Adrenochrom’un adrenalin türevi olduğu ve piyasada satıldığı bilindiğine göre komplo teorilerine bir yenisi daha mı eklenmektedir? Bu konuda yani adrenokrom üzerinden birşey söylemek için erken olsa da her hormon yahut kimyasal bileşiğin doz ve sürelerinin dikkate alınması tıbbi çalışmalarda bilinen bir gerçektir. Vitaminler dahil kimyasal bileşiklerin uygulanan süre, doz, vd. birçok belirleyicileri ile faydalı yahut zararlı olabilmektedir. Hayvan deneyleri yahut hücre kültürü çalışmaları yapanlar bunu gayet iyi bilmektedir. Klinik uygulamalarda bunu teyit eder. Bu yazıda “Soysuzlar için Soyağacı” romanının Epstein Bataklığını yıllar öncesinden deşifre eden yönlerinin ele alınması amaçlanmıştır.

Soysuzlar için Soyağacı (Türkiye)

Soyağacı romanı ABD altıncı filosunun İstanbul’a (Welcome 6. Filo) gelişi ile başlar. Evli bir kadın olan Hanife’nin Missouri zırhlısından bir askeri personelle eşini aldatması soyağacının ilk (1. kuşak: 1946) bozulmasıdır. Bu yasak ilişkiden Şöhret isimli bir kızları olur. Yıllar sonra (2. kuşak: 1968-1969) Şöhret’in Murat isimli bir sevgilisi vardır. Şöhret ve Murat’ın aralarındaki beraberlikten Meryem  isimli kızları dünyaya gelse de Murat’ın 6. Filo’nun geliş sonrası öğrenci protestoları sırasında öldürülmesi nedeniyle yabancı uyruklu arkadaşlarına onu evlatlık olarak verir. Arkadaşları “Şeküre ve Ziya, öğrenci gibi görünen, ancak emperyalistler tarafından seçilmiş, özenle eğitilmiş ve çeşitli ülkelere bir ve­sileyle sızdırılmış yasadışı örgüt üyesi, sosyal ajanlardandı. Gö­revleri, bulundukları ülkelerde soyu bozmak için emperyalizm uşaklarını seçmek ve emperyalizme tehdit olabilecek, Murat gibi geleceğin kuvvetli seslerini tespit edip ihbar etmekti!”(s. 88 )

Ziya, Meryem bebeğin babası ve vatanperver, antiemperyalist  bir Türk genci olan Murat’ı ihbar etmiş öldürtmüştü. “Şeküre'nin görevi ise Ziya'ya nazaran biraz daha ağırdı. Kadın olduğu için bulundukları coğrafyada dikkat çekmeyecekti. Şeküre, hastanelerin yeni doğan kliniğinde gezmek ve yeni doğan bebeklere beşiklerinde yer değiştirmekle görevliydi. Amaç, netti. Birbirleriyle karışan bebeklerin gerçek aileleri ile bağlantıları kesileceğinden sosyal yapının organize olarak bozulması daha kolay sağlanacaktı. Soyağacının temelini oluş­turan aile ortamında nüve, yani çekirdek çatladı mı düşüncele­rin duygulardan bağımsız olması, dilin ise bambaşka telden çalması kendiliğinden kaos ortamını beraberinde getirecekti. Her kaos da bir süre sonra asıl sömürgecilerini ortaya çıkaracaktı” (s.89).

“Çekirdek ailede nüve çatlatılınca aile sandıkları ortamda yetişirken kan bağının yüklediği aidiyetle alakalı manevi de­ğerlerden olabildiğince yoksun kalan nesil, bu eksikliklerini kapatmak amacıyla maddi değerlere ölümüne bağlanacaktı. Ne kadar doysa da tatminsiz olan yeni yeşeren nesle, tam bağımlılık konusunda istenilen şekil en doğal yoldan verilebilecekti. Toplumun genel kesimi de üzüm üzüme baka baka kararacaktı! Tek bir merkezden kontrol edilip yönetilecek, milliyet, zür­riyet ayrımını ortadan kaldıracak ve tüm sınırları yok edecek dünya vatandaşlığı düzeninin zemini, yıllar öncesinden üst akıl tarafından hazırlanmıştı. Yenidünya düzenine geçilirken, yani rahmani düzen yıkıldıktan sonrası için de gereği düşünülmüştü. Soyağacının en temel taşı çekirdek ailede nüveyi çatlatmak. Zira inanç ve etnik ayrımlarla coğrafyayı karıştırmak, ancak bir zamana kadar mümkün olabilecekti. Yani, X, Y kuşağı tamamdı da Z kuşağı için de gereği düşünülmüştü!” (s.89)

“Bilinçli ve farkındalığı yüksek, gümbür gümbür gelen Z kuşağının başkaldıran, kafa tutan isyanı, emperyalizmin işine gelmiyordu. Çünkü emperyalizmin ekmek kapıları, inanç ve etnik ayrışmalardı. Bilim, teknoloji ve yeni oluşum ekseninde din eski gücünü yitirdikçe emperyalizm farkındalığı yüksek nesil için de yıllar öncesinden yenidünya düzeni bağlamında önlemini almıştı. Kişiye özel farklı senaryo çoktan yazılmış, zar atar gibi kültür motiflerine işlenmişti. Bu plan, dinler muazzam güçlerini kaybettiği anda uygulamaya geçirilecekti. Amaç, yeni nesle yaptığından ya da ona yapılandan utanmamasını öğretmekti. Yani, vicdan diye bir şeyin olmayacaktı ... insani değerler sömürülürken kalpler nasır tutacak, olup biten kendi başına gelmedikçe kimse umursamayacaktı. Bu planda, "Önce ben" vardı. “Sonra ben, hep ben” vardı. Uluslar üstü sosyal düzenin sağlanması için, herhangi bir ahlaki anlayışın, tüm inanç sisteminin, vatanseverlik gibi ulvi değerlerin ve insan haysiyetinin hiçe sayılarak yok edilmesi ya da talan edilmesi planın aşamalarındandı. Plan, işlevsellikten uzakmış gibi görünse de, soyu bozmanın amacı göz dikilen coğrafyaya topyekun saldırıp imha etmek değildi. Emperyalizmin istediği model, her şartta insanın insanı rahatça sömüreceği zeminleri oluşturmaktı. Kurulacak sistem, insanı yaşatmak değil, sömürmek üzerineydi. Ta ki sömürülecek bir şeyleri kalmayıncaya kadar ... Teknolojinin insan hayatında ilerlemesi, bilgiyi eninde so­nunda, sömürülen ve oyuna getirilen cahillerin bile gözlerinin önlerine serecekti. Sonrasında, onlar bile uyanacaktı. Çünkü, günümüz teknolojisinden bilinçli faydalanan nesil için doğru ile yanlışı ayırt etmek de kolaylaşmaktaydı; bu durum on­ları sömürecek sistemin işini hem kolaylaştırıp hem de zor­laştırmaktaydı. Ancak, bu tehdidi bertaraf etmek de yeni kur­gulanan planda kolaydı” Eğitim sistemi, türlü bahanelerle en çarpık hale sokulacaktı. Emperyal hülyaya hizmetteki en kolay ve en etkili mihenk taşı bulunmuştu” (s.90). Zira neslin kırılması ve geriden gelenlerin emperyalizmin niyeti doğrultusunda kayıtsız şartsız hizmet etmeleri için eğitim sisteminin çöküşüne sabretmek gerekliydi. Malum, her şeyin başı da sonu da eğitimdi! Eğitimde, sadece iki nesil kaybedildi mi geriden gelen ne­silden ne ailesine ne de milletine yarar gelmeyeceği açıktı. Hedef buydu. Çünkü emperyalizm gözünü diktiği coğrafyada, hedef aldığı ülkede amaçlarını gerçekleştirmek için sinsi plan­larını uzun vadeye yayar. Hedef, ortalama yirmi yıl içinde nesiller arasındaki nüveyi çatlatabilmektir. Bunun için toplum mühendisliği ve sosyal mühendislik stratejilerini kullanır. Bu kara büyü gibi stratejiyle, uzun vadeli propagandalarla halkın önceden değer verdiği her şey ama özellikle ülkenin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk gözden düşürülecektir. Örümcek ağı gibi sarılan iyi bir hikayenin arasına gizlenen türlü mesajlar ile de algı yanılması oluşturularak halk doğru bildiği şeylere önce şüphe ile yaklaşacak, daha sonra doğruların yerini yalanlar alacaktır. En ileri safhada da tepkisizleştirilen ve sıkı sıkıya maddiyata sarılan nesle verilen talimatlar otomatik kabul ettirilecektir. Böylesi cehaletle yetişen şuursuzlar, emperyalizmin karanlık niyetlerini adeta kanların son damlası kalana kadar, onlardan bile daha hararetle savunurlar. Emperyalizm ise koltuğuna yaslanıp seyre dalmıştır. Bu kanı bozuk yöntemde, her şeyin çok yavaş, sezdirmeden ilerlemesi esastı. Ancak sonuç kesindi. Zincir en zayıf nokta­sından kendiliğinden kırılacaktı. Hastalıklı genler, aileler arasında birbirlerine en doğal ve en kolay yoldan bebek de­ğişimleriyle bulaştırılacaktı. Ailelerin ruhu bile duymadan, soyu bozma eylemlerine start verilmişti. Ne kadar çok bebek değiştirilebilirse, hain plan o kadar rayında işleyecekti. Bu yön­tem misyonerlikten daha etkiliydi. Maneviyat değerleri yerine geçen maddi tutulmaları da yeni neslin arasına sokmak, emperyalizm için çocuk oyuncağıydı. "Hep ben" diyen, hiç vermeden hep almak isteyen doyumsuz bir gençlik yetişecekti (s.91). Çevrelerinde ne dolap döndüğünü önemsemeyen, ellerindekiyle yetinmeyip avazı çıktığı kadar daha iyisi benim hakkımdır diye bağıran -hakkı olmasa da- baş­kasının elindekine göz diken bir nesil. Şeküre ve Ziya da plandaki asıl yerlerinin ne olduğunu henüz sökememişlerdi. Sistem diye tanımladıkları matrisin içinde kendilerine verilen görevleri layıkıyla yaptıkça, yani acımasızlıkları ölçüsünde edindikleri terfiler ile piramidin üst basarnaklanna hızla tırmanıyorlardı. Bu mevkid insan diye bir şey yoktu! Matris içinde, insanın insanı sömürmesi, ama özellikle ilk etapta çocukların sömürülmesi amaçtı. Şeküre ve Ziya, ilerleyen yıllarda “ölümsüzlük serumu” adı altında şişelenip dünya genelindeki pedofil sapıklara açık artırma ile satılan “adrenochrome”un uluslararası trafiğinin üst düzey kilit isimlerinden olacaklardı (92).

    Adrenokrom

            Burada Epstein bataklığı (Skandalı)nda da bahsi çok geçen adrenochrom (Adrenokrom) üzerinde durmak gerekiyor. Adrenokrom, Hunter Thompson’ın 1971 tarihli “Fear and Loathing in Las Vegas” romanı ve 1998 yapımı filmi ile tanınmıştır. Hem roman hem de filmde adrenokromun insanlardan elde edilen halüsinojen madde  olarak tanımlanmıştır. Fakat bu maddenin tedavi edici, gençleştirici bir özelliği henüz keşfedilmemiştir. 

 Her klasik kaynakta ifade edildiği gibi “adrenokrom, adrenalinin oksidasyon ürünüdür ve ilgili katekolaminlerin oksidasyonunda kolayca elde edilen aminokromlar olarak bilinen kırmızıdan mora renkli indolin-5,6-kinonlar ailesinin en bilinen üyesidir” (Heacock & Powell, 1975: 277) .  Panfilov ve arkadaşlarının (2025) “Epinefrinin (Adrenalin) Fotokimyasal Salınımı Sırasında Toksik Yan Ürün Oluşumunun Azaltılması” isimli çalışmasında “adrenalinin (epinefrin) fotokimyasal salınımı, nöro ve kardiyotoksik etkilere sahip olan adrenokrom oluşumuyla birlikte gerçekleşir” denmektedir.  Panfilov ve arkadaşları bu etkiyi ayrıntılı olarak incelemek için, iki “kafeslenmiş” (Bileşenlerden birinin oluşturduğu boşlukların başka bir bileşene ait atom ve iyonlarla doldurulmasıyla oluşan bir kimyasal bileşik) adrenalin analogu (başka bir bileşiğe yapısal açıdan benzese de, işlevsel ve alt gruplarda farklılık göstermesi durumu) sentezlemişler ve karşılaştırmışlardır. Bu analoglardan ilki, adrenalin’in amino grubuna bağlı bir orto -nitrobenzil koruyucu gruba sahip klasik bir bileşiktir. İkinci analog, orto -nitrobenzil grubunu korumakla birlikte ek bir karbamat bağlayıcı içermiştir. Her iki bileşiğin fotolizi (bir kimyasal bileşiğin moleküllerinin ışığın ( fotonların ) emilimiyle parçalandığı kimyasal bir reaksiyon) aynı koşullar altında gerçekleştirilmiş ve elde edilen ürünler UV-Vis spektroskopisi (Ultraviyole ve görünür ışık (UV-Vis) absorpsiyon spektroskopi bir ışın demetinin bir örnekten geçtikten veya bir örnek yüzeyinden yansıtıldıktan sonraki azalmasının ölçülmesi), kromatografi (karışım halindeki maddeleri analiz etmek, saflaştırmak, ve karışım içerisindeki bileşenleri tanımlamak ve miktarını ölçmek amacı ile kullanılan bir yöntem) ve NMR teknikleri (kimyasal olarak moleküllerin yapı tayinini belirlemek için)  kullanılarak analiz edilmiştir. Şaşırtıcı bir şekilde, klasik bileşik adrenokrom oluşumuna yol açarken, karbamat tipi kafeslenmiş adrenalin bu yan ürünü üretmemiş ve aktif maddenin temiz bir şekilde salınmasını sağlamıştır. Sonuç olarak bu makalede, bir karbamat bağlayıcısının adrenalinin “kafesli” bir analoğuna eklenmesinin, ürünün kafesten çıkarılması sırasında foto oksidasyonunu azalttığını göstermiştir. Bu, nöro ve kardiyotoksik etkilere sahip adrenokrom ve alt ürünlerin oluşumu olmadan adrenalinin temiz bir şekilde üretilmesini sağlamıştır. Çalışma daha sonra, yeni karbamat tipi “kafesli” adrenalinin in vitro trombosit aktivasyonu için uygulanabilirliğine de örnek teşkil edecektir (Panfilov, 2025:10).

Adrenalin ve adrenokromdam benzerliğinden farklı olarak “clostridium botulinum” bakterisinin ürettiği bir toksin olan botulinum toksini de örnek verilebilir. Tıbbi uygulamalarda gerekli durumlarda ve minimal dozlarda örneğin; kas tonusunda azalma, inme hastalarındaki üst ekstremite (kollar) spastisitesinde (kas hareketlerinde)  botulinum toksini hastaların iyileşmesine katkıda bulunmaktadır. Aynı botulinum’un bir tatlı kaşığı kadarı ise teorik anlamda (pratikte mümkün olmasa da ) 85 milyonluk Türkiye’yi biyolojik silah olarak yok edebilme gücüne sahiptir.

Soysuzlar için Soyağacı (Londra)

Meryem’i de yanlarına alan Şeküre ve Ziya daha sonra Türkiye’den ayrılır ve Londra’ya yerleşirler. Evlatları gibi gösterdikleri Meryem ile hiç dikkatte çekmezler. Meryem’in adını da Mary  yapmışlardır. Mary burada büyür anne ve babası olarak Şeküre ve Ziya’yı bilir. Londra’da David isimli biriyle evlenir (1990: 3.Kuşak). Bu evlilikten Adam isimli bir çocukları (2000’ler: 4.Kuşak) olursa da boşanırlar.

“Boşanma sonrası yıkılan hayatını geri toplayıp ayağa kalk­maya çalışan Mary, annesi Şeküre'yi ve babası Ziya'yı ru­hunda deprem etkisiyle ansızın Londra'da toprağa verdikten hemen sonra baba evine döndüğünde şaşkınlıktan küçük dilini yutacaktı. Elini atıp açtığı her çekmecenin ya da kilitli her valizin içinden tomar tomar para ve külçe külçe altın çıkmıştı”(s.182). Bu paralar illegal bir hayatın birikimidir. Üvey babası ve üvey annesi uluslararası çetenin organizatörleri olarak çok servet edinmişlerdir. Halbuki Mary,  Ziya’yı mütevazi atelyesinde çalışan biri olarak bilmektedir.

Mary (Meryem)“Evlerinin garajına yöneldi. Babası, evdeki vaktinin çoğunu bahçedeki garajın içinde bakımsız dökük atölyesinde tek başına geçirirdi. Dışarıdan bakılınca her şey ne de köhne görünüyor ve çevresindeki herşeyle yamalı bohça gibi sırıtıyordu. Babası her bulduğunu garajın içine tıkmıştı. Düzen yoktu. Her şey üst üste yığılmıştı. Hiçbirine yıllarca el değmediği herşeyin toz ve pisik içerisinde olmasından belliydi. Kapının harap halinden de belliydi ki içeride ne var ne yok hiç de merak edilmemişti” (s.182).

“Babası Ziya'nın ıvır zıvır şeyleri tamir ettiğini sandığı atöl­yesinin sözümona derme çatma tahta kapısını açtığında ise, gördüklerine asıl o an inanamadı. Harap kapının içerden açılan tarafındaki ikinci kapı, adeta bir uzay mekiğine açılıyordu. Plazma ve ışın lazerle kesilen monoblok paslanmaz çelikten sur gibi kapıyı otomatik açmak için neyse ki göz retinası isten­miyordu. -Belki de babası özellikle önlem almak için yapmıştı. Kim bilir?- Teknoloji çağında bio-medikal ve moleküler biyolojinin mikro yazılım ile bu kadar ilerlediği çağda canlıyken iradesi dışında herhangi bir zorlamaya karşı, retina ile değil de aklı ile karşılık verebilmek için şifreyi eski usul ile sağlamlaştırmıştı. Malum, insanlığa henüz çip takılmamıştı. Beyni, kodladığı “password”u koruyacak hakimiyetteydi. Yani kapının şifresini rızası dışında kurcalayanlara karşı, en ilkel yöntemle tedbirini almıştı. Kapı zorlandığı anda, içeride ne var ne yok demeden kendini imha edecek düzenek kapının gerisinde profesyonelce tuzaklanmıştı. Çok az kişi bilirdi Londra'da Mary'nin “Meryem” olduğunu. Mary,şansını denemeye karar verdi, şifre “Meryem” olabilirdi. İsmini tuşladı, evet, haklı çıkmıştı, gizli kapı açıldı. İçeri girdiğinde ise, askeri üsteymiş hissine kapıldı. Teknoloji fakiri sandığı, her haliyle mülayim, hayatını otomatiğe bağlamış, işinden eve, evden işe ve bir de derneğe gidip gelen, kendi halinde yaşayıp giden babasına inanamıyordu. Hatta babasının başka herhangi bir şeyden anlamadığına yemin bile edebilirdi. Mary'nin ağzı açık kalmıştı. Şaşırmayıp da ne yapsın? Garajdaki teknolojiyi görse Ellon Musk'ın bile gözü kamaşır, ağzının suyu akardı” (s.183).

      “Bilgisayar ekranı açılınca ortaya çıkan resimler korkunçtu. Bir iki resim ve görüntüden fazlasını izleyemedi Mary. Ağlamaya ve kusmaya başladı. Çocuk kaçakçılığının dünyadaki en büyük ticaret alanla­rından biri olmasının sebebi, sadece seks değildi. Fazla dillen­dirilmeyen, ancak dünya tarihi kadar eski “adrenochorom” şeytani ayinlerinin günümüzde de varlığının kanıtları gözünün önündeydi. Resimler ve videolardaki işkence gören çocukların değil bedenleri, gözlerinin akı dahi, artık beyaz bile değildi. Kan revandı. Acı ve korkudan göz damarları çatlamış, gözlerinin tamamına kan oturmuştu. Küçücük bedenlere yapılan işken­cenin boyutu korkunçtu! Stres, korku ve dehşet altında acımasızca işkence gördükten sonra bu yavruların minik vücutlarından pompalanan adrenalin hormonu içeren kan, açık artırma ile satılıyordu. Alıcı listeleri ne kadar da uzun ve talep nasıl da çoktu. Sıraya dizilmişlerdi. Çarşaf çarşaf listelerde, dünyanın dört bir yanından itibarlı -sözüm ona- çok saygın isimler, ayrı gruplar halinde bir araya toplanmıştı” (s.184).

“İksir dedikleri, şişelenen temiz enerjiye sahip olma yarışına giren bu vampir yaratıklardan bazısı, o kanın ne şartlarda şişelendiğiyle de ilgilenmiyordu. Bu, organ mafyasına parasını bastırıp kendisine ya da bir yakınına organ satın almak gibi bir şeydi. Ya da kürk giyip et yiyen sözde hayvan severler gibi ... Onlara göre ne vardı ki? Parasını bastırmış, almışlardı. Onlar almasa başka birisi nasılsa alacaktı. Vampirlerin vicdanları ra­hattı ... Mary'nin ruhu kararmıştı. Gördükleri karşısında yüreği cayır cayır yanıyordu. iyi kalpli babasının nasıl kalpsiz biri olduğunu anlamıştı. Babası Ziya, uluslararası pedofili trafiğinin üst düzey yöneticilerinden biriydi. Dünya, şeytani bir ağ tarafından yönetiliyordu. İngiltere, Avustralya ve Amerika bu şeytani şebekenin güç kaynağıydı. Enerji, şeytani şebekenin tünel adını verdiği yeraltında gizli sığınaklarında hapsettiği, genellikle Uzakdoğulu ve Ortadoğulu “batarya” dedikleri çocuklardan akıyordu. Çoğu kaçırılmıştı ya da pedofili, tecavüz, işkence, cinayet ve soyu bozma eylemleri için özel üretiliyordu. Şeytani ağın katılımcılarına pedofil sapıklara üye deniliyordu. Sistem, suça ve vahşete karışan tüm üyelerin, her birinin işledikleri suçun infaz bedelinin ödendiği bir ücret karşılığında çalışıyordu. Ödediği paraya göre, kademe kademe ... Bir piramit gibi. Ayinleri ekrandan izlemek, ayinin olduğu mekanda camın gerisinden ayini izlemek, bizzat ayine katılarak ama eyleme katılmadan izlemek, ayine katılmak ve ayinde başrol ya da tali rol üstlenmek, hepsi için ayrı para ödenirdi. Ancak adrenochrome için, yani kurban edilen çocuktan akan kanı içmek için para basma, ayin tamamlanmadan, internet üzerinden açık artırma yöntemiyle yapılırdı. Parayı bastıranlar arasında, yani ekran karşısında ya da ayinin yakınında ya da tam içinde olan katılımcıların asıl enerji patlaması, masum canlar acı içinde çığlık attıklarında yaşanı­yordu. Medeniyet yalanı ile evrimleştiğini sanan insanlık, günü­müzde de ilkel çağda arenada toplanan kalabalıktan farksızdı”(s.185).

“Adına ritüel denen dünün sapıklığını bugüne taşıyan inanılmaz bir yeraltı endüstrisi vardı. Küçük çocukların yaka­lanmasından, işkence görmesinden, kanlarının boşaltılmasına, “adrenochrome”un satılmasına kadar giden ama bununla bitmeyen bir süreçti bu. Öldürülen çocukların ve özellikle kürtaj yoluyla alınan fetüs ve bebeklerin vücut parçalarını, aşılarda ve pahalı krem içeriklerini oluşturmak için kozmetik sanayiine satmak, sektör için sıradan finans kaynaklarıydı. Her bir çocuk için para peşin alınıyordu. Sisteme giriş yapanların ve alacaklarını alanların kayıtlardan isimleri derhal siliniyordu. İsimler sadece birkaç kişinin, o da Mary'nin babası Ziya gibi üst düzey yöneticilerin kayıtlarında yer alıyordu. Yeni bir üye, sisteme daha önce giriş yapan eski bir üyenin tavsiyesi ve referansı ile, detaylı araştırma ve ön izleme ile, uygun görülürse kabul ediliyordu. Kurbanlar, dünyanın dört bir yanından ama özellikle az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerden kaçırılan çocuklar veya sırf bu şeytani sapıklık için tünelde özel üretilen çocuklardı. Bu organizasyon piramidinin en alt seviyesinde sokak çeteleri. sonra kendi aralarında organize olmuş mafya men­supları, uluslararası terör örgütünün finansörleri ve üst akıl yöneticisi paranın baronları vardı. Elitler kulübü üyeliğine kabul edilenler, normal pedofil oluyordu. Yani sadece çocuklara tecavüz. Ritüellere katılmak içinse elit VIP, yani soylu olmak, bu tanıma dahilolmak gerekirdi” (s.186).

“Ayinlerde çocuklar ya hipnotize ediliyordu ya da uyuşturucu enjekte edilerek serseme çevriliyorlardı. Üyeler fiziki eyleme geçmeden önce önlerindeki çorbada bulunan bütün halindeki cenini iştahla parçalayıp yiyorlardı. Özellikle sekiz dokuz yaşında hamile kalan çocuklar kürtaj edilip alınan ceninler yıkanmadan çorba için kullanılıyordu. Doğum sonrası kadından atılan plazmanın habersizce top­lanıp güzellik kremlerinde kullanıldığı, bilinen bir gerçekti. Ancak, bazı hastanelerden ceninler de toplanıyordu. Satanist pedofili ayinler için ceninler hamile çocuk annelerden özellikle üretiliyordu. Ayin sırasında, çocuk anneden alınıyordu. Can­lıyken işlem yapılıyordu (s.187).  

“Pedofil çetenin eline geçmiş, istismar edilen mağdurlardan canlı kalanların ifşa ettiği itiraflar,  medyada sayısız kez yer bulmuştu. İtirafları ile derin devlet tarafından yönetilen süb­yancı çevrelerinin şeytan'ı ayin ve tacizlerini açıklamakla kal­mamış, sapık pedofil devlet başkanlarının, siyasetçilerin, ünlü iş insanlarının, din adamlarının ve saygın görünümlü Hollywood artistierinin VIP partilerde ne haltlar işlediklerini de deşifre etmişti.

Mary yıkılmıştı.

Yoksa annesi de mi biliyordu? Evet” (s.188).

“Mary, bir an bile tereddüt etmeden ölmüş anne ve babasını ihbar etti. Tüm belge ve delilleri de polise teslim etti.  Sadece Londra'da değil dünyanın birçok yerinde özellik­le kimsesiz çocukların barındığı yurtların altı tünelden geçil­miyordu. Krokilerde belirtildiği üzere, çoğu tünelin bağlantısı kutsal sayılan bir ibadethanenin direkt kapısına açılıyordu. Korkunçtu. Tünel denilen ağı düşündü. Dünyada ne kadar tünel olabilirdi? Filipinler'i düşündü. Bu ülke, yedi bin altı yüz kırk bir ada dan ibaretti. İnsan ticareti için ağ üzerindeki tünel­lerin olası sayısını düşününce Mary dehşete kapıldı. Felaketin büyüklüğü, bedenini zangır zangır titretiyordu(s.189).

Soyağacı romanını teyit eden bir olayda kapsamı tam olarak bilinmesede “New York'ta Brooklyn Crown Heights 770 Eastern Parkway'de bulunan ve Yahudilerin yoğun olarak kullandığı “Chabad-Lubavitch World Headquarters” adlı sinagog, polis baskınına uğradı. Baskında, sinagogun altında kazılmış gizli tüneller tespit edilmesidir” (Gazeteler: 10.Ocak. 2024 By euronews).

“Devletler ne yapıyordu? Ne işe yararlardı? Dünyada olup bitene ne kadar yakın ne kadar uzaktılar? Yoksa hepsi mi bu endüstriden nemalanıyordu? Yoksa bazısına sus payı mı dağı­tılıyordu? Bağımsız ülke yok, birbirine bağımlı ülkeler var, sözünden ne anlaşılırdı? Düşünüyor ama işin içinden çıkamı­yordu. Misyonerlik ya da halkına ne kadar dindar bir hükümet ol­duğunu gösterme yarışında olanlar, Tanrı'nın ismiyle ve din kardeşliği adına elinde kutsal kitapla boy gösteren yetkililer, tünellerin varlığını bilmiyorlar mıydı? (s.189).

“CIA, MI6, MOSSAD gibi “anlı şanlı!” istihbarat örgütlerinin de mi haberi yoktu olan bitenden? Tünel hadisesinde yeraltı örgüt faaliyetleri ile yerüstü faa­liyetler karmakarışıktı. Fareler ve insanlar boşuna beraber yaşamıyoriardı. Fareler garanti yukarıdaydı” (s.190).

Soyağacı (2021) romanının bir kısmında geçen bu olaylar zinciri Epstein skandalı (2026) ile adeta bire bir örtüşmektedir. “Gazeteler: Epstein skandalı Kraliyet Ailesi’ne sıçradı... Eski prens sorgulandı, vb.”(20. Şubat. 2026).

Sonuç

Öznur YILMAZ’ın çok yönlü bir romanı olan “Soysuzlar için Soyağacı”nda Epstein Bataklığını önceden adeta haber verircesine Türk toplumunu aydınlatmaya çalıştığı görülmektedir. Günümüzde istihbarat çalışmaları her türlü disiplinin verilerini kullanarak çalışmaktadır. Hatta İngiliz dış istihbaratı MI6 “Military intelligence” ile kendisini ifade etmekte entellektüel yönünü vurgulamaktadır. Mutlaka istihbarat teşkilatları açık istihbarat medyayı takip etmekle birlikte akademik disiplinleri ve aydın insanların kaleminden çıkan eserleri okuyan, değerlendiren birimleri de güçlendirmelidir. Çünkü istihbarat (intelligence demek daha isabetli) başlı başına bilimsel, sanatsal ve üstün yetenekler içeren bir faaliyettir. Bu çerçeveden bakıldığında “Soyağacı” romanı önemli laboratuar verileri de sunmaktadır. Edebiyatçılar ve kültürel antropologlar içinse Türkiye’nin sosyal değişiminin anahtarı niteliğinde, öngörü ve derin gözlem içeren edebî eser özelliğine sahiptir.

Kaynaklar

Öznur Yılmaz, Soysuzlar için Soyağacı, Gölkitap yayıncılık, İstanbul, 2021.

Öznur Yılmaz, Soysuzlar için Soyağacı, Doğu Kitapevi, 2. Baskı, İstanbul, 2024.

Heacock RA& Powell W S, Adrenochrome and related compounds, Prog Med Chem,  1972; 9(2):275-339.

Panfilov MA, Starodubtseva ES, Karogodina TY,  Vorob’ev A Y and Moskalensky AE, Article Reducing the Formation of Toxic Byproducts During the Photochemical Release of Epinephrine, Journal of Xenobiot, 2025,15,(8): 1-12.

            İnternet: https://tr.euronews.com/

Légitimité démocratique indirecte ou fracture de perception ?

Par Kadir Duran | Bruxelles Korner

À chaque formation de gouvernement, la même question refait surface. Pourquoi des figures parfois absentes des listes électorales ou inconnues du grand public se retrouvent-elles à la tête de ministères stratégiques ? La réponse ne réside ni dans une anomalie démocratique ni dans une exception belge, mais dans le fonctionnement même du régime parlementaire.

Car en Belgique, le citoyen n’élit pas directement un gouvernement. Il élit un Parlement. Et c’est ce Parlement qui produit ensuite l’exécutif.

Le principe fondamental : la légitimité parlementaire, pas élective directe

Le système belge repose sur une chaîne de légitimité indirecte mais claire : les citoyens élisent des représentants, et ces représentants désignent un gouvernement.

Dans ce schéma, un ministre n’est pas titulaire d’un mandat électif direct. Il exerce une fonction exécutive issue d’une majorité parlementaire.

À Bruxelles, cette logique est explicite. Le gouvernement régional est élu par le Parlement bruxellois, lui-même élu par les citoyens. La légitimité des ministres est donc indirecte, mais institutionnelle.

Le cas emblématique de Boris Dilliès, ministre-président sans candidature en 2024

La nomination de Boris Dilliès (MR) comme ministre-président de la Région de Bruxelles-Capitale illustre parfaitement cette mécanique institutionnelle.

Boris Dilliès ne s’était pas présenté aux élections régionales de juin 2024. Pourtant, il dirige aujourd’hui l’exécutif bruxellois.

Cette situation est parfaitement conforme au droit belge.

Sa légitimité ne repose pas sur un mandat parlementaire personnel obtenu lors du dernier scrutin, mais sur la confiance accordée par la majorité parlementaire bruxelloise.

Il convient néanmoins de préciser que Boris Dilliès n’est pas un inconnu du suffrage. Bourgmestre d’Uccle depuis 2017, il dispose d’une légitimité électorale locale solide. Mais sa fonction actuelle de ministre-président résulte d’une désignation politique, non d’un vote direct des électeurs bruxellois pour cette fonction spécifique.

Une réalité répandue à tous les niveaux de pouvoir

Le cas de Boris Dilliès n’est pas isolé.

Plusieurs ministres actuels n’ont pas été élus directement lors du dernier scrutin :

• Bernard Quintin siège comme ministre fédéral sans avoir été élu à la Chambre lors des dernières élections.

• Rob Beenders exerce également une fonction ministérielle fédérale sans mandat parlementaire direct.

• Cécile Neven est ministre au sein du gouvernement wallon.

• Laurent Hublet est devenu ministre bruxellois après avoir été désigné par son parti.

Dans chacun de ces cas, la légitimité découle de la majorité parlementaire, non d’un vote individuel direct.

La logique des coalitions : stabilité avant personnalisation du vote

La Belgique fonctionne presque exclusivement par coalitions. La désignation des ministres répond donc à des équilibres complexes :

• équilibre entre partis,

• équilibre interne aux formations politiques,

• équilibre linguistique,

• équilibre stratégique et institutionnel.

Le critère déterminant devient la capacité à maintenir la stabilité gouvernementale, plus que la performance électorale personnelle.

Le paradoxe démocratique : légitimité juridique, défi politique

Sur le plan constitutionnel, aucune anomalie n’existe. Le système fonctionne conformément aux principes du régime parlementaire.

Mais sur le plan politique, la perception citoyenne est différente.

Un ministre non élu peut apparaître comme désigné en dehors du suffrage direct. Cette perception alimente un sentiment de distance entre le pouvoir exécutif et l’électeur.

Plus la désignation semble éloignée du vote, plus l’exécutif doit compenser par la performance et la transparence.

Le véritable centre du pouvoir reste le Parlement

Un ministre belge ne gouverne jamais seul. Il dépend en permanence de la confiance de la majorité parlementaire.

Le Parlement conserve le pouvoir réel : il contrôle, interroge, et peut renverser un gouvernement.

La légitimité démocratique reste donc intacte, mais elle s’exerce de manière indirecte.

Conclusion : Boris Dilliès, symbole d’un système légal mais politiquement sensible

La nomination de Boris Dilliès comme ministre-président sans candidature aux élections régionales illustre une réalité structurelle du système belge.

La démocratie parlementaire ne repose pas sur l’élection directe des exécutifs, mais sur la désignation par les représentants élus.

Ce modèle est légal, constitutionnel et largement répandu en Europe.

Mais il impose une exigence politique plus forte.

Car dans l’esprit du citoyen, la légitimité ne se décrète pas uniquement par les institutions.

Elle se construit aussi par le vote.

Et lorsque celui-ci semble indirect, la confiance devient la véritable monnaie du pouvoir.

Bruxelles–Washington : l’affaire Rousseau, ou le rappel brutal des rapports de force transatlantiques

Par Kadir Duran | Bruxelles Korner

Une polémique belge devenue signal diplomatique international

La Belgique pensait assister à une polémique politique interne. Elle se retrouve confrontée à un incident diplomatique transatlantique.

Tout part d’une vidéo publiée par Conner Rousseau, président du parti socialiste flamand Vooruit, dans laquelle il compare Donald Trump à Adolf Hitler, évoquant notamment une prétendue “milice privée” et des actes d’une extrême gravité attribués aux autorités américaines. Une déclaration qui, dans un climat politique déjà fortement polarisé, n’a pas tardé à franchir les frontières nationales.

La réaction américaine ne s’est pas fait attendre. L’ambassadeur des États-Unis en Belgique, Bill White, a officiellement demandé au gouvernement belge de condamner ces propos, les qualifiant de “totalement inconcevables et inacceptables”.

À partir de cet instant, la polémique cesse d’être belge. Elle devient diplomatique.

Une réaction américaine qui dépasse la simple indignation

Il serait naïf de considérer cette réaction comme une simple manifestation d’indignation morale.

Dans les relations internationales, chaque prise de position officielle est calibrée. Lorsqu’un ambassadeur adresse une demande formelle à un gouvernement hôte concernant les propos d’un acteur politique national, il envoie un message clair : ce qui est en jeu dépasse l’opinion individuelle.

Ce type d’intervention poursuit plusieurs objectifs simultanés :

• protéger l’image institutionnelle américaine ;

• dissuader la banalisation de comparaisons historiques extrêmes ;

• et, surtout, rappeler les limites implicites du discours politique lorsqu’il touche à des intérêts stratégiques américains.

Ce n’est pas seulement une réaction. C’est un acte diplomatique.

La Belgique face à sa propre réalité géopolitique

La Belgique occupe une position paradoxale.

Sur le plan juridique, elle est un État pleinement souverain. Mais sur le plan stratégique, elle constitue l’un des centres névralgiques du système occidental. Bruxelles abrite à la fois les institutions européennes et le siège de l’OTAN. Cette concentration institutionnelle unique transforme chaque incident politique local en événement à portée internationale.

Dans ce contexte, la Belgique n’est pas un État neutre dans l’équilibre occidental. Elle en est une pièce centrale.

Cela implique une conséquence directe : les propos tenus sur son territoire, surtout par des dirigeants politiques de premier plan, ne sont jamais interprétés uniquement comme des opinions individuelles. Ils sont perçus comme des signaux politiques potentiels.

Conner Rousseau : responsabilité politique et effet systémique

La responsabilité politique de Conner Rousseau est réelle. Comparer un dirigeant contemporain à Adolf Hitler constitue un acte discursif d’une intensité exceptionnelle. Ce type de comparaison appartient à ce que les politologues appellent la “rhétorique de disqualification absolue”.

Son objectif est clair : délégitimer radicalement l’adversaire en l’associant à la figure politique la plus universellement condamnée de l’histoire moderne.

Mais dans un pays comme la Belgique, cette rhétorique produit un effet secondaire : elle expose l’État lui-même à des conséquences diplomatiques.

Ce n’est plus seulement une déclaration politique. C’est un événement international.

Washington rappelle sa capacité d’influence symbolique

L’intervention américaine doit également être comprise comme un rappel de puissance.

Les États-Unis n’ont pas menacé la Belgique. Ils n’ont pris aucune sanction. Mais ils ont utilisé un instrument diplomatique fondamental : la pression symbolique.

En demandant officiellement une réaction du gouvernement belge, Washington teste implicitement la capacité de l’État belge à gérer ses propres équilibres politiques sans compromettre la relation transatlantique.

Ce type de démarche est classique dans les relations entre alliés asymétriques.

Elle ne vise pas à rompre l’alliance. Elle vise à en maintenir la cohérence.

La Belgique face à un dilemme silencieux

Le gouvernement belge se retrouve face à une équation délicate.

Condamner officiellement Rousseau reviendrait à créer un précédent : celui d’un gouvernement national réagissant sous l’impulsion directe d’une demande diplomatique étrangère.

Ne pas réagir pourrait être interprété comme une tolérance implicite à l’égard de propos jugés inacceptables par un allié stratégique majeur.

Dans les deux cas, la marge de manœuvre est étroite.

Ce type de situation illustre une réalité souvent ignorée du grand public : la souveraineté moderne n’est pas absolue. Elle s’exerce dans un réseau d’interdépendances politiques, militaires et symboliques.

Un incident révélateur, plus qu’une crise

Il serait excessif de parler de crise diplomatique. Les relations entre la Belgique et les États-Unis restent structurellement solides, ancrées dans des décennies d’alliance stratégique, de coopération militaire et d’intégration institutionnelle.

Mais cet épisode agit comme un révélateur.

Il rappelle que la Belgique, malgré sa taille, se trouve au cœur du système occidental. Et que dans ce système, les mots prononcés à Bruxelles résonnent bien au-delà de ses frontières.

Conclusion | La souveraineté à l’épreuve de la réalité géopolitique

L’affaire Rousseau n’est pas seulement une polémique politique. Elle est une illustration concrète de la position réelle de la Belgique dans l’ordre international.

Conner Rousseau a exercé sa liberté politique.
Les États-Unis ont exercé leur influence diplomatique.
Et la Belgique se trouve entre les deux, dans son rôle habituel : celui d’un État souverain, mais exposé.

La véritable question n’est pas de savoir qui a raison ou tort.

Elle est de comprendre que dans le monde contemporain, la politique nationale et la géopolitique internationale ne sont plus séparées.

À Bruxelles, elles ne font qu’un.

14 Şubat’a dair birkaç gerçek.

Bir kadının gözlerinin içi gülmüyorsa,
bunu makyaj kapatmaz.

Ne pahalı çiçekler,
ne gösterişli hediyeler,
ne de sosyal medyada paylaşılan mutlu fotoğraflar…

Çünkü gözler, gerçeği ele verir.

Kadınlar güçlüdür, evet.
Ama çoğu zaman güçlü olmak zorunda bırakıldıkları için güçlüdürler.
Herkesi idare eden, ortamın huzurunu sağlayan, kırılınca bile toparlayan taraf olmaktan yorulurlar.

Ve yorulan bir kadının ilk sönen yeri gözleridir.

Bir kadının gözleri sönmüşse,
bu bir gecede olmaz.
Yarım bırakılan cümleler,
geçiştirilen duygular,
“abartıyorsun” denilerek küçümsenen hisler birikir.

Kadın en çok anlaşılmadığında susar.
En çok yalnız hissettiğinde güçlü görünür.
En çok değersiz hissettiğinde “iyiyim” der.

Ama…

       Şair/YazarAhmet Urfalı, davetli olarak verdiği ‘Bayrak Sevgisi’ konferanslarını bu defa  Borsa İstanbul Fen Lisesi ile Şehir Nadir Şimşek Anadolu Lisesinde gerçekleştirdi.  Konferanslara liselerin yönetici, öğretmen ve öğrencileri katıldı.

      Yoğun ilgi gören etkinlikte, Ahmet Urfalı, Türk milletinin köklü tarihinden beslenen milli ve manevi değerlerinin önemine dikkat çekti. Türk bayrağının milletin bağımsızlık, birlik ve beraberliğinin en güçlü sembolü olduğu vurgulanırken, milli kimliğin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının önemi üzerinde duruldu.

      “Bayrak Sevgisi” temalı  etkinliklerde  milli ve manevi değerler, vatan sevgisi ve sorumluluk bilinci üzerine vurgu yapılırken tarihten de duygulu ve etkileyici örnekler gösterildi. Konferanslar öğrenci ve öğretmenlerle  anlamlı ve  ilham verici bir buluşma oldu.
          Borsa İstanbul Fen Lisesi Müdürü Ercan Atasayar ve Şehir Nadir Şimşek Anadolu Lisesi Müdürü Süreyya Dokuzağaç, etkinlik için Ahmet Urfalı’ya teşekkür ettiler.

                                                                                                            Ahmet URFALI

  ‘’Türkler bir Ramazan medeniyeti kurmuşlardır.

                          O medeniyet görüyoruz ki, ruhlarda berdevamdır.’’

                                                                                       Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver

     Ramazan; sabır, ibadet, rahmet, mağfiret ve bereket ayı olup gelişi coşku ve heyecanla karşılanır. Yalnız Allah’a kul olma bilinciyle vecd içinde yapılan ibadetlerin yoğun olarak yaşandığı bu ayda, toplumsal bilinç, yardımlaşma ve dayanışma davranışlarının en üst seviyesine ulaşır. Kalplerin yumuşamasıyla merhamet, hoşgörü duyguları sevginin çiçekli baharı olup insanların simalarına yansır. Ramazan ayında çirkinlik ve kötülük, kin ve nefret gibi olumsuz tutumlar kaybolur. Şu da bir gerçektir ki, bu ayda kabahat ve suç işleme oranları en düşük oranlara iner.

    Oruç, kişisel bir ibadet olmasına karşılık toplumsal bir mahiyet kazanmıştır. Ramazan ayı,  kültürel bir değer olarak da pek çok geleneğin doğmasına vesile olmuştur. Camilerde kandillerin yakılması, minareler arasına mahya kurulması, iftar davetleri, ihtiyaç sahiplerine yardımların arttırılması, sokaklarda davul çalınıp mâniler söylenerek sahur vaktinin halka duyurulması, Ramazan gecelerinde oyun ve eğlencelerin tertiplenmesi, Ramazan’a has yiyeceklerin hazırlanması gibi uygulamalar varlığını hâlen sürdürmektedir.

     Süheyl Ünver’in ‘’Türkler, İslâmiyet’i bedii bir şekle sokmuşlar ve bir Ramazan Medeniyeti oluşturmuşlardır.’’  sözü, bir hakikat serlevhası olarak imanlı gönüllerde terennüm edilip duran bir ilahi gibidir. Onun temellendirdiği Ramazan Medeniyetinin ana öğeleri; temizlik, ahlak tasfiyesi, günah ve zararlı şeylerden çekinme, yerinde eğlenebilme, dinlenebilme, cömertliktir. O, bu unsurların ışığında herkesi düşünme terbiyesiyle bir araya getirmek ister. Mümin kalpler;‘’ gökten yıldızlar toplayıp minareler arasına asılan mahyalarla aydınlanır.’’

     Bütün ailenin sofra başında ezanın okunmasını beklerken çocukların gözlerine doğan o huşu ışıltısı, bütün güzelliklerin bir araya gelerek manevi zenginliği kanatlandırır.  Yine çocukları bu ibadete alıştırmanın bir eğitim yöntemi olan ‘tekne orucu tutmak’,  her insanın yaşadığı sürece hafızasında taşıdığı kutlu bir hatıra değil midir? Çocukların ısrarla sahura kalkma istekleri ailelerin mutluluğunu katlar, onların sofra başında uyuklamaları hoş latifelerle karşılanır. Hele bir de teravih namazlarında en arka saflarda yer verilen çocukların arada bir gülüşmeleri ve muziplikleri ramazanın unutulmaz anılarıdır.

   Bütün bunların yanı sıra, yazar ve şairlerimizin eserleriyle oluşturduğu bir ramazan edebiyatı teşekkül etmiştir. Edebiyat toplumun aynasıdır. İnsan ve toplumu ilgilendiren her şey edebi-estetik disiplin dikkate alınarak edebiyatın konusu olabilir. Din, insan ve toplum hayatında önceliği olan bir kurumdur. Oruç tutmak, İslâm’ın şartlarından farz olan  bir ibadettir. Ramazan, Kameri ayların dokuzuncusu olup oruç bu ayda tutulur.

     Ramazan; inanç, kültür ve gelenek olarak Türk milletinin önemli bir değeridir. Teravih, iftar, sahur, Kadir Gecesi inancın toplum üzerindeki yansımalarını gösterir. Öte yandan atasözleri, deyimler, maniler, ilahiler ve şiirlerle dopdolu geçen Ramazan, edebiyat alanına da farklı etkiler yapmıştır. Ramazan gecelerinde yapılan eğlenceler toplum tarafından beğenilerek izlenmiştir. Yardımlaşma ve kaynaşma duygularının  zirve çıktığı bu ayda, birlik ve beraberlik şuuru da yükselir. Oluşan manevi hava, her kesimi çekim sahasına alarak sevgi ışıltılarının gönülleri aydınlattığı, davranışlarda görülmektedir. İnsanların ruhlarında yanan mahyalar, fazilet ve hikmetin güzellikleriyle çorak bozkırları çiçeklendirmektedir. Türk kültür ve medeniyetinin mühim bir öğesi olan Ramazan, yüzyıllardan beri Türk milletini ortak değerlerde birleştirip bütünleştirmektedir.
Türk edebiyatı bünyesinde bir Ramazan edebiyatı doğmuş, Ramazaniye adıyla bir edebi tür oluşmuştur. Dini, tasavvufi ve edebi olarak ele alanın Ramazaniyeler, en çok da kaside nazım şekliyle örnekler vermiştir. Kasidelerin nesip bölümlerinde Ramazan’ın gelişi, faziletleri, oruçlu insanların davranışları, camilerin kandillerle, mahyalarla süslenişi, iftar ve sahur sofraları, edebi bir özellikle anlatılır. Övülen kişinin üstünlük ve meziyetleri, özellikleri Ramazanla ilgi kurularak anlatılır. Bu tür kasidelerin dua bölümlerinde Ramazan, Kadir Gecesi ve Ramazan Bayramı’yla ilgili çeşitli kavramların çağrışımlarından faydalanılır. Ramazaniyelerin yanı sıra, Ramazan ilahileri ve Ramazan manileriyle edebiyatın bu kolu zenginleşmiştir. Tasavvuf ve divan edebiyatında yoğun olarak işlenen Ramazaniyeler günümüzde de örnekler vererek geleceğe doğru uzanmaktadır.

   Enderunlu Fâzıl, Sâbit, Nazîm, Edirneli Kâmî, Nedîm, Koca Râgıb Paşa, Şeyh Galip, Enderunlu Vâsıf, Sünbülzâde Vehbî gibi isimler Ramazâniyye şairleri arasında sayılabilir.

Şair Bahtî  mahlasıyla şiir yazan Sultan 1. Ahmet, Ramazan ayının gelişini selamlayarak söze başlar: “On bir aydır gideli biz de çekerdik hicran,

              Merhaba etti yine bize şehr-i Ramazan”

    Üftâde’de şiirinde Ramazan ayını coşkuyla karşılar:

‘’Âşıklara edin salâ

Oruç ayı geldi yine

Rahmet denizi cûş edip

Âlemlere doldu yine’’

Niyazi Mısrî, Ramazanın sona ermesinden hüzünlenir:

 ‘’Yine firkat nârına yandı cihân

‘Hasretâ gitti mübarek Ramazan

Nûruyla bulmuşdu âlem yine can

Firkatâ gitti mübarek Ramazan’’

Ramazan davulcularının mânileri, sahur gecelerine ayrı bir güzellik katar:

‘’ Ramazan’ın ibtidası

Kuruldu cennet binası

Bu ayda oruç tutanın

Kabul olur her duası’’

Mehmet Akif Ersoy, ramazanı dizelerine şöyle aksettirir:

‘’Yâ Rab, şu muazzam Ramazan hürmetine,
Kaldır aradan vahdete hâil ne ise.
Yâ Rab, şu asırlarca süren tefrikadan
Artık ezilip düşmesin ümmet ye’se
Mâdâm ki verdin bize rûh-ı nevîn
Yâ Rab, daha bir nefha-i te’yîd insin. ‘’

Arif Nihat Asya,  Ramazan Akşamı  başlıklı şiirinde  İstanbul camilerini dile getirir:
‘’İftar topu aksedince İhsâniye’den
Seslendi ezanlarım, Süleymaniye’den
Altında ve üstünde yanıp bin kandil
Nûr indi civâra Nuruosmaniye’den ‘’ Şair, oradan yaylalara koşar ve iftarını karla yapar:

“Ey karlı köyüm, beyaz köyüm hür yayla,

Bir gün ki oruçluydu yamaç, dam, tarla

Yoldaydım uzakta okunurken ezanın,

Bir dağ tepesinde iftar ettim karla.’’

   Faruk Nafiz Çamlıbel, Ramazan ayının bir başka yönünü şiirleştirir:

‘’Alnımız secdede bulsun bizi her lahza ezan
Ve hazin ömrümüzün her günü olsun Ramazan
Zikrimiz Arş’-ı geçip fecre kadar yükselsin
Mâveralardan ümîd ettiğimiz ses gelsin ‘’

Yahya Kemal Beyatlı, ‘’Atik Valde’den İnen Sokakta ‘’ şiirinde hayatın içindeki ramazanı anlatır:

‘’İftardan önce gittim Atik-Valde semtine,
Kaç def’a geçtiğim bu sokaklar, bugün yine,
Sessizdiler. Fakat Ramazan mâneviyyeti
Bir tatlı intizâra çevirmiş sükûneti;
Semtin oruçlu halkı, süzülmüş benizliler,
Sessizce çarşıdan dönüyorlar birer birer;
Bakkalda bekleşen fıkarâ kızcağızları
Az çok yakından sezdiriyor top ve iftarı.
Meydanda kimse kalmadı artık bütün bütün;
Bir top gürültüsüyle bu sâhilde bitti gün.
Top gürleyip oruç bozulan lâhzadan beri,
Bir nurlu neş’e kapladı kerpiçten evleri.
Yârab nasıl ferahlı bu âlem, nasıl temiz!
Tenhâ sokakta kaldım oruçsuz ve neş’esiz.
Yurdun bu iftarından uzak kalmanın gamı
Hadsiz yaşattı rûhuma bir gurbet akşamı.
Bir tek düşünce oldu tesellî bu derdime;
Az çok ferahladım ve dedim kendi kendime:
‘Onlardan ayrılış bana her an üzüntüdür;
Mademki böyle duygularım kaldı, çok şükür.’’

     Ramazan, bütün renkleriyle hayatın içinde devam edip gidiyor. Türk  insanının manevi yönünü kuvvetlendiren, her yıl bir ay boyunca tazelenen, yenilenen bilinç dünyasıyla  güzelliklere ulaşmaktadır. Mukabeleler, hatimler, ilahilerle dini bağlar, insanları birbirine yaklaştırarak ruh ve gönül birliği yeniden kurulmaktadır. Ramazanda sadece oruç ibadeti değil, toplumsal ve kültürel bütünlüğün, millet olmanın algısı da canlanmaktadır. Yardımlaşma ve dayanışmanın maddi yönlerden olan fitre, bu ayda dağıtılır. Keza zekâtlar tercihen genellikle bu ayda verilir.

       Ramazan Bayramı’nda insanlar sevdikleriyle buluşur, hasret giderirler. Küskünler ve dargınlar birbiriyle barışır, küçükler büyüklerin ellerinden öper, büyükler küçükleri sever, hastalar ve yaşlılar ziyaret edilerek gönülleri alınır. Uzakta olanlar sevdiklerine mesaj gönderir, onları arar veya onlarla konuşur. Kısacası bayramlar dostluk ve sevginin zirve yaptığı zamanlardır. Komşuluk ilişkileri de bayramda pekişir.

     Ramazan ayı içinde yoğun olarak güzellik, iyilik ve doğruluk barındırır.  Nefis terbiyesi öncelikli oruç ibadeti bu ayda yapılır, Adı Allah tarafından verilen ve yüce kitabımızda yer alan Kadir Gecesi bu ayda idrak edilir. Dini bayramlarımızın birincisi olan Ramazan Bayramı’nı yine bu ayda kutlarız. İnsani, milli ve dini pek çok değer birlikte yaşanır.

 Kadir; değer ve kıymettir. Hüküm, şeref, güç ve yüceliktir. Yüce kitabımız sonsuz ışığı ve hikmeti ile bütün evreni bu gece indirilerek aydınlatmış ve aydınlatmaya devam etmektedir.

   Bayram, sevinç ve mutluluk günleridir. İnsanlara çok güçlü bir mensubiyet şuuru kazandırır. Aile ocağı, akrabalık bağları, komşuluk ilişkileri, millet olma bilinci, dindaş olma duygusu bayram günlerinde gerçek anlamını bulur.

  Ramazan Bayramı namazı; en saf, temiz ve duru bir yakarıştır Tanrı’ya. Dualar, salavatlar, tekbirler ve ilahiler çocuk hafızalarında yerlerini alırken kalabalıklar, aynı duyguların cezbesiyle gönüllerini birleştirir. Müminle saf saf huzura durur. Uçmak sırası avludaki güvercinlerden önce inanan yüreklerdedir. Kanat sesleri, Yunus Emre ilahilerinin terennümüne karışır.

  Yahya Kemal Beyatlı’nın; “Ömrümün en mesut anı, iki hamal arasında kıldığım Bayram namazıdır.” Deyişi doğudan batıya bir güneş gibi doğar. Medeniyetle dini hayat arasında kuvvetli bir bağ bulunmaktadır. Medeniyet kavramı; hayat tarzı, yaşama biçimi olarak da adlandırılmaktadır. Bundan dolayı Türk kültüründe önemli bir değer olan Ramazan ile medeniyet kavramı kutlu bir izdivaçla hemhâl edilerek ‘’Ramazan Medeniyeti’’ ortaya çıkmıştır. Ramazan’ın hikmetine vâkıf olmak, irfanını idrak etmek ve atalardan gelen değerler sistemi içindeki yerinin yüceliğini anlamak, gelecek nesillere emanet edilecek görkemli bir mirastır.

Hilmi ÖZDEN[1]

Önsöz

“Bu memleket, dünyanın beklemediği, asla ümid etmediği bir müstesna mevcudiyetin yüksek tecellisine, yüksek sahne oldu. Bu sahne 7 bin senelik, en aşağı, bir Türk beşiğidir. Beşik tabiatın rüzgârları ile sallandı; beşiğin içindeki çocuk tabiatın yağmurları ile yıkandı. O çocuk tabiatın şimşeklerinden, yıldırımlarından, kasırgalarından evvela korkar gibi oldu; sonra onlara alıştı; onları tabiatın babası tanıdı, onların oğlu oldu; Bir gün o tabiat çocuğu tabiat oldu; şimşek, yıldırım, güneş oldu; Türk oldu. Türk budur. Yıldırımdır, kasırgadır, dünyayı aydınlatan güneştir.” Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Giriş

Bir rastlantı sonucu keşfedilen Sivrihisar Balkayası kaya resmi, Eskişehir’in Sivrihisar ilçesindeki sarp kayalıkların doğudaki en uç kısmında, Hisarönü-Balkayası mevkii olarak adlandırılan granit cinsi kayalıkların en uç kesiminde Ali Rıza ÖZTEKİN ve Nizamettin ASLAN tarafından bulunmuştur[2]. Frig Kaya Anıtı Böğürtlen Köyü'nün güneyinde, Balkayası olarak da adlandırılan yüksek kaya kütlesinin dik yüzüne oyulmuştur. Beşik çatılı, üçgen alınlıklı bir yapının ön cephesini simgeler. Ortada kapıyı simgeleyen dikdörtgen sığ bir niş vardır. Bilinen aynı tip Frig anıtlarından farklı olarak alınlık ve cephedeki geometrik bezemeler koyu kırmızı renk boya ile yapılmıştır[3]. Burada özellikle Balkayası’ndaki at resimleri dikkat çekicidir.

M.Ö. 5000 yıllarında prehistorik döneme ait granit kaya üzerine toprak boya ile resmedilmiş “At Sürüleri, Çoban ve Köpeği” görülmektedir (Görsel: Ali Rıza Öztekin, Nizamettin Aslan, 2001)[4]

Böğürtlen Balkayası

(Görsel: Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)

Şimdilik bunlar Anadolu’da bulunan ilk At Figürleri olarak düşünülmelidir. Bu somut tespitin ne kadar açık/net olduğu da o denli önemlidir. Eskişehir tarihine ait birçok araştırmaları ile tanıdığımız Nizamettin ASLAN Beyle konuşmamızda Balkayası ve civarında araştırmayı bekleyen birçok kaya resminin beklediğini öğreniyoruz. 2005 yılında Ali Rıza ÖZTEKİN ve Nizamettin ASLAN’ın bu büyük tespitini akademik çevrede tanıtan Ali Umut TÜRKCAN ve Eskişehir halkına duyuran Naci ŞAKAR’ın “Balkayası resimleri” yazıları Eski Türk Tarihî araştırmacılarının yeterince ilgisini çekmemiştir.

Hâlbuki bu resimler Anadolu Eski Türk Uygarlıkları ve Tarihinde bir devrim niteliği özelliğindedir. Bu yazımız “devrim niteliğindeki” “Balkayası At Resimlerini” geniş (akademik yahut Türk halkı) çevrelere duyurmak amacı taşımaktadır. Bu çalışmada Ali Rıza ÖZTEKİN ve Nizamettin ASLAN’ın fotoğrafları ile Ali Umut TÜRKCAN’ın “Balkayası Anadolu’nun İlk At Figürleri[5]” yazısı ve Naci ŞAKAR’ın “Burası Sivrihisar[6]” eseri bize bu çalışmada yol gösterici olacaktır. Ekrem Hayri PEKER’in hazırlamakta olduğu “Anadolu ve Balkanlarda Turanîler” kitabı da yayınlandığında mutlaka okuyuculara farklı bakış açıları sunacaktır.

Sivrihisar Balkayası’ndaki At Resimleri

Sivrihisar kayalıkları,yüksek zirveli granit kaya kütlelerinin ihtişamı ile sakin ve sarı bozkır bir ovanın zıtlığı içinde,Ankara-Eskişehir yolundan geçen herkesin belleğine eşi olmayan bir doğa manzarası olarak kazınır.Özellikle, kayaların zik zak çizen silueti ve bazı kesimlerinde peribacalarına benzeyen uzunlamasına kaya kütleleri günbatımında büyülü bir siluet halini almaktadır.Bir rastlantı sonucu keşfedilen Balkayası kaya resmi, Eskişehir’in Sivrihisar ilçesindeki engin kayalıkların doğudaki en uç kısmında Hisarönü Balkayası mevkii olarak adlandırılan granit cinsi kayalıkların en uç kesiminde bulunmuştur. Eskilerin de ayrıca “Şinşirak” olarak adlandırdığı bu kayalıklar,içinden bir su kanalı ve antik bir yolun bağlandığı bağlar ve yoğun bir ağaç örtüsüne sahip küçük bir vadiyi çevirmektedir[7].

2001’in sonbaharında, Eskişehir’in fotoğraf sevdalıları ve tarih araştırmacıları Ali Rıza ÖZTEKIN ve Nizamettin ASLAN, kayalık bölgede fotoğraf çekmek için dolaşırken, ani bir yağmurun başlamasıyla bir kaya cephesine sığınırlar.Bu arada dikkatlerini,kayanın 4 m üzerinde,L şeklinde bir nişin içinde yer alan kırmızı çizgisel şekiller çekmiş ve duvar yazısı olabileceğini düşündükleri bu yeni keşiflerini fotoğraflayarak kayıt altına almışlardır. Kaya resminin fark edilmesinde,olasılıkla yağmurun resmi ıslatarak kırmızı toprak boyayı daha belirgin hale getirmesi etkili olmuştur.Çünkü, ilk bakışta bir yazı olarak düşünülen kırmızı şekiller,dikkatle incelendiğinde kalabalık bir kompozisyonun tekil öğeleri olan hayvan ve insan figürleri olarak algılanmaktadır.Öğle saatlerinden önce resmin doğuya bakan ve açık olan cephesine kuvvetli güneş ışınları vurması,resmin değil anlaşılmasını, seçilebilmesini bile zorlaştırmaktadır[8].

            Yer seviyesinden yaklaşık 4 m yukarıda ve L şeklinde bir kaya nişinin içinde yer alan resim, granit kaya cephesine kırmızı toprak boya ile yapılmıştır. Resmin ana eksenindeki atlar ve bir insan figürünün oluşturduğu kompozisyon, çizgisel ve şematik at tasvirlerinin oluşturduğu kalabalık grup ve onların karşısında yer aldığı anlaşılan kolları havada şematik bir insan figüründen oluşur. Kaya resmi, çıplak gözle bakıldığında dikine iki sıra halinde gövdeleri oldukça uzatılmış,kuyruk ve kafa kısımları daha kaim fırça darbesi ile vurgulanmış at figürlerinden ve kompozisyonun hemen sağ tarafında yer alan atlardan daha büyük resmedilen bir insan figüründen oluşmaktadır. Her iki sıradaki atların bir kısmının diğerlerinden daha küçük betimlendiği de gözden kaçmamaktadır. Daha küçük boydaki atların ikinci sıranın üst kesiminde üçlü bir öbek oluşturması dikkat çekicidir.Atların genel olarak, baş kısımlarının aşağı eğik ve bacaklarının düz halde sabit konumları, atların koşmalarından ziyade dinlenir halde olduklarını gösteriyor gibidir. Kompozisyonun sağ kesiminde atlardan ayrı olarak, daha büyük resmedilmiş ayakta bir insan figürü sahneyi tamamlayan bir diğer öğedir.İnsan figürünün altındaki boş bırakılan alanda (kalabalık at kompozisyonunun önünde) ise, daha çok köpeği anımsatan eğik kısa başlı, kısa ve bodur gövdesi ile bir figür daha yer almaktadır. Figürlerin ağırlıklı olarak şematize bir şekilde tasvirlenmesi ve zaman içinde boya pigmentlerinin solması, resim hakkındaki yorumları zorlaştırmaktadır[9].  

            Bununla birlikte Üst Paleolitik Dönem Batı Avrupa Mağara Sanatı’ndaki at tasvirleri ile karşılaştırıldığında (Chauvet, Lascaux), resimlerin özellikle bu gelenekten farklı olarak, şematik çizimleri ile genelde Mezolitik ve Neolitik Dönem Kuzey Avrupa, Ön Asya ve Orta Asya’da görülen şematik kalabalık hayvan toplulukları (At, Geyik vb.)ve insanı ilişkisini konu alan (bazılarının kostümlerinden şaman figürleri olduğu anlaşılan) resim geleneğini hatırlatmaktadır[10].

            Sivrihisar Balkayası resimlerinin rahmetli Sevet SOMUNCUOĞLU’nun Sibirya’dan “Anadolu’ya Taştaki Türkler” eserindeki Kazakistan-Tamgalı-Say, Kırgızistan, Talas Karakol Yaylası kaya resimleri[11] ile benzerlikleri çok önemlidir. Servet SOMUNCUOĞLU bu resimleri geniş bir Türk coğrafyasını dolaşarak tespit etmiştir. Kazakistan, Tamgalı Say, Almatı’ya 170 km uzaklıktaki Yedi Su Bölgesinde “Damgalı Vadi” anlamına gelmektedir. Yaklaşık 3000 resim bulunmaktadır. Kırgızistan, Talas Karakol Yaylasında 200 kadar değişik resim vardır[12]. Karakol Yaylası çizimlerinde dağ keçisi ağırlıklı olmakla birlikte avcı insan ve at resimleri de görülmektedir.

            2005 yazında, Sivrihisar Balkayası kaya resminin üzerinde Eskişehir (Arkeoloji) Müzesi ve Anadolu Üniversite işbirliği ile belgeleme çalışmaları yapılmıştır.Resim üzerinde yapılan ilk tetkiklerde, Özellikle sağ ve sol taraflarda boyanmış figürlerin genel olarak zaman içinde yağmur suyu ve güneş ışınları gibi dış etkilere maruz kaldığı görülmektedir.Bunun sonucunda resmin solduğu ve böylece çıplak gözle her figürün fark edilmesinin güçleştiği belirlenmiştir. Kaya resminin çevresinde bulunan çok sayıda çanak çömlek parçası ile çakmak taşı dilgiler ve bazalttan bir ezgi taşı kaya resminin tarihlenmesi konusunda fikir verebilecek buluntulardır.Bölgede uzun yıllar araştırmalar yapan İstanbul Üniversitesinden Prof. Dr. Turan EFE’nin bu buluntuları Son Neolitik ile ilk Kalkolitik Çağ’a ait olduğunu belirtmesi kaya resminin M.Ö. 5. binyıla ait olabileceğini düşündürmektedir[13].  

            “Bilindiği üzere Anadolu, maden devrine erişinceye kadar, binlerce yıl süren uzun bir taş devri yaşamıştır. Taş devri kültürleri; Paleolitik, Mezolitik ve Neolitik devirler olmak üzere üçe ayrılır. Paleolitik devir, tarihten önceki devirlerin en eski safhası olup, “Yontma Taş Devri” olarak da bilinir. Bu devirde insanlar, kültür bakımından avcılık seviyesinde bulunuyorlardı. Paleolitik devirden sonra başlayan ve “Orta Taş Devri” demek olan Mezolitik devir, M.Ö. 15.000-8.000 yılları arasında tarihlenmektedir. Mezolitik devir, Paleolitik devrin bir devamı niteliğindedir. Mezolitik devirden sonra, insanlığın eriştiği kültür aşamasına Neolitik (Yeni Taş Devri) devir denilir. Neolitik devir, taş devri kültürleri içerisinde bir inkılâp devri olarak kabul edilir. Çünkü bu devirde birtakım yeni keşif ve icatlarla karşılaşılmaktadır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

1. Ateş, insanoğlu tarafından kontrol altına alınmıştır.

2 Pişirme tekniği ile seramik imaline başlanmıştır.

3. Ziraat keşfedilmiştir.

4. İlk defa olarak yerleşik hayat başlamıştır.

Yukarıdaki keşif ve icatların her biri, bir diğerinden kaynaklanmıştır. Gerçekten, paleolitik devirlerden beri mevcudiyeti bilinen ateş, Neolitik devirde insanoğlu tarafından kontrol altına alınmış ve buna bağlı olarak da o güne kadar elde yapıldıktan sonra güneşte kurutulan çanak çömlekler, ateşte pişirilmek suretiyle daha sağlam ve daha kullanışlı hale getirilmiştir. Neolitik devre, “Cilalı Taş Devri” de denilmektedir. Anadolu'da Neolitik devirden sonra başlayan ve taş aletler yanında az miktarda madenin de kullanıldığı devre Kalkolitik devir denilir. Kalkolitik tabiri, Hellen dilinde “bakır” anlamına gelen khalkos ile “taş” anlamına gelen lithos'tan türetilmiş olup, “Bakır-Taş Devri” olarak da isimlendirilir. Bu devrin en önemli özelliği, taş aletlerden yine yaygın bir şekilde yararlanılmakla beraber, madenlerden de yararlanılmaya başlanmış olmasıdır. Bu devirde, yaygın olmamakla beraber, en çok kullanılan maden bakırdır. Kalkolitik devirde, Neolitik devre göre önemli değişiklikler olmamış ise de, yine de bazı gelişmeler tespit edilebilir. Her şeyden önce tarım daha ilerlemiş, araçlar daha gelişmiştir. Dokumacılığın da bu devirde başladığı tahmin edilmektedir. Çömlekler çömlekçi çarkı henüz bilinmediğinden yine elde yapılmakta, bazı yerlerde ise bunların üstüne kalın bir astar boya çekildikten sonra, geometrik motiflerin çizildiği görülmektedir. Bu devirde ölüler daha ziyade ağzı açık küplere gömülmüş, küpün içerisine ölen kişinin silahları ve eşyaları da konulmuştur”[14].

Şimdiye kadar yapılan araştırmalar ışığında Balkayası resmi, içerdiği 20 at ve 1 insan figürü ile üslup açısından Prehistorik döneme ait gözükmektedir. Kaya resminin olduğu kaya kütlesinin yüzünün işlenmiş olduğu ve kabartmalarla bezendiği anlaşılmaktadır.Ayrıca, kaya yüzeylerindeki bazı işlenmiş kısımların direk soku yerleri, bu alanın olasılıkla üstü kapalı bir alan olduğu ve niteliğini henüz bilemediğimiz bir amaçla kullanılmış bir mekan olabileceğini düşündürmektedir.Buranın bir yerleşime ait olduğuna ilişkin öngörümüzü güçlendiren bir diğer neden ise, resmin bulunduğu uzunlamasına alanın (yaklaşık5x25m) üzerinde ve yamaca doğru olan dolgusunda yoğun seramikle az da olsa çakmaktaşı düğüler ve bir bazalt öğütme taşına sahip olmasıdır. Kırmızı, bej ve gri renkteki bu seramiği, Orman Fidanlığı ve Keskaya yerleşmelerindeki örneklerinde olduğu gibi Eskişehir Bölgesi Erken ve Kalkolitik seramik grupları ile ilişkili olduğu söylenebilir[15].

            Atlar ile insan arasındaki ilişki hem bölge için hem de Anadolu’nun Tarih öncesi sürecinde önemli detaylara sahiptir. Eskişehir Merkez’e bağlı Orman Fidanlığı Kalkolitik Dönem yerleşmesinin Orta Kalkolitik Çağ tabakalarında ele geçen çok sayıdaki yabani at kalıntısı M.Ö 5. binyılda bölgede atın önemli bir besin kaynağı olarak tüketildiğini kanıtlar. Geçim ekonomisinde yabani atın yeri ve tarihsel süreçte Frigya (Phrygia) bölgesinde at yetiştiriciliğinin önemi, Balkayası kaya resminin merkezini atların oluşturması ile örtüşür niteliktedir. Neticede, Balkayası kaya resmi, yalnızca Eskişehir için değil, bölgedeki tek kaya üstü resim olması nedeni ile bütün Orta Anadolu içinde büyük önem taşımaktadır[16].

Sonuç

Turanî halklarda atın binek ve ulaşımda kullanılması yanında gıda/ beslenme vasıtası olarak değerlendirilmesi  Sivrihisar Balkaya'sı resmi ile Eskişehir Orman Fidanlığında bulunan at kalıntıları ile tespit edilmektedir. Halen Türkistan coğrafyasında atın gıda zincirinde Türkler arasında kullanılması Türkiye- Türkistan kültür ve uygarlık köklerinin zamanın ne kadar derinlerine gittiğini göstermektedir. M.Ö. 5000 günümüzden 7000 yıl önceye ait bu bulguların Türklüğün Anadolu'da yurtlanması açısından güçlü kanıtlarını ispat etmektedir. Mustafa Kemal Atatürk'ün “Anadolu en az 7000 yıllık Türk beşiğidir” sözü böylece Türk ilim insanlarına ve gençliğine yol göstericiliğini sürdürmektedir. Türkler 1071'den binlerce yıl önce de Anadolu'da coğrafyasını vatan yapmışlardır. 1071 Türklerin Anadolu'ya gelişlerinden sadece bir tanesidir ve bu yakın bir zamana tarihlenmektir.  Atatürk'ün binlerce yıl öncesinden itibaren Anadolu'da Türk tarihini araştırması ve araştırma yaptırması asla duygusal değil tamamiyle gerçek verilere dayanan bilimsel bir metodolojinin sonucudur. “Ne mutlu Türküm diyene”.

Kaynaklar:

Ali Umut TÜRKCAN, Balkayası Anadolu’nun İlk At Figürleri, Aylık Coğrafya ve Keşif Dergisi, Sayı: 152, Kasım 2005, s. 38-40.

Ekrem Memiş, Eskiçağ Türkiye Tarihi, Ekin Basım, Bursa, 2017.

Eskişehir Rehberi (5.Baskı), Eskişehir Valiliği (2014). Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.

Naci ŞAKAR, Burası Sivrihisar, Eskişehir Tepebaşı Belediyesi, Sivrihisar Eğitim Vakfı, Eskişehir, 2016.

Sevet Somuncuoğlu, Sibirya’dan, Anadolu’ya Taştaki Türkler, A-Z Yapı İnşaat Sanayii A.Ş. Kültür Hizmeti, İstanbul, 2008.

Fotoğraflar:

Ali Rıza ÖZTEKİN & Nizamettin ASLAN

Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Sevet SOMUNCUOĞLU

« Nouveau gouvernement bruxellois : changement réel ou simple redistribution des rôles ? »

Qui peut réellement faire la différence dans le nouveau gouvernement bruxellois ?

Par Kadir Duran | Bruxelles Korner

Après 613 jours d’impasse politique, Bruxelles dispose enfin d’un gouvernement. Mais derrière l’annonce officielle et la mise en scène institutionnelle, une question persiste : s’agit-il d’un véritable changement de cap, ou simplement d’une redistribution des rôles entre les mêmes acteurs ?

L’examen du casting révèle une réalité plus nuancée  et potentiellement plus inquiétante pour ceux qui attendaient une rupture.

Une continuité structurelle : les piliers restent en place

La première observation est claire : plusieurs figures centrales demeurent inchangées.

Elke Van den Brandt (Groen) conserve la Mobilité, les Travaux publics et la Sécurité routière. Cela signifie que les orientations structurantes des dernières années — notamment les politiques liées à Good Move, la réduction de la place de la voiture et la transformation de l’espace urbain  devraient se poursuivre sans rupture majeure.

Au Parlement, Bertin Mampaka  (MR) reste président. Son maintien garantit une continuité institutionnelle et une gestion expérimentée des équilibres parlementaires, mais il ne constitue pas un facteur de transformation politique en soi.

Ces deux postes sont essentiels : ils incarnent la stabilité du système, mais aussi ses limites.

Le PS conserve des leviers sociaux stratégiques

Le Parti socialiste conserve des compétences structurantes dans l’architecture sociale et territoriale.

Ahmed Laaouej, nommé ministre de l’Action sociale et des Pouvoirs locaux, occupe une position clé. Ce portefeuille lui confère une influence directe sur les CPAS, les communes et les mécanismes d’aide sociale — soit l’ossature du modèle social bruxellois.

Karine Lalieux, en tant que secrétaire d’État au Logement et aux Infrastructures sportives, intervient dans un domaine explosif : la crise du logement. Bruxelles fait face à une pression démographique constante, une pénurie structurelle de logements accessibles et une hausse des loyers.

Ces nominations ne traduisent pas une rupture idéologique, mais une consolidation d’un modèle existant.

Laurent Hublet ( Les Engagés) : l’inconnu qui hérite de l’économie

La véritable nouveauté réside dans la nomination de Laurent Hublet comme ministre de l’Économie et de l’Emploi pour Les Engagés.

Son profil tranche avec les figures politiques traditionnelles. Peu connu du grand public et sans historique électoral majeur, il incarne une tentative de renouvellement technocratique.

Mais cette nomination pose une question centrale : peut-il peser dans un système dominé par des partis installés depuis des décennies ?

À Bruxelles, l’économie et l’emploi sont étroitement liés à des structures administratives lourdes, des équilibres communautaires et des contraintes budgétaires sévères. La marge de manœuvre réelle d’un nouveau venu dépendra moins de ses intentions que de sa capacité à naviguer dans cet écosystème complexe.

Dirk De Smedt aux Finances  : le poste le plus critique du gouvernement pour ANDERS

Si un ministre peut réellement changer la trajectoire de Bruxelles, c’est celui du Budget.

Dirk De Smedt, en charge des Finances et du Budget, détient la clé de l’équilibre régional. Bruxelles fait face à :

• une dette croissante,

• une dépendance élevée aux transferts fédéraux,

• une pression sociale intense,

• et des investissements structurels nécessaires (mobilité, logement, rénovation).

Dans un système où chaque décision dépend du financement, le ministre du Budget est souvent plus déterminant que le ministre-président lui-même.

Boris Dillies (MR) : un ministre-président avec des pouvoirs limités

La nomination de Boris Dillies comme ministre-président soulève une question fondamentale sur la nature du pouvoir à Bruxelles.

Contrairement à un chef de gouvernement national, le ministre-président bruxellois est un coordinateur plus qu’un décideur souverain.

Son pouvoir est limité par :

• l’équilibre entre partis,

• le poids des communes,

• la fragmentation institutionnelle,

• et les contraintes budgétaires.

Bruxelles n’est pas un État centralisé. C’est une mosaïque de 19 communes, chacune dirigée par un bourgmestre disposant d’un pouvoir réel sur le terrain.

En pratique, les bourgmestres contrôlent des leviers essentiels : urbanisme, police locale, permis, fiscalité communale.

Cela signifie qu’aucune réforme majeure ne peut réussir sans leur adhésion.

Audrey Henry  ( MR )et Ans Persoons ( VOORUIT) : des rôles structurants mais indirects

Les nominations comme Ans Persoons au Patrimoine, à la Rénovation urbaine et à l’Environnement participent à la gestion du tissu urbain, mais leur impact dépendra largement des arbitrages budgétaires.

Ces postes influencent la transformation physique de Bruxelles, mais rarement sa trajectoire politique globale.

La véritable conclusion : le système n’a pas changé

Le point central est le suivant : ce gouvernement ne représente pas une révolution politique. Il constitue un rééquilibrage interne du même système.

Les mêmes partis dominent. Les mêmes structures subsistent. Les mêmes contraintes persistent.

La différence ne viendra pas uniquement des ministres, mais de trois facteurs :

1. la capacité à rétablir la discipline budgétaire,

2. la coordination avec les communes,

3. et la volonté politique réelle de rompre avec les compromis permanents.

Sans ces éléments, le changement restera essentiellement nominal.

La vraie question n’est pas qui gouverne, mais qui décide réellement

Bruxelles fonctionne moins comme un gouvernement centralisé que comme une fédération de pouvoirs locaux.

Dans ce système, le ministre-président coordonne, les ministres arbitrent, mais les bourgmestres exécutent.

Et tant que cette réalité structurelle ne change pas, aucun casting, aussi renouvelé soit-il, ne pourra à lui seul redresser Bruxelles.

BONNES CHANCES !

AHMET URFALI

     ‘’Türk medeniyetinin, yüksek Türk kültürünün büyük vesikası.. Türk askerî dehasının, Türk askerlik sanatının esasları.. Türk gururunun ilâhî yüksekliği.. Türk feragat ve faziletinin büyük örneği... Türk içtimaî hayatının ulvî tablosu.. Türk edebiyatının ilk şaheseri... Türk hitabet sanatının erişilmez şaheseri.. Hükümdarâne eda ve ihtişamlı hitap tarzı.. Yalın ve keskin üslûbun şaşırtıcı numunesi.. Türk milliyetçiliğinin temel kitabı.. Bir kavmi bir millet yapabilecek eser.. Asırlar içinden millî istikameti aydınlatan ışık.. Türk dilinin mübarek kaynağı.. Türk yazı dilinin ilk, fakat harikulade işlek örneği..Türk yazı dilinin başlangıcını milâdın ilk asırlarına çıkartan delil.. Türk ordusunun kuruluşunu en az 1250 sene öteye götüren vesika.. Türklüğün en büyük iftihar vesilesi olan eser, İnsanlık aleminin sosyal muhteva bakımından en manalı mezar taşları.. Dünyanın bu gün belki de en büyük meselesi olan Çin hakkında 1250 sene evvelki Türk ikazı.,’’    Muharrem Ergin, Orhun Abideleri adlı eserine bu muhteşem girişi yapıp devam eder, Abidelerin, Göktürk devletinin Bilge Kağan döneminin ürünü olduğunu belirtir. Üç Abidenin birincisi olan Kül Tigin Abidesini ağabeyi Bilge Kağan 732'de, ikincisi olan Bilge Kağan abidesini de ölümünden bir yıl sonra 735'te kendi oğlu olan kağan diktirmiştir. Üçüncü olarak verilen Tonyukuk Abidesi ise 720–725 senelerinde kendisi tarafından dikilmiştir.

Muhtevasının zamanı aşmasından dolayı Orhun Abidelerine Bengü Taşlar denilmiştir. Bengü taş; ebedî, sonsuz taş demektir. Dönüşümü ve döngüyü vurgular. Sonsuz hayatın sembolüdür. Farklı Türk dillerinde Mengütaş, Bengüdaş, Bengütaş olarak da söylenir. Ayrıca anıt anlamına da gelir. Bengi (Bengü/Mengü/Mengi) kavramı sonu olmayan, hep var olacak olan bir varlık anlayışını ifade eder.

Bu taş ise sonsuz bir döngü içerisinde ruhların göğe yükselişini simgeler. Taş; gücü ve dayanıklılığı (ölümsüzlüğü) temsil eder. Bu nedenle tüm kalıcı anıtlar ve yazıtlar sağlam taşlardan yapılır. Orhon ve  Yenisey Anıtları Türk tarihinin en önemli yazılı anıtlarıdır Anıtlar dikerek daima anımsanma ve yad edilme arzusu hemen her milletin geçmişine ait çeşitli büyüklüklerde taş anıtların varlığını da beraberinde getirmiştir.

     Türk kültüründe taşlarla ilgili pek çok söylenti vardır. Yabancılara aldanıp kutsal taşı onlara hediye eden bir hakanın yüzünden ülkenin bereketi kaçar. Bazı kahramanlar ellerinde dokuz köşeli taşla doğarlar. Masallarda cezaların en kötülerinden biri taşa dönüşmektir, böylece insanlar o taşı görüp ibret alırlar. Gökten düşen taşlar sıra dışı özelliklere sahiptir. Kaya üstünde yatmakla gebe kalınacağına dair inanç da bu konuyla bağlantılıdır.

    Abideler, Göktürk (Orhun) yazısıyla yazılmıştır. Bu yazının kökeni Türk damgalarına dayanmaktadır. Bilindiği kadarıyla Türklerin kullandığı ilk yazı sistemi olan ve Orhun Yazıtları'nda kullanılmasından ötürü Orhun Alfabesi olarak adlandırılan yazı sistemi ilk olarak 6. yüzyılda kullanılmıştır. Burada önemli bir nokta bu alfabenin Orhun alfabesi olarak isimlendirilmesine karşılık, Orhun Yazıtları'nın yazılıp, anıtsal nitelikte dikilmesinden iki yüzyıl önce Yenisey'deki anıtlarda kullanılmış olmasıdır. Bu durum, adı geçen alfabenin son ve mükemmel biçimini Orhun'daki anıtlarda almış olmasından kaynaklanır. Gök Türkler, Uygurlar, Kırgızlar tarafından doğduğu coğrafyada kullanılan Orhun yazısı, bazı Türk boylarınca Avrupa'ya da taşınmıştır. Hatta 16. yüzyıla kadar Macaristan'da Sekeller arasında kullanıldığı bilinmektedir.

    Orhun Yazıtları, Türk devlet anlayışının bir göstergesidir. Devlet adamları milletine hesap verir, halkını tehlikelere karşı uyarır. Devlet-i ebed-müddet olarak yaşayabilmenin sırlarını, devletin ayakta kalmasının şifrelerini verir:   

‘’Amcam kağan oturarak Türk milletini tekrar tanzim etti, besledi. Fakiri zengin kıldı, azı çok kıldı. ( KTG-D-16)Yekün olarak yirmi beş defa ordu sevk etti, on üç defa savaştık. İlliyi ilsizleştirdik, kağanlıyı kağansızlaştırdık. Dizliye diz çöktürdük, başlıya baş eğdirdik. Türgiş Kağanı türkümüz, milletimiz idi…(KTG-D-18)Türk milleti için gene uyumadım, gündüz oturmadım. Küçük kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile öle yite kazandım.

Öyle kazanıp bütün milleti ateş, su kılmadım. Ben kendim kağan oturduğumda, her yere (KTG-D-27) gitmiş olan millet öle yite, yaya olarak çıplak olarak dönüp geldi. Milleti besleyeyim diye, kuzeyde Oğuz kavmine doğru, doğuda Kıtay, Tatabı kavmine doğru, güneyden Çine doğru on iki defa büyük ordu sevk ettim,… savaştım. Ondan (KTG-D-28)Türk milleti, ilini, töreni kim bozabilecekti? Türk milleti, vaz geç, pişman ol! Disiplinsizliğinden dolayı, beslemiş olan kağanına, hür ve müstakil iyi iline karşı kendin hata ettin, kötü hale soktun. Silahlı nereden gelip dağıtarak gönderdi? Mukaddes Ötüken ormanının milleti, gittin! Doğuya giden, gittin! Batıya,( BG-D-19)geldi. Milleti besleyeyim diye kuzeyde Oğuz kavmine doğru; doğuda Kıtay, Tatabı kavmine doğru; güneyde Çine doğru on iki defa ordu sevk ettim… savaştım. Ondan sonra Tanrı buyurduğu için, devletim, kısmetim var olduğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti elbiseli kıldım. Fakir milleti zengin kıldım.( BG-D-23)-Türk Bilge Kağanı Türk Sir milletini, Oğuz milletini besleyip oturuyor.(TN2-K-4)’’

     Orhun Abidelerinin muhtevasıyla Atatürk’ün Nutuk’u arasında düşünce birliği bulunmaktadır. Nutuk, milleti ülkenin geleceğini belirleyecek olan milli birlik ilkesi etrafında bilinçlendirip birleştirerek milli irade ve milli hakimiyet kavramlarının harekete dönüştürülmesi yoluyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kuruluşundan Cumhuriyetin ilanına kadar uzanan başarılı bir tarihi akışın hikayesidir. Türk gençliği bu iki görkemli eseri daima okumalı ve arasındaki  ortak özellikleri yeniden keşfetmelidir.

Brüksel baskı altında: Arizona hükümeti takibini keskinleştiriyor, kovboylardan mükelleflere

Kadir Duran | Bruxelles Korner

Brüksel tonunu değiştiriyor. Ve daha da önemlisi, yöntemini.

Trafik vergisi kurallarına uymayan araçların müsaderesinden sonra Arizona hükümeti vites yükseltiyor: artık hedefte varlıklar, ayni menfaatler (ATN) ve ödenmeyen vergiler var. Av yalnızca kenarlarda dolaşmıyor; sistemin kalbine giriyor.

6 Şubat Cuma günü gerçekleştirilen geniş çaplı polis operasyonu bir dönüm noktasını temsil etti. Görünür. Kitlesel. Bilinçli.

Eşi benzeri görülmemiş bir güç gösterisi

Rakamlar açık konuşuyor.

Altı Brüksel polis bölgesinden 300’ü aşkın polis, federal polis, gümrük ve Yabancılar Dairesi’nin desteğiyle sahadaydı. Açık hedef: suç gelirleri, kara para aklama ve hileli düzeneklerle mücadele.

Sonuç:

• 55 araç, çoğunluğu lüks, müsadere edildi

• 342.057 avro ve 9.200 dolar el konuldu

• 10 ticari işletme adli mühür altına alındı

Brüksel Savcılığı’nın yetkisi altında yürütülen operasyon, başta DH Bruxelles olmak üzere basında geniş yer buldu.

Görünür hayduttan sessiz vergi kaçağına

Değişen sadece operasyonun ölçeği değil; felsefesi.

“Kovboylar”dan — plakası sorunlu araçlar, yabancı plakalar, ödenmemiş vergiler — sonra devlet artık gündelik hayatın beyaz yakalı banditlerini hedef alıyor:

• şirket araçlarının ATN kapsamında düşük gösterilmesi ya da hiç beyan edilmemesi,

• hileli leasing,

• beyan dışı gelirler,

• kaynağı izlenemeyen nakit.

Mesaj net: Mali tutarlılıktan yoksun gösterişli lüks artık bir alarm sinyali.

ATN hedefte: yeni cephe

Mali ve muhasebe çevrelerinde bir kavram sıkça dile getiriliyor: ATN.

Şirket aracıyla bağlantılı ayni menfaat, uzun süredir gri bir alan; kimi zaman ayarlama aracı, kimi zaman kör nokta. Artık çapraz denetimlerin giriş kapısı haline geliyor: vergi, kara para ve fonların kaynağı birlikte inceleniyor.

Mekanizma basit:

Beyan edilen gelirlerle uyumsuz bir araç, zincirleme denetimleri tetikliyor.

Güvenlik mi, siyasi gösteri mi?

Resmî söylem uzlaşmacı:

“Brüksel’de tüm vatandaşların güvenliğini, somut, görünür ve yapılandırılmış eylemlerle sağlamak.”

Ancak siyasi sinyal de güçlü.

Arizona hükümeti harekete geçtiğini, kontrol ettiğini, göze çarpan yerde vurduğunu gösteriyor. Açıklar, güvensizlik ve emniyet sorunlarıyla yıpranmış bir şehirde müsadere, yargısal bir araç olduğu kadar bir iletişim aracına dönüşüyor.

Bir başlangıç, bir son değil

Kimse yanılmıyor: Bu daha başlangıç.

Bu hızla baskı yalnızca artar. Denetimler yoğunlaşacak, profesyonelleşecek ve sistematik hale gelecek.

Brüksel yeni bir evreye girdi:

Mali düzensizliğin operasyonel, görünür ve anlık bir risk haline geldiği bir evre.

Hâlâ fazla kovboyun ve fazla banditin olduğu bir şehirde devlet sahayı geri almaya karar verdi… araç araç, avro avro.

Bruxelles Korner – Siyasi, mali ve kentsel analiz.

Brüksel’de Yedi Partili Konklav, TFA Dışarıda: Kurumsal Meşruiyet, Demokratik Kırılma
Kadir Duran | Bruxelles Korner

600 günlük kilitlenmenin ardından TFA’nın dışlanması

600 günü aşkın siyasi tıkanıklığın ardından, Brüksel Bölgesi’nde bir hükümet kurmak amacıyla yedi partinin bir araya getirileceği konklav duyurusu, kurumsal bir “şok terapisi” olarak sunuluyor. Georges-Louis Bouchez’nin girişimiyle masaya Frankofon kanatta MR, PS ve Les Engagés; Flamanca kanatta ise Groen, Vooruit, CD&V ve Anders davet edildi.

Ancak dikkat çeken bir büyük eksik var: Team Fouad Ahidar (TFA). Oysa TFA, sandıktan çıkan sonuçlara göre Flamanca kanadın ikinci büyük gücü konumunda.

Bu ayrıntı tali değil; Brüksel demokrasisinin özüne temas ediyor: Anlamlı bir seçmen eğilimini temsil etmeden bir hükümet hukuken kurulabilir mi? Ve daha önemlisi, bunun siyasal bedeli nedir?

Belirleyici Rakamlar

Brüksel Parlamentosu 89 sandalyeden oluşuyor:

• 72 Frankofon sandalye (çoğunluk: 37)

• 17 Flamanca sandalye (çoğunluk: 9)

TFA, Flamanca kanatta 3 sandalye kazandı ve potansiyel bir kilit aktör haline geldi. Onu konklavın dışında bırakmak, bu seçmen dinamiğini yansıtmadan bir çoğunluğun kurulabileceğini varsaymak anlamına geliyor.

Yedi Partili Konklav: Hızlandırıcı mı, Sahneye Konmuş Bir İniş mi?

Bouchez’nin MR, PS, Les Engagés, Groen, Vooruit, CD&V ve Anders’i aynı masaya çağırması, uzayan felç halinin ve kurumsal yorgunluğun ardından geldi. Asıl soru, bu hamlenin gösterişli olup olmadığı değil; sıralı ve mantıklı olup olmadığıdır.

Bu noktada CRISP’in meşhur ifadesi yerli yerine oturuyor: “Atın önüne araba koymak.” Konklavlar, parametreler kilitlendiğinde—net bir çoğunluk ve ana hatları çizilmiş bir uzlaşı mimarisi varken—son virajı almak için işe yarar.

“Atın Önüne Araba Koymak” Neden Sadece Bir Deyim Değil?

Bir konklav koalisyon icat etmez; onu nihayete erdirir. Oysa bugün hâlâ çözülmemiş temel başlıklar var:

• çoğunluk meselesi (yalnızca metin değil),

• topluluk dengesi (tam meşru bir Flamanca çoğunluk),

• bütçe sürdürülebilirliği,

• kamu düzeni ve güvenlik (istasyonlar ve çevresi) gibi inandırıcılık testleri.

Kısacası: pist yoksa, pilotları kokpite kilitlemek uçağı uçurmaz.

Söylenmeyen Risk: N-VA’nın Yokluğu

N-VA cephesinde eleştiri şimdiden şekillenmiş durumda: “Masaya kimin oturacağına PS karar veriyor.” Bu, reformdan ziyade Vivaldi tarzı bir süreklilik riskine işaret ediyor.

Bunun iki somut sonucu var:

1. Flamanca meşruiyet: Sayılar tutsa bile “Flaman seçimi baypas edildi” argümanı, her hassas dosyada bir zaman bombasına dönüşebilir.

2. Bütçe anlatısı: Krizi yönetmeye dönük bir yama gibi algılanan bir anlaşmada “2029’a kadar denge” vaadi, mekanizma değil mesaj olarak kalabilir.

Peki TFA’nın Dışarıda Kalması?

Usul Demokrasisi mi, Temsil Demokrasisi mi?

Hukuken, her partiyi müzakereye davet etme zorunluluğu yoktur. Usul demokrasisi nihai oylamada ölçülür: çoğunluk, kabul edilen metinler—dosya kapanır.

Siyasal açıdan ise TFA’nın dışlanması sorunludur. Brüksel’de sıkça hissedilen şu duyguyu besler: “Sandıkta sayılıyoruz, mutfakta daha az.” Bu da, topluluk, sosyal ve kimlik fay hatlarıyla zaten gerilimli bir bölgede yürütmenin toplumsal meşruiyetini zamanla aşındırır.

İdeolojik Değil, Yönetişimsel Bir Kordon

Bu hamleyi “aşırı sağa kayış” diye etiketlemek indirgemeci olur. Ortaya çıkan şey, yönetişimsel bir kordondur: TFA’yı baypas edebilen aritmetik bir çoğunluk mümkünken, “alev alıcı” başlıklardan (devletin tarafsızlığı, sembolik değerler) kaçınmak.

Bu tercih ideolojik değil stratejiktir. Bedeli açıktır: yükselen bir aktörü, entegre—zorlayıcı da olsa—bir ortak yerine biriken bir öfke gücüne dönüştürmek.

Konklav Paradoksu

Konklav, bir iniş yöntemidir; kalkış motoru değildir. Tarihsel olarak, zaten çizilmiş bir anlaşmayı kilitlemek için kullanılır. Burada ise çoğunluk siyasal olarak kırılgan, anlatı olarak tartışmalıdır.

Masa ne kadar genişlerse (yedi parti), uzlaşı o kadar en düşük ortak paydaya çekilir: genel ilkeler, 2029’a kadar denge vaatleri, güvenlikte uzlaşı başlıkları. Felci bitirmek için faydalı; yönetişimi yeniden inşa etmek için yetersiz.

Sonuç

Evet, dar kurumsal anlamda demokratiktir.
Hayır, Brüksel’de temsil demokrasisi açısından sağlıklı değildir.

Temel risk: gerçek bir seçim sıçramasını entegre etmeden yönetmek, ilk bütçe ya da güvenlik şokunda çatlamaya hazır bir meşruiyet gerilimini kabullenmek demektir.

Brüksel’de bir hükümet, bir eğilime karşı kurulabilir.
Ama kalıcı yönetişim, toplumla birlikte inşa edilir.
Ve tam da bu nokta hâlâ çözümsüzdür.

Chronique – Bruxelles Korner - Kadir Duran 

Après Georges-Louis Bouchez, c’est désormais Bart De Wever, Premier ministre, qui s’invite frontalement dans le débat bruxellois. Le ton est posé, le message est dur, et la cible est claire : la gouvernance de la Région de Bruxelles-Capitale.
Une question traverse désormais l’espace public, sans détour : pourquoi des responsables politiques perçus comme extérieurs à Bruxelles veulent-ils absolument “gouverner” Bruxelles ?

Bruxelles, un “problème pour tout le monde”

Dans une interview accordée à La Première – RTBF, Bart De Wever ne mâche pas ses mots. Pour lui, Bruxelles n’est plus un problème régional, mais un problème national et européen.

« La situation à Bruxelles est un problème pour tout le monde. D’abord parce qu’ils réalisent des déficits incroyables. »

Le Premier ministre insiste sur un point central souvent éludé : les comptes de Bruxelles pèsent directement sur les chiffres consolidés de la Belgique. Autrement dit, chaque dérive budgétaire bruxelloise devient un dossier à défendre devant l’Union européenne.

« Si on jette l’argent par la fenêtre ici, c’est moi qui dois l’expliquer à l’Europe. »

Déficits, transferts et colère flamande

Le discours est clair : les efforts non consentis à Bruxelles sont compensés ailleurs par les autres Régions et par le fédéral. Une logique de transferts devenue, selon De Wever, politiquement et financièrement insoutenable.

« Chaque effort qu’ils ne font pas, ce sont les autres régions et le fédéral qui doivent compenser. »

Derrière cette déclaration se lit une exaspération flamande bien connue, mais désormais assumée au sommet de l’État : Bruxelles coûte, Bruxelles ne réforme pas, Bruxelles échappe à toute véritable tutelle.

“Donnez-moi Bruxelles cinq ans” : la tentation du pouvoir direct

La phrase est lourde de sens politique :

« Si on me donne carte blanche et cinq ans, je peux faire une économie d’un milliard et mieux gérer la ville. »

Bart De Wever se pose en manager de crise, revendiquant son bilan passé et son expérience de gestion. Mais il pointe immédiatement l’obstacle majeur : l’architecture institutionnelle bruxelloise.

• Une Région

• 19 communes

• des compétences éclatées

• des responsabilités diluées

« Avec les institutions comme elles existent ici, c’est impossible. »

Réforme institutionnelle ou mise sous tutelle ?

Le mot est lâché : réforme institutionnelle.
Pour De Wever, le problème bruxellois dépasse le budget. Il touche à la crédibilité internationale de la Belgique.

« Partout où je me rends, en Europe, on m’interroge là-dessus. On me dit : c’est quoi ce bordel ? »

Bruxelles, capitale de l’Europe, devient paradoxalement l’exemple de ce qu’un État fédéral ne parvient plus à expliquer.

Pourquoi “des étrangers de Bruxelles” veulent-ils Bruxelles ?

La question est brutale, mais elle s’impose dans le débat public bruxellois.
Ni Bouchez ni De Wever ne sont issus du tissu politique bruxellois francophone traditionnel. Pourtant, ils veulent réformer, encadrer, voire diriger Bruxelles.

Deux lectures possibles :

1. Bruxelles comme symbole
   Capitale, vitrine, point faible. Celui qui “répare” Bruxelles répare l’image du pays.

2. Bruxelles comme levier politique
   En attaquant la gouvernance bruxelloise, on parle à son électorat ailleurs, tout en imposant un rapport de force institutionnel.

Une chose est sûre

Bruxelles n’est plus seulement une Région.
Elle est devenue un dossier national explosif, un sujet de crédibilité européenne et un terrain de confrontation idéologique.

Et désormais, ce ne sont plus seulement les Bruxellois qui parlent de Bruxelles.
Ce sont ceux qui veulent la changer  de l’extérieur.

Bruxelles Korner

Gördüm!..
İçime alev düştü.
Hayallerim kanatlanmış,
Yıkılmış evin önünde, bir bebek!..

Üşümüş karların altında,
Taze tomurcuk, açmamış henüz,
Körpe kuzu, annesini emmeye durmuş.
Donmuş!..
Anne sütünün ilk damlası dudağında..

Yer, çok sallama bebeği,
Anne ninnisiyle uyuyacak.
Kar çok yağma, örtme üzerini,
Annesinin sıcak koynu, onu saracak.

Ağladım!..
Gözümde yaş, dilimde dua,
Kanat açmış uçmuş meleğim,
Doymadan yaşamaya.

Uç git meleğim!
Cennette üşümeyeceksin,
Anne sütünü, sıcacık içeceksin.
Melekler büyütsün seni,
Sallasın beşiğini,
Agucuk diyen sesinle,
Cennetler şenlensin.

Korusun Rabbim,
Emlik kuzularını,
Göstermesin evlatların,
Kanatlanıp uçtuklarını..

Bebekler anasız,
Sütsüz kalmasın,
Canlar dağlanıp,
Yanmasın…
Bir daha, bir daha acılar yaşanmasın.
         
Göz renkleri herkeste ayrı ayrı,
Bu gün gözlerdeki bakışlar,
Hep  aynı.
Vurdu deprem her yanı
Acısı var ülkemin, yastayım gayrı.

Hayalleri vardı herkesin,
Kim bilecek, hepsi bitecek.
Karanlık evlere çökecek,
Hayatlar sona erecek.

Malda, mülkte, canda yalan oldu,
Hayatlar, yaşanmışlıklar, bir mesel oldu,
Henüz yazılmayanlara konu oldu,
Dertler, acılar, sönen hayatlarla son buldu.

Bu gün bir ve beraberiz
Ellerimiz birer kepçe,
Ayaklarımız vinç,
Her birimiz birer makine.

Yürekler yanınca, ayaklar üşümez,
Canlar yanınca, soğuğu hissetmez,
Belki hava çok soğuk , kar ve yağmurluydu,
Fakat kimseler üşümez..

Babalar çocuklarını arıyordu,
Anneler kuzularını,
Çocuklar ağlıyordu,
Her bir ağız da dualar, yakarışlar.

Dağları yerinden yürütüp, sallayan,
Göğü yarıp, karları, yağmurları gönderen,
Rüzgarları savuran kudret,
Acıları sarma zamanı şimdi..

El ele verdi Türkiye’m ve yüz ülke,
Tek yürek, tek bilek olmaya.
Yaraları sarmaya, koştu her bir nefer,
Canları kurtarmaya.
 
Çanakkale ruhu taşır insanım,
Boğazdan düşmanı geçirmedi,
Yalnız yediği lokması da
Boğazından geçmezdi.

Somun ekmeğini,
Pişirdiği aşını, yemeğini,
Örtüsünü, minderini,
Açtı gönlünü, paylaştı evini.

Kardeşlik bu günde lazım,
Kırık gönülleri alalım,
Allah’ım şifa menbaından gönder,
Acıları azaltıp, yaraları saralım.

Hak Teâlâyı ve Habib-i Ekrem’i
Razı ve hoşnut edelim,
Ahirete göçenleri, rahmetle anıp,
Tek yürek, tek millet olalım…

Ferda Boz Güneri .?

      Köşe yazarımız Ahmet Urfalı “Değerler Bayrakla Yaşar” ana teması başlığı altında ‘Bayrak’ konulu konferans verdi.

      Kütahya Aysel-Selahattin Erkasap Sosyal Bilimler Lisesi Bilimler Lisesinde eğitimci, yazar ve şair Ahmet Urfalı’nın verdiği konferansa öğrenciler,  öğretmenler ve eğitim camiasından davetliler katıldı.

      Katılanlar tarafından yoğun ilgi gören etkinlikte, Ahmet Urfalı, Türk milletinin köklü tarihinden beslenen milli ve manevi değerlerin önemine dikkat çekti.

      Konferansta bayrağımızın milletimizin bağımsızlığının, birlik ve beraberliğinin en güçlü sembollerinden biri olduğu vurgulanırken, milli kimliğimizin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının önemi üzerinde duruldu.

     Öğrenciler programı ilgi ve dikkatle takip ederek değerler eğitimi açısından önemli kazanımlar elde etti.

        Program sonunda İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Mustafa Topuz tarafından günün anısına Ahmet UrfalI’ya hediye takdim edilirken, Okul Müdürümüz Zeki Kilitci de değerli katkılarından dolayı Ahmet Urfalı’ya teşekkür etti.

Günlerdir Jeffrey Epstein olaylarını, o çocukların yaşadıklarını düşünüyorum. Ne kadar anlamaya çalışsam da kafam hala karışık, içim hala sıkışıyor. Bir anne olarak bunu düşünmek bile tüylerimi diken diken ediyor. Çünkü bu sadece bir suç hikâyesi değil; bu, gücün, paranın ve sessizliğin çocukları nasıl savunmasız bıraktığını gösteren bir trajedi.

Epstein zengin, bağlantıları güçlü bir adamdı. Ama arkasında, küçük yaşta kız çocuklarını sistemli bir şekilde istismar eden, onları korkutan ve susturan bir yapı vardı. Bu çocukların çoğu masumca başlayan “iş fırsatları” ile tuzağa düştü: Masaj yapmak, birkaç saatlik iş… Ama sınırlar hızla silindi ve çoğu kendini çaresiz hissetti.

Bir anne olarak en çok yıkan nokta, bu çocukların yalnızlığı. Yoksulluk, ailesel sorunlar veya yalnızlıkları yüzünden tuzağa düşen küçük bedenler… Onları kim koruyacaktı? Onların sesi kim tarafından duyulacaktı? Epstein dosyasında sadece onun suçlu olması yetmiyor; bu bir ağ ve sistem meselesi. Güçlü isimler, politikacılar, ünlüler… İddialar var ama gerçek adalet çok az gerçekleşti.

Düşünsenize: Bir çocuk yaşadıklarını anlatmaya çalışıyor ama karşısında avukat orduları, tehditler ve “kimse sana inanmaz” cümleleri var. Bir aile evladını korumaya çalışıyor ama sistem “sus” diyor. Bu, en acı olan kısmı.

Çünkü tehlike, bazen kravatlı, güler yüzlü ve saygın görünen kişilerden çıkıyor. Dışarıdan bakıldığında toplum tarafından “başarılı”, “güvenilir” ve “saygın” görünen insanlar, aslında en savunmasız olanları hedef alabiliyor. Güçlerini ve sosyal konumlarını kullanarak güveni suiistimal ediyor, kurbanların sesini bastırıyor ve korku yaratarak sessizlik sağlıyor. Masum görünen teklifler, nazik sözler ve “sizi önemsiyorum” tavırlarının ardında bazen çok karanlık planlar gizlenmiş olabiliyor.

Bazen tehlike, sistemin ta kendisinden geliyor. Çocukları koruması gereken mekanizmalar — adalet sistemi, kolluk güçleri, sosyal hizmetler — çeşitli nedenlerle etkisiz kalabiliyor. Para, nüfuz ve bürokratik engeller, suçu açığa çıkarmayı zorlaştırıyor. Çocuklar yardım istemeye çalışsa da çoğu zaman “bunu ispatlayamazsın” veya “bize gelene kadar çok geçti” gibi soğuk cevaplarla karşılaşıyor. Sistem, bazen bilinçli olarak, bazen yapısal zayıflıklarından dolayı çocukların sesi olamıyor.

Epstein’ın hapishanede ölmesi ise birçok soru işaretini beraberinde götürdü. Ölümü, peki çok gerçeğin de gömülmesi anlamına geldi. Çocuklar için bu, ikinci bir adaletsizlikti. İlkinde bedenleri ihlal edildi, ikincisinde sesleri.

Bir anne olarak şunu söylüyorum: Konuşmak zorundayız. Rahatsız edici, mide bulandırıcı ve korkutucu bile olsa, bu hikâyeleri gündeme taşımak, başka çocukların hayatını kurtarabilir. Çünkü tehlike sadece görünür bir kişi veya bir olayla sınırlı değil; güvenmesi gereken yapılar bile çoğu zaman sessiz kalıyor.

Bu olay sadece Epstein meselesi değil. Bu, dünyanın çocuklara borcunu ödememesi meselesi. Ve bir anne olarak tek dileğim şu: Hiçbir çocuğun yaşadığı korkuyu anlatırken yalnız kalmaması, hiçbir annenin “Keşke daha önce fark etseydim” demek zorunda kalmaması.

Epstein dosyası belki resmi olarak kapandı ama kapanmadı. Çünkü o çocukların travmaları hâlâ devam ediyor. Biz unutursak, gerçek anlamda kaybederiz.

Bu yüzden içim dolu, kalbim ağır. Ama umudum var: Konuştuğumuz, paylaştığımız ve hatırladığımız sürece, çocuklar bir nebze de olsun korunabilir, sesleri duyulabilir.

Sevgiyle Kalın

Fikriye Ayrancı Keper
Belçika-Genk

de Kadir Duran

On a laissé s’installer une mise en scène devenue presque banale : des élus empilent les fonctions, et présentent ce cumul comme si tout appartenait naturellement à “leur mandat”. Comme si être député, conseiller communal, administrateur d’une intercommunale, membre d’un conseil d’administration d’un organisme public, tout cela n’était qu’une seule et même mission, un seul “service”.

En réalité, c’est souvent un système de multiprimes.
• Chaque casquette peut venir avec une rémunération, des jetons de présence, des indemnités, des avantages.
• Chaque fonction est ensuite vendue en communication comme une preuve d’“abnégation” : regardez comme je me bats pour vous.
• Et pendant que le citoyen croit payer un travail, il finance parfois surtout un portefeuille de mandats.

Le cynisme, c’est la promesse recyclée : “on va limiter le cumul”, “on va moraliser”, “ce ne sera plus le cas”. Et puis la réalité continue, parfois plus discrète, plus technique, plus “réglementaire”. Le cumul ne disparaît pas : il se restructure.

Le problème n’est pas qu’un élu ait de l’expérience locale et nationale. Le problème, c’est quand cette multiplication devient :
• une stratégie de carrière,
• une stratégie de revenus,
• et une stratégie d’image.

Car à force de présenter le cumul comme de l’engagement, on finit par transformer la démocratie en vitrine, et le mandat en métier à options : une fonction principale, et des “extensions payantes” autour.

Et au final, le citoyen est coincé dans l’arnaque la plus propre qui soit :
il vote pour un représentant… et il finance un collectionneur de mandats.

C’est peut-être ça, la fracture politique moderne : on ne reproche même plus aux élus de ne pas tenir leurs promesses. On leur reproche de tenir leur promesse la plus rentable : se servir d’abord, se raconter ensuite.

Une démocratie à la carte, principes stricts pour les autres, tolérance souple pour soi

« Je vous fais payer trois fois le même produit » : quand une enquête médiatique frappe, et qu’un parti riposte

Il y a quelques jours, j’écrivais cette phrase, volontairement provocatrice : « Je vais faire payer 3 fois le même produit ». Ce n’était pas un slogan gratuit : c’était une critique d’un mécanisme politique bien connu  l’empilement de mandats, de fonctions, de jetons, de postes “satellites”  présenté comme une seule mission noble, alors qu’il s’agit souvent d’un système de rente institutionnelle.

https://www.bruxelleskorner.com/makale/je-vous-fais-payer-3-fois-le-meme-produit-1174

Et puis l’actualité a rattrapé cette intuition.

Le 3 février 2026, un article publié par Le Soir (Julien Thomas) relaie une enquête de Bruzz visant un député bruxellois : Ilyas El Omari (Team Fouad Ahidar – TFA). Le cœur de l’accusation est lourd : l’utilisation présumée d’un collaborateur parlementaire pour des affaires privées, autrement dit un soupçon de confusion entre ressources publiques et intérêts personnels.

C’est précisément le type d’affaire qui, dans une démocratie, devrait être traité avec deux exigences simultanées :

1. la rigueur (faits, preuves, recoupements, contradiction)

2. la prudence (car l’accusation salit avant même qu’un juge ne tranche)

Ce que dit l’article : une suspicion structurée

Dans le récit médiatique, plusieurs éléments sont mis en avant :

• le député visé serait entrepreneur et administrerait (ou aurait administré) de nombreuses sociétés ;

• des témoignages cités suggéreraient une priorité accordée à l’activité commerciale ;

• et surtout, l’idée centrale : un collaborateur parlementaire aurait été mobilisé pour des tâches liées aux entreprises.

L’article précise que le député n’aurait pas donné suite aux sollicitations, tandis que sa formation politique dément.

La riposte : le communiqué TFA (03/02/2026)

La réaction est immédiate et cadrée : communiqué de presse, ton ferme, et trois axes de défense :

• Procédure interne : les collaborateurs sont recrutés pour du travail parlementaire, contrats encadrés (temps plein/mi-temps), suivi par la secrétaire de groupe.

• Légitimité du député : mise en avant de sa présence sur des dossiers techniques (commission spéciale Métro 3, commission Finances, budgets, Bureau/Bureau élargi).

• Démenti total : accusations jugées infondées, qualifiées de diffamation ; le collaborateur n’est plus en poste pour travail jugé insuffisant ; aucun fonds public n’aurait servi à autre chose que le cadre contractuel.

Le communiqué ajoute un angle politique : TFA serait ciblée à mesure que les “vétos” se lèvent, et subirait des attaques pour la discréditer.

Lecture Bruxelles Korner : ce que cette affaire dit vraiment

Indépendamment de l’issue  car une enquête n’est pas un verdict  cette séquence révèle une tension majeure dans la politique bruxelloise :

1) La frontière public/privé est devenue une zone grise

Le danger démocratique ne commence pas forcément par la corruption pénale. Il commence souvent par la banalisation :

• un agenda mixte,

• des équipes qui “dépannent”,

• des missions informelles,

• une confusion d’intérêts,

• et au final, une impression diffuse : l’élu se sert d’abord de la fonction, et sert ensuite les citoyens.

2) Le sujet n’est pas l’entrepreneuriat  c’est l’architecture du contrôle

Être entrepreneur et élu n’est pas un crime. Mais cela exige :

• transparence renforcée,

• séparation stricte des moyens,

• traçabilité des tâches,

• et, surtout, contrôles indépendants (pas seulement internes).

Aujourd’hui, la politique adore “se justifier” mais déteste se faire auditer.

3) L’effet médiatique précède toujours la preuve

Le problème contemporain : l’opinion publique juge en temps réel.
Quand un média sort un récit “fort”, le mal est fait. Même si demain, rien n’est établi, la réputation est déjà touchée.
Inversement, si les faits sont établis, le dommage institutionnel est encore plus grave : cela confirmerait l’idée que l’argent public peut être détourné par micro-usages.

Le nœud central : “payer trois fois”

Mon expression “payer trois fois le même produit” prend ici un sens brutal :

• payer une fois : par l’impôt, pour financer l’institution ;

• payer deux fois : par les rémunérations, cabinets, assistants, structures ;

• payer trois fois : si des moyens publics glissent vers le privé, même partiellement, même ponctuellement.

Ce n’est plus une formule. C’est une question de confiance, donc de stabilité politique.

Ce qu’il faut exiger maintenant

Sans hystérie, sans lynchage, mais avec méthode :

1. Clarification factuelle : quelles tâches précises ? quelles périodes ? quelles preuves matérielles ?

2. Contradiction complète : réponse directe du député, pas uniquement du parti.

3. Vérification indépendante : mécanisme d’audit / contrôle administratif si possible.

4. Règles bruxelloises plus dures : traçabilité des missions, limitation des zones grises, sanctions claires.

Moment de réflexion :

Le problème, ce n’est pas seulement un nom, un parti, ou un article.
Le problème, c’est que trop d’électeurs ont déjà l’impression que la politique fonctionne comme un business, et que certains mandats deviennent des plateformes personnelles.

Et quand cette impression rencontre une affaire de collaborateur, le soupçon devient un incendie.

Bruxelles n’a pas besoin de show. Elle a besoin de preuves, de règles, et de contrôle.

Pour finir

Il faut arrêter les géométries variables.

Quand un député cumule  conseiller communal, mandats para-publics, conseils d’administration  il y a un fait simple que trop de gens feignent d’ignorer : le temps n’est pas extensible. Et dans la pratique, une partie du temps de travail “député” sert inévitablement à préparer ou gérer des dossiers liés aux autres fonctions.

Or, ce temps-là est financé :

• par le budget public (donc par le contribuable),

• et politiquement par l’électorat, qui vote pour un mandat déterminé.

L’électeur ne paie pas un député pour qu’il avance, sur les heures de Parlement, des dossiers de commune ou des intérêts liés à d’autres structures. Même sans “enveloppe” illégale, même sans fraude, le conflit d’intérêt public/privé devient mécanique, parce que la frontière se brouille : qui sert-on, à quel moment, avec quels moyens ?

C’est exactement là que naît l’ambiguïté toxique :

• le cumul est présenté comme de “l’engagement”,

• alors qu’il fabrique une zone grise où le mandat principal finance les mandats secondaires.

Et dans un contexte politique où un parti sort d’une période de veto (ou de mise à l’écart), la lecture devient immédiatement instrumentalisée :

• pour les adversaires, c’est l’occasion de tirer à vue,

• pour le parti visé, c’est la preuve d’une attaque politique.

Résultat : on perd l’essentiel.
Ce n’est pas “pour ou contre” un parti. C’est une question de méthode démocratique : clarté des rôles, séparation stricte des missions, et transparence sur l’usage du temps et des moyens.

Parce qu’à force d’accepter ces cumuls et ces confusions, on finit avec une démocratie qui fonctionne à la carte : principes stricts pour les autres, tolérance souple pour soi.

Kadir Duran – Bruxelles Korner

ÖZGÜRLÜK

Ortaçağ filmlerinde görürüz,birisinin özgürlüğünü aldıklarında zincire vururlarmış şimdi şarj kabloları milyarlarca insanı bağlamaya yetiyor .

Telefonumuz yanımızda değilse eksik hissediyoruz.

Cebimizde taşıdığımız şey bir iletişim aracı mı,

yoksa modern bir tasma mı, emin değilim.

Eskiden kaybolduğumuzda adres sorardık,

şimdi navigasyon kapalıyken kalbimiz sıkışıyor.

Grand Place doğru inerken yolunu arayan bir turiste yol tarif etmenin ayrı bir keyfi vardı,şimdi ise herkes turist,herkes rehber.

Google:

Bizi bizden iyi tanıyor.

Daha düşünmeden ne arayacağımızı tahmin ediyor.

Bazen reklamlar geliyor ve diyoruz ki:

“Biz bunu sadece düşündük.”

Arama geçmişimiz var, izleme geçmişimiz var,neredeyse çocukken ne düşündüğümüzü dahi bilecek.

Para:

Nakit paradan vazgeçmemeliyiz!

Sessizdir, iz bırakmaz, kimseye hesap vermez.

Ama artık pek sevilmiyor.

Kart var, temassız var, uygulama var.

“Kolaylık” diyorlar adına.

Kolay

Ama hafızası kuvvetli.

Nerede, ne zaman, ne kadar…

Hepsini hatırlıyor.

Seneler sonra bile nerede ne ödediniz ,ne yediniz, nerede kaldınız önünüze uzun bir hesap gibi dökülebilir.

Altın:

Son günlerin en çok konuşulan maddesi .

Bizim kültürde altın sadece yatırım değildir.

Güvendir.

Yastık altıdır, düğündür, zor gündür.

Şimdi altın alırken kimlik sorulacakmış, kaynak sorulacakmış.

Kaynak nereden ?

Emeğin cevabı yetmiyor artık.

Büyüklerimiz altın alırken kimlik vermezdi.

Çünkü kimlik belliydi:

Alın teri.

Avrupa'da yaşıyoruz.

Burada her şey daha düzenli, daha sakin, daha sessiz.

Kimse bağırmıyor,

Sistem fısıldıyor.

Türkiye’de kurallar yüksek sesli.

Avrupa’da nazik.

Ama ikisi de aynı şeyi bekliyor bizden,neyi bekliyor ?

Alışmamızı.

Sosyal medyada özgürüz mesela.

Herkes konuşuyor.

Kimse susamıyor..

Biz özgürlüğümüzü daha tam kaybetmedik belki de.

Biz onu yavaş yavaş kaybediyoruz.

Biraz konfor keyf, birazda haz karşılığında.

Birazda “zaten herkes böyle” diyerek.

Kimse zorla almıyor,

Biz veriyoruz elimizle .

Fakat,

hâlâ bir şans var.

Özgürlük her zaman büyük devrimler değildir.

Bazen sadece durup sormaktır:

“Ben bunu gerçekten istiyor muyum"

Belki özgürlük,telefonu bir süreliğine kapatabilmektir.

Belkide cebindeki nakittir.

Ve kesinlikle şunu diyebilmektir:

“Hayır,bana sessizce dayatılan bunlara alışmak istemiyorum.”

Pazarınız özgür olsun .

Sait Köse

Brüksel, 1 Şubat 2026

Dipnot: fotoda telefon görünsün istedim ,bağımlılığımızın ispatı olması için .

Prof. Dr. Hilmi Özden

Türk fikir hayatının büyük düşünürü Mustafa Kemal Atatürk’ün fikirlerimin babası dediği Ziya Gökalp’in (1876 Diyarbakır-1924 İstanbul) Türk Ocaklılara Armağan olarak 1923 yılında yazdığı “Türkçülüğün Esasları” Dr. Salim Çonoğlu’nun hazırladığı haliyle Türk okuru ile yeniden buluştu. Dr. Çonoğlu genç kuşaklar tarafından anlaşılması belki zor-şüpheli olan bazı kelimelerin bugünkü anlamlarını da vermektedir. Böylece Ziya Gökalp’in eserleri berrak bir Türkçe ile yeni baştan derin okumalar yapmak isteyenlere zengin bir kapı açmıştır. Büyük Türk sosyoloğu hatta filozofu diyebileceğimiz Gökalp, Yahya Kemal’in ifadesi ile beyni hayatı boyu uranyum gibi çalışmıştır. Maalesef Türkiye’de Gökalp bazı sığ kalemler tarafından Türk Milletinden uzaklaştırılmaya çalışılmıştır. Fakat güneşin balçıkla sıvanamayacağı gibi o da her geçen gün fikir hayatımıza her sabah doğan güneş gibi zihinleri aydınlatmaya devam etmektedir. Dönemi için hayli ileri görüşlere sahip bu insanın sadece “Hukukî Türkçülük” yazısı bile bizlere çok şey anlatmaktadır: 

“Hukukî Türkçülüğün gayesi, Türkiye'de asri (çağdaş) bir hukuk vücuda getirmektir. Bu asrın milletleri arasına geçebilmek için, en esaslı şart; millî hukukun bütün şubelerini teokrasi ve klerikalizm bakiyelerinden (arta kalanlarından) büsbütün kurtarmaktır. Teokrasi, kanunların, Allah’ın yeryüzündeki gölgeleri addolunan (sayılan) halifeler ve sultanlar tarafından yapılması demektir. Klerikalizm ise esasen Allah tarafından vaz' edildiği (konulduğu) iddia olunan an'anelerin (geleneklerin) la-yetegayyer (değişmez) kanunlar addolunarak Allah’ın tercümanları itibar olunan ruhaniler tarafından tefsir edilmesidir (yorumlanmasıdır).

Kurûn-ı Vustai (Ortaçağ) devletlerin bu iki alamet-i mümeyyizesinden (ayırıcı özelliklerinden) tamamıyla kurtulmuş olan devletlere asri devlet namı verilir. Asri devletlerde, evvela gerek kanun yapmak ve gerek memleketi idare etmek, salahiyetleri (yetkileri) doğrudan doğruya millete aittir. Milletin bu salahiyetini tahdit (sınırlayacak) ve takyit edecek (kısıtlayacak) hiçbir makam, hiçbir an'ane ve hiçbir hak yoktur”[1].

“Saniyen (ikinci olarak), milletin bütün fertleri tamamıyla birbirine müsavidir (eşittir). Hususi imtiyazlara malik (sahip) hiçbir fert, hiçbir aile, hiçbir sınıf mevcut olamaz. Bu şartları haiz olan devletlere demokrasi namı da verilir ki, halk hükümeti demektir.

Hukuki Türkçülüğün birinci gayesi, asri (çağdaş) bir devlet vücuda getirmek olduğu gibi, ikinci gayesi de, mesleki velayetleri (otoriteleri), velayeti ammenin (kamu otoritesinin) müdahalesinden kurtararak, mütehassısların (uzmanların) salahiyetine (yetkisine) müstenit (dayanan) meslek muhtariyetleri (kendi kendine hareket edebilme serbestliği) tesis etmektir. Bu esasa müstenit bir kanun-ı medeni (medeni kanun) ile ticaret, sanayi, ziraat kanunları, Darülfünün, baro, tabipler cemiyeti, muallimler cemiyeti, mühendisler cemiyeti, ilh (vb) ... gibi mesleki teşkilatların mesleki muhtariyetlerin dair kanunlar yapmak da bu gayenin icabâtındadır (gereklerindendir) .

Hukuki Türkçülüğün üçüncü gayesi de bir asri aile vücuda getirmektir. Asri devletteki müsavat umdesi (eşitlik ilkesi), erkekle kadının nikâhta, talakta (boşanmada), mirasta, mesleki ve siyasi haklarda müsavi olmasını da istilzam eder (gerektirir). O halde, yeni aile kanunu ile intihabat (seçimler) kanunu bu esasa istinaden (dayanarak) yapılmalıdır.

Hulasa (kısaca), bütün kanunlarımızda, hürriyete, müsavata (eşitliğe) ve adalete münafi (aykırı) ne kadar kaideler ve teokrasi ile klerkalizme ait ne kadar izler varsa, hepsine nihayet vermek (son vermek) lazımdır”[2].

Görüldüğü üzere hukuk felsefesinin özetini yaptığı yazısında bugüne ve yarınlara ipuçları vermektedir. Türk aydını onun eserlerini tarihin tozlu sayfalarında müzelik değil tam tersine Yunus Emre’nin “her dem yeniden doğarız/Bizden kim usanası” mısraları ekseninde okumalıdır. Düşünürümüzün hakkını teslim ederek insaflı şekilde eleştirisini de (bu derin felsefi karşılaştırmalar yapabilen okuyucu için söz konusu olabilir) yaparak anlamaya çalışmak Türk Milleti için büyük önem arz etmektedir.

Çünkü Ziya Gökalp gibi fikir ve hareket insanları her millette kolay kolay yetişmemektedir. O 48 yıllık ömründe Türk Milletine güçlü, örnek bir şahsiyet, yüzlerce makale, onlarca eser ve yüce bir Turan Ülküsü bırakmıştır. Onun yaktığı ateş elden ele sonsuza kadar Türk gençleri tarafından taşınacaktır.

Kaynak: Ziya Gökalp, Türkçülüğün Esasları, Hazırlayan, Salim Çonoğlu, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2025.

Quand on se félicite d’une baisse de demandes… sans se demander où sont passés les gens

Un CPAS sort un exemple, presque comme un communiqué : « Nous n’avons pas autant de demandes de revenu de réinsertion que prévu. » Et aussitôt, le récit s’active. Dans certains cercles politiques et médiatiques, l’information devient une preuve : pas de tsunami social, donc la réforme du gouvernement Arizona fonctionne, donc tout va bien.

Sauf qu’un chiffre, isolé, peut fabriquer une réalité de vitrine. Et parfois, cette vitrine ressemble à un mensonge royal.

1) Moins de demandes ne veut pas dire moins de misère

La baisse des demandes n’est pas automatiquement le signe d’une amélioration. Elle peut être le signe d’un autre phénomène : le non-recours.

Quand les procédures se durcissent, quand les conditions se multiplient, quand l’accès se ralentit, la pauvreté ne disparaît pas : elle se déplace.

• Découragement administratif : délais, pièces exigées, convocations, contrôles, suspicions.

• Renoncement : fatigue, honte, peur d’être stigmatisé ou sanctionné.

• Portes plus étroites : critères resserrés, interprétations restrictives, décisions de suspension.

• Glissement hors radar : associations, dettes, famille, rue, travail au noir.

En clair : le compteur “demandes” peut baisser… parce que les gens n’arrivent plus à demander.

2) La communication politique fabrique un succès sans autopsie

Ce qui choque, ce n’est pas qu’un CPAS partage un chiffre. C’est la manière dont ce chiffre est immédiatement converti en trophée politique.

Le mécanisme est simple :
moins de demandes = moins de problèmes = réforme validée.

Mais ce raisonnement est fragile, parce qu’il ne mesure pas la réalité sociale ; il mesure seulement la quantité de personnes qui parviennent encore à entrer dans la procédure.

Et lorsqu’on “resserre” les politiques sociales, on obtient souvent exactement ce que la communication adore :

• moins de demandes,

• plus de silence,

• une apparence d’ordre.

Le silence devient un argument.

3) “Pas de tsunami” : la misère rendue muette

Le récit “tout va bien” a un effet pervers : il légitime la prochaine étape.

Si le “tsunami” n’arrive pas, on conclut qu’on peut serrer davantage :

• couper plus vite,

• suspendre plus facilement,

• sortir les malades du circuit,

• durcir les contrôles,

• renvoyer la détresse à l’invisible.

C’est une brutalité douce : une violence sociale emballée dans une phrase de satisfaction.

4) Où sont les partis ? Où est la contre-attaque ?

Le problème, ce n’est pas seulement la mesure. C’est l’absence de riposte sérieuse.

Parce que contester exige du courage politique :

• affronter l’accusation de “laxisme” ou “d’assistanat”,

• dénoncer une réforme présentée comme “responsable”,

• expliquer un phénomène impopulaire mais réel : le non-recours.

Alors beaucoup se taisent. Et ce silence ressemble à une convergence : tout le monde pense à son portefeuille, pendant que la réalité sociale devient un angle mort.

5) La seule question honnête

Pas : “combien de demandes ?”
Mais :

• combien de refus ?

• combien de dossiers abandonnés ?

• combien de rendez-vous repoussés ?

• combien de suspensions ?

• combien de personnes basculées vers les associations, les dettes, la rue ?

• combien de malades sortis des radars ?

Tant qu’on n’ose pas cette autopsie, on continuera à brandir des chiffres comme des médailles, en appelant “succès” ce qui n’est parfois qu’une chose : une pauvreté rendue invisible.

Bruxelles Korner — Kadir Duran

BRUXELLES KORNER  Analyse
26 janvier 2026
Par Kadir Duran

Des documents transmis au Parlement bruxellois révèlent plusieurs centaines de milliers d’euros engagés en 2025 dans des activités de team building au sein de l’administration régionale. Le débat serait banal dans une Région stable. Il devient explosif dans une capitale qui atteindra, le 30 janvier 2026, le cap de 600 jours sans gouvernement de plein exercice. Le cœur du problème n’est pas la cohésion d’équipe : c’est la cohésion politique — et la responsabilité transversale de tous les partis, y compris ceux qui crient aujourd’hui après s’être tus hier.

1) Les chiffres 2025 : une dépense concentrée, un symbole ravageur

Selon les éléments relayés dans la presse sur base de documents communiqués au Parlement :

• SPRB (administration) : Réception de Nouvel An 54.266 € ; “Summer Day” 74.099 €.

• Services d’Alain Maron (Ecolo) : 106.580 €, dont 91.000 € liés à Bruxelles Environnement (et 3.700 € pour son ministère, selon l’article).

• Services d’Ans Persoons (Vooruit) : 96.338 €, avec des coûts significatifs chez hub.brussels.

• Clerfayt (DéFI) : 9.854 € ; Van den Brandt (Groen) : 4.014 € ; Vervoort (PS) : 0 € (dans l’état rapporté).

Note : certains comptes sont mentionnés comme “pas terminés” dans la même séquence d’informations.

2) Pourquoi cela choque : la crise institutionnelle a détruit le “bénéfice du doute”

Le contexte change tout :

• 30 janvier 2026 : 600 jours sans gouvernement bruxellois, avec appels à manifester ce jour-là.

• Une impasse politique où la responsabilité est structurellement partagée, sur fond de tensions MR–PS et d’architecture institutionnelle bruxelloise qui rend les majorités plus difficiles à assembler.

Dans ce décor, une dépense d’événementiel interne n’est plus “une ligne RH” : elle devient un signal politique. Et le signal est mauvais : la machine continue à financer l’atmosphère pendant que les partis n’assemblent pas une majorité.

3) Tous responsables, y compris les “indignés sélectifs”

Ceux qui gouvernent (ou pilotent cabinets et organismes)

Ils doivent répondre sur trois points : utilité, proportion, procédure. Pas en slogans, en pièces.

Ceux qui dénoncent aujourd’hui

Le Parlement n’est pas une scène d’indignation, c’est un lieu de contrôle continu. Les partis qui découvrent le sujet en même temps que le public doivent expliquer leur absence de contrôle en amont.

Et surtout : la culture du “tout continue”

La crise bruxelloise a normalisé une dérive : l’essentiel est bloqué, le secondaire se déroule. Dans une démocratie, c’est l’inverse qui devrait se produire.

Encadré ,PS–MR : les deux mains sur le volant, les yeux ailleurs

Le PS et le MR sont les deux pôles dominants du jeu francophone bruxellois  et c’est précisément pourquoi leur “surprise” sonne creux.

• Le MR est premier parti au Parlement bruxellois côté francophone (20 sièges, 25,95%) ; le PS suit (16 sièges, 22,05%).

• Depuis des mois, la crise est décrite comme nourrie par un bras de fer MR–PS, notamment autour des configurations de coalition et du débat sur certains partenaires.

Alors, pourquoi cette impression de “yeux fermés” ?

1. Côté PS, la logique dominante est la protection de l’appareil et de la coalition sortante : ouvrir un front public sur l’administration (SPRB) et des organismes, c’est fragiliser ce qui reste de gouvernance en affaires courantes.

2. Côté MR, le calcul est double : capitaliser sur l’indignation sans s’enfermer dans une réforme “anti-event” qui s’appliquerait demain à tous, y compris aux niveaux de pouvoir où le MR gouverne aussi.

3. Pour les deux, il existe une tentation commune : préférer le bénéfice politique de la dénonciation à l’acte structurant qui oblige tout le monde (audit, open data, plafond automatique).

Conclusion : quand les deux partis majeurs tiennent les clés du récit et du blocage, ils ont aussi la responsabilité du remède. S’ils veulent prouver qu’ils ne “ferment pas les yeux”, ils doivent produire des actes  pas des postures.

4) Ce qu’il faut exiger (sinon, c’est de la communication)

Pour juger sérieusement  et éviter le procès d’intention,  il faut la transparence opérationnelle :

• factures détaillées (catering, location, animation, sécurité, logistique)

• procédures de marchés publics (mise en concurrence, conventions-cadres, seuils)

• nombre de participants + coût par tête

• objectif RH (réorganisation, risques psychosociaux, absentéisme)

• évaluation ex post (indicateurs, retours, impact)

Sans ces éléments, la dépense reste politiquement indéfendable dans le contexte actuel  même si elle est administrativement “régulière”.

5) Le pack “costaud” : mesures anti-hypocrisie applicables à tous

1. Plafond automatique des dépenses événementielles internes tant que la Région est en affaires courantes

2. Transparence active trimestrielle (open data) : objet, fournisseur, procédure, montant, coût par participant

3. Audit externe ciblé (SPRB + organismes cités) sur 2023–2025, avec doctrine de dépenses “essentielles / non essentielles”

4. Règle unique pour tous : mêmes seuils, mêmes obligations, mêmes sanctions administratives

5. Débat annuel au Parlement avec tableau consolidé des dépenses “hospitality / events / team building”

Conclusion

Le team building n’est pas le crime. Le crime politique, c’est la dissociation : une Région capable de financer l’ambiance, mais incapable de produire un gouvernement. À 600 jours de vide, Bruxelles n’a plus besoin de morale à la carte. Elle a besoin d’un exécutif de plein exercice  et d’une règle simple : à crise exceptionnelle, transparence exceptionnelle.

BRUXELLES KORNER / Kadir Duran

Une vitrine rénovée, une mémoire qui se délite

À Bruxelles, tout se rénove. Les façades se modernisent, les vitrines se « nettoient », les enseignes se standardisent. La ville aime le neuf, le lisse, le « conforme ». Mais parfois, dans ce processus ordinaire, un détail infime provoque en nous une secousse disproportionnée.

Aujourd’hui, j’ai vu les bureaux d’un homme en rénovation. En regardant la vitrine, j’ai compris que, dans la journée, son nom serait très probablement effacé. Un geste simple, presque mécanique : on gratte, on arrache, on recouvre. Un mouvement froid, comme une production en série.

Or ce nom n’était pas un autocollant banal. C’était un signe. Un point d’appui. Un morceau de l’histoire de Bruxelles.

Ce nom, c’était celui de Yakup Yurt (et non « Yakup Kurt », comme on le confond parfois). Au sein de la communauté turque de Belgique, on le connaissait comme « Tercüman Yakup », Yakup le traducteur. Pas « un » traducteur parmi d’autres : le traducteur d’une époque, le traducteur d’une génération. Le traducteur d’un Bruxelles où l’intégration se jouait à travers des formulaires, des rendez-vous, des procédures, et des phrases capables d’écraser un être humain.

Le « Tercüman Yakup » de Bruxelles : après Yakup Yurt (1950–2024)

Pendant de longues années, Yakup Yurt a servi de passerelle entre le turc et le français, notamment dans les tribunaux et les démarches officielles. Connu dans la diaspora sous le nom de « Tercüman Yakup Yurt », il est décédé au début du mois d’avril 2024. Les mots employés dans les hommages laissent apparaître l’image d’une figure « éclairée, en paix avec la société, appréciée » au sein de la communauté turque de Belgique.

Yakup Yurt est mort au début d’avril 2024. Pourtant, ce matin, j’ai eu l’impression d’assister à une deuxième disparition : celle qui survient lorsque la ville retire le dernier signe visible d’une présence.

Yakup Yurt : le traducteur devenu « institution »

Dans les diasporas, certains métiers cessent d’être de simples métiers : ils deviennent des fonctions sociales. Le traducteur, surtout, est souvent une porte de passage : un intermédiaire entre l’État et ceux qui n’en maîtrisent pas les codes, plus qu’un professionnel, presque un garant.

Yakup Yurt faisait partie de ces figures. Son nom circulait dans les familles comme une solution :

• « Il faut aller à la commune. »

• « Il faut comprendre cette lettre. »

• « Il y a un dossier au tribunal. »

• « Il y a un problème à l’hôpital. »

• « On ne comprend pas ce qu’on signe. »

Dans ces moments-là, il ne s’agit pas seulement de langue. Il s’agit d’existence. Un seul mot mal compris peut coûter cher : une aide manquée, un droit non réclamé, un document signé dans la précipitation, une situation qui s’alourdit… Dans cette réalité, traduire n’est pas seulement « passer du turc au français » : c’est empêcher qu’un citoyen devienne invisible parce qu’il ne parle pas la langue du guichet.

Une génération a connu Yakup Yurt :

• directement, parce que les démarches passaient par lui ;

• par son nom, parce qu’il était devenu une référence ;

• ou par nécessité, parce qu’un jour, on a besoin de quelqu’un qui comprend le système et refuse de vous laisser disparaître dedans.

Le paradoxe, c’est que beaucoup ne l’ont peut-être pas « aimé » au sens sentimental du terme. Mais presque tous le respectaient, comme on respecte une figure utile, structurante, indispensable. Il ressemblait à une institution non officielle de la diaspora bruxelloise.

Le choc : je ne l’ai pas connu, et pourtant j’ai eu mal

Je ne l’ai pas connu personnellement. Et c’est précisément pour cela que la scène frappe plus fort.

En voyant ce matin cette vitrine sur le point d’être effacée, j’ai ressenti une chose très nette : la mémoire collective ne disparaît pas dans un grand drame. Elle s’efface par couches, par gestes techniques, par rénovations, par travaux.

Un instant, je me suis vu dans un miroir glacé :

Un jour, nous aussi, nous serons un nom sur une vitrine.
Un jour, la vitrine sera rénovée.
Un jour, ce nom sera retiré.

Sans procès. Sans hommage. Sans archive.

C’est la violence silencieuse des villes contemporaines : elles avancent en effaçant. Elles se modernisent en neutralisant. Elles deviennent « propres » en grattant ce qui laisse trop de traces.

Effacer « un nom » dans la diaspora : qu’est-ce que cela signifie ?

Dans les quartiers, les diasporas bâtissent leurs points d’appui : boutiques, cafés, bureaux, associations, lieux de solidarité, enseignes dans la langue maternelle… Ce sont des ancrages. Des endroits où l’on respire. Où l’on est compris. Où l’on n’a pas à « expliquer » son accent.

Mais ces ancrages sont fragiles. Ils tiennent sur le verre, le papier, les loyers, les contrats. Et lorsqu’ils disparaissent, ce n’est souvent pas seulement une enseigne qui s’en va : c’est une partie de l’histoire sociale de Bruxelles qui s’efface avec elle.

Effacer le nom de Yakup Yurt d’une vitrine, ce n’est pas seulement retirer une plaque : c’est retirer une trace de ce qu’a été la communauté turque, et de la manière dont elle a tenu debout dans la complexité belge.

C’est ici que l’émotion devient politique : à qui appartient le droit de laisser une trace dans la ville ? Qui mérite la mémoire durable ? Pourquoi certains noms s’inscrivent dans la pierre (rues, plaques, commémorations) alors que d’autres n’existent que sur des vitrines facilement remplaçables ?

Bruxelles et la mémoire sélective : une ville qui intègre, mais archive peu

Bruxelles aime se présenter comme capitale internationale, ville-monde, mosaïque. La diversité est un slogan — parfois une réalité. Mais la mémoire des diasporas reste souvent hors des récits officiels.

Aujourd’hui, on célèbre la diversité ; mais on archive peu le passé des communautés :

• peu de plaques,

• peu de récits institutionnalisés,

• peu d’archives accessibles,

• peu de reconnaissance pour les « acteurs ordinaires » qui ont pourtant tenu la ville debout.

Or l’histoire de Bruxelles ne se résume pas aux grandes figures politiques ou aux institutions européennes. Elle s’écrit aussi dans les couloirs administratifs, aux côtés des traducteurs, des médiateurs, dans ce travail invisible qui relie l’humain à l’État.

Yakup Yurt appartient à cette catégorie : une figure « non officielle », mais vitale. Et c’est pour cela que sa disparition est doublement dangereuse : si la communauté n’entretient pas sa mémoire, personne ne le fera à sa place.

Dernier mot : la diaspora n’a pas le luxe de l’oubli

Ce matin, je n’ai pas seulement vu une vitrine rénovée. J’ai vu une leçon amère : à Bruxelles, la diaspora est souvent condamnée au provisoire. Elle construit, travaille, aide, soutient, tisse des réseaux de solidarité. Puis ses traces s’effacent, remplacées par une surface propre, neutre, sans récit.

Mais nous avons une responsabilité : ne pas laisser notre mémoire se réduire à des souvenirs privés. Ne pas accepter que nos figures structurantes disparaissent sans laisser de trace. Refuser que l’histoire collective se limite à « des anecdotes racontées en famille ».

Yakup Yurt est parti. Qu’il repose en paix.
Et qu’il sache que — s’il existe un au-delà — même ceux qui ne l’ont pas connu peuvent être marqués par ce qu’il a représenté.

Parce que ce nom sur une vitrine disait quelque chose de plus grand que lui : une époque, une génération, une manière de survivre à Bruxelles.

La vitrine s’effacera peut-être.
Mais si la mémoire s’efface aussi, alors nous ne perdrons pas seulement un homme : nous effacerons, de nos propres mains, une partie de notre histoire à Bruxelles.

Plus qu’un nom : que représentait « Tercüman Yakup Yurt » ?

Dans la diaspora, certains noms fusionnent avec une fonction. L’expression « Tercüman Yakup » dit exactement cela :

• pas seulement celui qui « traduit » la langue dans les démarches, mais celui qui transporte aussi le contexte et l’humain ;

• une interface « qui fait tenir » le quotidien, au cœur des institutions et de la réalité migratoire bruxelloise.

Repères biographiques : de Bursa à la Wallonie, puis à Bruxelles

D’après les éléments biographiques relayés dans la presse et les hommages, Yakup Yurt :

• est né à Bursa en 1950,

• est arrivé en Belgique en 1967 et y a poursuivi ses études,

• est diplômé de l’Université catholique de Louvain (UCLouvain) en communication,

• a exercé à partir de 1981 comme traducteur juré turc–français à Bruxelles,

• a vécu après sa retraite à Gemlik/Umurbey.

Les informations relatives à son décès évoquent la date du 7 avril 2024, et indiquent que l’annonce funéraire passait par Umurbey.

Dans ses textes : non pas « changer », mais « grandir humainement »

Dans les extraits qui circulent, la langue de Yakup Yurt dépasse le récit classique de l’« histoire migratoire » :

• une perception du temps entre Turquie et Belgique,

• la question de l’adaptation et de l’appartenance (inadaptation personnelle ou décalage culturel),

• une critique du mimétisme et du sentiment de supériorité observé en Occident,

• et, comme ligne de sortie, l’idée de se rejoindre sur des valeurs humaines minimales.

Cette posture en fait non seulement un traducteur, mais aussi un producteur de sens public au sein de la diaspora.

La traduction comme culture, pas seulement comme technique

Dans son profil et ses publications, la traduction apparaît comme une pratique esthétique et émotionnelle : poésie, aphorismes, références culturelles, aller-retour entre les langues. La mention d’un intérêt pour la traduction de « belles phrases » et de poésie va dans ce sens.

Un exemple de traduction de Nazım Hikmet (comme dans les textes évoqués) montre :

• l’effort pour préserver le rythme et l’image tout en portant le sens,

• un mouvement double : un turc qui s’ouvre au français, et un français qui revient au turc.

De Bruxelles à Umurbey : la mémoire diaspora en scènes minuscules

Dans ses écrits, Bruxelles n’est pas seulement une ville : c’est un lieu de mémoire. Une église au coin d’une rue, l’air froid, un petit-déjeuner, un sans-abri dans la rue, un pigeon à côté… Ce sont des scènes ordinaires, mais dans la littérature diasporique, ce sont souvent elles qui fixent le plus durablement le réel : elles capturent le grand social à travers le petit.

C’est pourquoi, dans les hommages, le fait qu’il soit décrit comme « connu » et « apprécié » n’est pas une formule : c’est l’indice d’un nom passé par le tissu vivant de Bruxelles.

Merhaba sevgili okurlarım, takipçilerim, öğrencilerim. Bir ülkenin kaderini en çok ne belirler? Para mı, teknoloji mi, ordusu mu? Hayır, bana göre cevap şudur: En çok eğitim sistemi belirler, bugün size iki önemli ülkenin eğitim sistemini yan yana koyup, karşılaştıracagım.

Biri Türkiye Cumhuriyeti ve diğeri Çin Halk Cumhuriyeti. Biri disiplinle, sınavla, milyonlarca gençle dünyayı sarsıyor; diğeri eşitlik hayâliyle, genç nüfusuyla ve bitmeyen reform sancılarıyla yıllardan beridir yol almaya çalışıyor. Hangisi daha başarılı? Hangisinden ne öğrenebiliriz? Geliniz, biraz bu konu üzerinde sohbet edelim...

İki Farklı Başlangıç Hikâyesi

Çin’de eğitim 1949 Devrimi’yle birlikte Parti’nin ideolojik silahı hâline geldi. Bugün 9 yıl zorunlu eğitim vardır yani 6 yıl ilkokul + 3 yıl ortaokuldur. Sistem demir gibi merkezidir, Milli Eğitim Bakanlığı her dersi, her kitabı, hatta her öğretmenin ağzından çıkacak cümleyi bile belirliyor. Xi Jinping Düşüncesi artık matematik problemlerinin bile satır aralarına sızmış durumda. Lise sonunda Gaokao denen dev sınav var; tek bir puanla milyonlarca gencin kaderi yazılıyor. Erişim %99 yani inanılmaz bir rakam ama kırsalda hâlâ “Hukou Sistemi” yüzünden şehir okullarına gidemeyen çocuklar vardır.

Türkiye’de ise hikâye 1923’te başlıyor, Eğitim, Cumhuriyet’in en güçlü eşitlik aracı olarak doğdu. Bugün 12 yıl zorunlu eğitim var: 4+4+4, Müfredat ulusal/millî ama son yıllarda “Türkiye Yüzyılı Eğitim Modeli” gibi girişimler biraz nefes aldırmaya çalışıyor. Üniversiteye geçiş yine merkezi sınav YKS ile oluyor. Erişim %95 fena değil, ama Doğu’da hâlâ Batı’nın zengin/çeşitli imkânları yoktur

Kısaca Çin kısa, sert ve disiplinli bir yol çizmiş; Türkiye daha uzun, daha kapsayıcı ama biraz dağınık bir yol seçmiş görünüyor. İkisinde de ortak nokta, her şey başkent Ankara’dan ya da Pekin’den yönetiliyor.

Sınıfta Hava Nasıl Bakalım?

Çin sınıfı genellikle sessiz, öğrenciler önlerinde, öğretmen tahtada, STEM (bilim-teknoloji-mühendislik-matematik) kokusu ağır basıyor. Ezber hâlâ güçlü, ama son yıllarda “yaratıcılık” kelimesi de yeni yeni duyulmaya başlandı. Yapay zekâ destekli öğrenme platformları yaygınlasıyor. Öğrenci/öğretmen oranı 1:15, öğretmenler devlet memuru, maaşları iyi, toplumda saygınlıkları yüksek olup, Çin’de öğretmen olmak hâlâ bir onurdur.

Türkiye sınıfı daha canlı, bazen biraz gürültülüdür. Yeni müfredat “beceri odaklı” diyor ama öğretmenler hâlâ “konuyu yetiştirelim” telaşındadır. Dijital araçlar var (EBA), ama köy okullarında internet bazen rüya gibi kalıyor. Oran 1:16  seviyesindedir, öğretmen maaşları düşük, atama bekleyen on binlerce genç var ve tükenmişlik çok yaygındır.

Çin’de öğretmen “saygın bir memur”, Türkiye’de “fedakâr ama yorgun bir kahramandır”.

Peki PISA Masasında Kim Önde?

PISA 2022 sonuçları çok net konuşuyor. Çin (en iyi bölgeler: Pekin, Şanghay, Jiangsu, Zhejiang) matematikte 552, bilimde 543, okumada 510 puanla dünyada zirvede ama dikkat edelim: Nitekim bu skorlar/rakamlar ülkenin tamamını değil, en parlak bölgelerini gösteriyor. Gerçek ortalama muhtemelen daha düşüktür.

Türkiye matematikte 453, bilimde 476, okumada 456 puan aldı  yani OECD ortalamasının altındadır. En çarpıcı olan, zengin aile çocuğu ile köydeki çocuk arasında uçurum vardır. Eşitlik endeksi çok düşüktür, yani Çin sınav makinesi gibi çalışıyor ve sonuç alıyor. Türkiye eşitlik için çabalıyor ama verimlilikte geride kalıyor.

Üniversite ve Gelecek Vizyonu

Çin üniversiteleri artık küresel arenada devdir. Tsinghua ve Pekin Üniversitesi QS sıralamasında ilk 20’dedir. Araştırma bütçesi devasadır, yani uluslararası öğrenci sayısı yarım milyona yakındır. Gaokao’yu kazanan gençler bu okullara yerleşiyor.

Türkiye’de ODTÜ, Boğaziçi, İTÜ hâlâ bölgesel liderdir. Ama araştırma bütçesi düşüktür, uluslararası sıralamalarda genellikle 400-600 bandında kalıyoruz. Türkiye’de beyin göçü hâlâ en büyük yaradır.

Reform Rüzgârları ve Acı Gerçekler

Çin 2021’de “Çift Azaltma” diye bir politika çıkardı: okul dışı dershaneleri büyük ölçüde kapattı, çocukların uykusuzluğunu ve stresini azaltmaya çalıştı. Şimdi sınıflara yapay zekâ giriyor ama hâlâ en büyük şikâyet aşırı rekâbet ve gençlerdeki intihar oranlarıdır.

Türkiye’de 2024’te yeni model gelmiştir: Beceri odaklı, değerler / etik eğitimi güçlüdür. Ama öğretmenler “yine mi müfredat değişti?” diyorlar. Müfredat istikrarsızlığı, öğretmen motivasyonu ve mülteci entegrasyonu hâlâ çözülmemiş yaralar vardır...

Peki Ne Yapmalı? Gerçekçi Öneriler

Çin bize şunu öğretiyor: Disiplin, merkezi planlama ve kaynak odaklılık gerçekten sonuç veriyor. Ama bedeli ağırdır, yaratıcılık eksikliği, aşırı stres, bireysel özgürlüklerin gölgede kalmasıdır.

Türkiye bize eşitlik ve kapsayıcılık konusunda samimi bir çaba gösteriyor. Genç nüfusu, kültürel zenginliği ve demokratik zemini büyük avantaj ama merkeziyetçilik, istikrarsız reformlar, düşük öğretmen motivasyonu ve bölgesel uçurumlar hâlâ önümüzde duruyor.

BEKÂMIZ icin çok önemli olan eğitim konusu bir akademisyen/bir öğretmen olarak benim ANA BÜYÜK DERTLERİMDEN biridir. Benim somut önerilerim şöyledir, elbette bunlara ilerleyen süreçte baska ekleyeceklerim de olacaktır:

♦ Öğretmen maaşlarını ciddi şekilde artıralım, Çin’de öğretmen olmak bir onur; bizde de öyle olmalıdır. Maaş artışı + sürekli eğitim zorunluluğu getirilmelidir.

♦ Dijital altyapıyı kökten güçlendirelim, EBA’yı Çin’in yapay zekâ platformları seviyesine taşımak için ciddi yatırım şarttır.

♦ Doğu illerine özel eğitim fonları ayıralım, öğretmenlere kırsalda ek prim verelim, okullaşma oranını yükseltilmesi gerekmektedir.

♦ Sınav baskısını azaltalım, Çin’in “Çift Azaltmasından” ilham alıp okul dışı yükleri hafifletelim, beceri odaklı değerlendirme sistemleri yaygınlaştıralım. Tek büyük bir sınav değil aşamalı yani kademeli 3’lü sınav sistemi getirilmelidir. Tek ve büyük bir sınav sonucuna göre bir insanın HAYATINA - KADERİNE karar verilmesi yanlış/hatalı bir uygulamadır, en azından 3’lü yani kademeli sistem depresyonu, travmayı, baskıyı azaltır. 1. sınavı kazanan,  2. sınava girme hakkı elde eder, 2. sınavı kazanan 3. sınava girer...

♦ Araştırma ve uluslararasılaşmayı artıralım, üniversitelerde ortak Çin-Türkiye öğrenci değişim programları başlatalım. Erasmus benzeri bir “İpek Yolu Bursu” hayâl edelim. Yurtdışına sadece öğrenciler değil, egitimcilerin de gitmesi, kendilerini geliştirme-yetiştirme vb. birçok yararı olacağından yurtdışı deneyimlere devlet daha çok destek vermesi gerekmektedir.

♦ Ruh sağlığını ciddiye alalım, pandemi sonrası artan kaygı ve depresyonu görmezden gelemeyiz, okullarda rehberlik hizmetlerini güçlendirilmesi gerekmektedir.

♦ Herkez üniversite okuyacak diye bir SAÇMALIK yerine bilim, hayatın gerçekleri, insanların özellikleri vb. göz önünde bulundurularak dünya hayatının, sanayinin, faprikaların, özel sektörün ihtiyaç duydugu ve duyacağı TEKNİK ELEMANLARIN ihtiyaca cevap vereceği oranda gençleri, ortaokul veya liseden sonra 3 ila 4 yılda, bir mesleğin erbabı olacak şekilde yetiştirmek zaruriyeti vardır.

♦ Üniversitelerde birçok bölümün 4 yıl olması bilimsel gerçeklere aykırıdır, hele de digital devrimin, yapay zeka, otamasyon hatta çok yakında bütün dünyayı saracak olan süper zeka döneminde, 4 yıllık fakültelerin bazılarının süresinin 2 veya 3 yıla düşürülmesi gerekmektedir.

Eğitim olgusu bir milletin, bir ulusun, bir halkın , bir devletin en önemli BEKÂ konusudur. İyi, sağlam kaliteli, gerçekci, uygun bir eğitim sistemiyle DEVLETLER kendi insan sermayesini en verimli şekilde değerlendirmiş olur. Aksi durumda insan sermayesi adeta carcur olur, harcanır...

Eğitim bir yarış değil, bir medeniyet inşasıdır, Çin bize disiplini ve planlamayı, Türkiye bize eşitliği ve umudu hatırlatıyor. İkisinin en iyi yanlarını birleştiren bir sistem, belki de 21. yüzyılın en güçlü modeli olur. Sizler ne dersiniz? Çin’in sınav ordusu mu, Türkiye’nin genç ve dinamik potansiyeli mi daha umut vericidir?

Yorumlarda buluşalım.

Muhabbetle/Sevgiyle Kalınız/Başarılar/Kolaylıklar Diliyorum...

Dr. Bedri ŞAHİN - Almanya NRW

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Eğitim Bilimleri ve Uzakdoğu Çalışmaları Uzmanı

Merhaba değerli okurlar, bugün sizleri tarihin tozlu sayfaları arasında kısa ama bir o kadar da derin bir yolculuğa çıkarmak istiyorum. Okurken sizi yormayacak fakat zihninizde o günlerin devasa mücadelesini canlandıracak bir vesikayı paylaşmak niyetindeyim.

Bundan tam 62 yıl önce, 18 Mart 1964 tarihli Akşam Gazetesi, Çanakkale Zaferi’nin 49. yıl dönümü vesilesiyle cephenin tozunu yutmuş, barutu koklamış iki kahraman gaziyle bir mülakat gerçekleştirmişti. Aradan geçen onca yıla rağmen, hafızalarındaki o taze heyecan ve vatan sevgisi kelimelere döküldüğünde ortaya paha biçilemez bir tablo çıkıyor.

Ateş Çemberi İçinde Bir Üsteğmen: Nizamettin Çoray

Çanakkale Cephesi’nde görev yapan birliklerin içinde, Topçu Üsteğmeni rütbesiyle bataryaların başında duran Nizamettin Çoray, 18 Mart günü yaşanan deniz savaşını şu sarsıcı cümlelerle aktarıyor:

“Düşman gemileri günlerden beri hatlarımızı adeta bir ateş yağmuruna tutuyordu. 7 Mart’ta bu hücum artık son haddine, dayanılmaz bir boyuta ulaşmıştı. Düşman, attığı binlerce mermiyle bizi tamamen yok ettiğini, tabyalarımızı susturduğunu zannederken, 18 Mart sabahı bizi yine dimdik karşısında gördü. O an deniz, devasa gemilerin manevralarıyla beyaz köpüklerle çalkalanmaya başladı. Karşılıklı ateş yağmuru yeniden tazelenmişti. Tanrı'nın verdiği o sarsılmaz iman gücümüz, sanki mermi olup düşmanın kalbini deliyordu. O gün denizin mağrur devleri birer birer devrildi. Fransızların göz bebeği Bouvet Zırhlısı ve iki torpidosu peşi sıra Boğaz’ın serin sularına gömüldüler. Onları, 'yenilmez' denilen Irresistible ve Ocean isimli korkunç harp gemileri takip etti. Boğaz o gün onlara geçit vermedi.”

"Geri Çekilmek Yok!": Ali Tezcan ve Mustafa Kemal'in Emri

Henüz 23 yaşında bir delikanlıyken vatan savunmasına koşan Ali Tezcan ise, tarihin seyrini değiştiren o kırılma anlarından birine, bizzat Mustafa Kemal’in yanında şahitlik edişini anlatıyor. Kanlısırt’ın barut kokan yamaçlarında yaşanan o anları Ali Tezcan’ın ağzından dinlemek, tüylerimizi diken diken etmeye yetiyor:

“Kanlısırt’a varmıştık ki, bir anda karşımıza 57. Alay Komutanı Mustafa Kemal ve 27. Alay Komutanı Şefik Bey çıktılar. Mustafa Kemal, keskin bakışlarını üzerimize dikerek bana: ‘Yalovalı ne oldu? Düşman aşağıda mı?’ diye sordu. O anki çaresizlikle, ‘Kumandanım hep telef olduk. Yüzbaşım toprak altında kaldı, deniz kenarı İngilizlerle dolu’ dedim. Bir anda damarları adeta teninden fırlayan, bakışları çelikleşen Mustafa Kemal’in cevabı tarihe kazınacak nitelikteydi: ‘Geri çekilmek yok, ileri!’ İşte o gür ses, aradan geçen onca yıla rağmen hâlâ kulaklarımda bir dalga gibi yankılanıyor. O emirle ilerledik, kan döktük, can verdik ama nihayetinde kazandık.”

Tarihin Emanetine Sahip Çıkmak

Savaşın her saniyesini ruhlarında taşıyan gazilerimizin bu kısa ama etkileyici anıları; hem isimsiz kahraman askerlerimizin hem de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün askeri dehasının Çanakkale’yi nasıl bir “Geçilmez” destanına dönüştürdüğünü bir kez daha kanıtlıyor. Onlar sadece birer savaşçı değil, bugünkü özgürlüğümüzün mimarlarıydı.

Bu röportajlar bizlere hatırlatıyor ki; Çanakkale sadece bir toprak parçasının savunulması değil, bir milletin onur savaşıdır. Gazilerimizin o günkü heyecanını bugün kalbimizde hissedebiliyorsak, ne mutlu bizlere.

Yeni ve farklı bir konuda, tarihin başka bir köşesinde tekrar görüşmek ümidiyle… Şehitlerimizin ve gazilerimizin ruhu şad olsun.

Dr. Mehmet Arslan

Tarihçi Bağımsız Akademisyen

Balkanlar, tarih boyunca çok dilli, çok kültürlü bir mozaiğin adı oldu. Ne var ki bu mozaiğin bazı taşları, parıldaması gerekirken bilinçli biçimde gölgede bırakıldı. Kuzey Makedonya’daki Türk varlığı, bunun en çarpıcı örneklerinden biridir. Asırlardır bu topraklarda yaşayan, kültürün taşıyıcısı, şehrin kurucusu, ekonominin orta direği olan bir topluluk… Ama gelin görün ki hâlâ kendi yurdunda misafir muamelesi görmeye zorlanıyor. Makedonya’da demokrasi konuşuluyorsa, öncelikle yapılması gereken, gözümüzü bu hakikate çevirmektir:

Türklerin sesi hakkından daha düşük çıkıyor.

Demografi Değişmedi, Siyaset Değişti; Ama Eksik Olan Hep Aynı

Bugün Üsküp’ten Gostivar’a, Plasnica’dan Merkez Jupa’ya kadar Türkler canlı, üretken ve görünür bir topluluk. Ancak temsil mekanizmalarına bakıldığında tablo bambaşka: Türkler ne yerel meclislerde güç bulabilecek kadar sandalye sahibi, ne karar alma süreçlerinde etkili, ne de hak ettikleri saygınlıkla masada yer alıyorlar. Siyasi partiler, Türk oyunu talep ederken sahada birden “dost”, mecliste ise birden “unutkan” oluveriyor. Bu unutkanlık tesadüf değil; yapısal bir ihmalin adıdır. Türk toplumu bir yandan kültürel haklarını korumaya çalışırken diğer yandan demokrasiyi ayakta tutuyor. Çünkü unutulmasın: Görmezden gelinen her azınlık, aslında demokrasinin eksik kalan parçasıdır.

Dil: Bir Halkı Ayakta Tutan Son Kale

Bugün Türkçe eğitim veren okulların bir kısmı öğretmen eksikliği, idari yetersizlik ve politik ilgisizlikle karşı karşıya. Gençler anadillerinde eğitim almanın güçleştiği bir ortamda büyüyor. Dil, bir halkın hafızasıdır; hafıza kaybı da kültürel yok oluşun ön adımıdır.

Peki, soralım: Bir halk kendi dilinde geleceğini yazamıyorsa, o ülkede eşitlikten söz edilebilir mi? Türkler bu sorunun cevabını çoktan verdi: Hayır. Ama mücadele bitmiş değil.

Demokrasi, Azınlığın Güvende Hissettiği Yerdir

Bir devlet, kendisini çoğulcu, demokratik ve kapsayıcı olarak tanımlıyorsa bunun ilk testi azınlıklardır. Eğer o küçük görünen topluluk güvende, temsil edilmiş ve değerli hissediyorsa, o ülkede demokrasi vardır. Aksi hâlde “çoğulculuk” sadece bir kampanya sloganından ibarettir.

Bugün Makedonya’nın demokrasi karnesinde en zayıf notların başında, Türklerin temsili geliyor. Ve bu yalnızca Türklerin değil, Makedonya’nın Avrupa Birliği geleceğinin de önündeki engellerden biri. Çünkü Avrupa’ya yönelen her ülkenin ilk sorumluluğu, kendi vatandaşını eşit yurttaş kılmaktır.

Değişim Kapıda: Mazlum Olmaya Niyetli Bir Halk Yok

Makedonya Türkleri sabırlıdır ama sessiz değildir; barışçıldır ama edilgen değildir. Tarih boyunca olduğu gibi bugün de haklarını diplomasiyle, hukukla ve demokratik kanallarla aramaya devam ediyorlar. Fakat bir gerçek artık daha yüksek sesle dile getiriliyor:

Bu topraklarda misafir değiliz; kurucu unsurlardan biriyiz!!!

Bu cümle sadece kimlik beyanı değil, aynı zamanda siyasal bir taleptir: Eşit temsil, eşit fırsat, eşit saygınlık.

Son Söz: Hakikat, Eninde Sonunda Kendini Duyurur

Görmezden gelinen gerçekleri sonsuza kadar bastırılamaz...

Bugün Makedonya Türklerinin yaşadığı görünürlük ve temsil sorunu, yarın ülkenin demokrasi vitrinindeki en belirgin çatlak olacaktır. Ve hiçbir ülke, kendi geleceğini bu çatlaklara emanet edemez. Türklerin mücadelesi sadece kendi kimlikleri için değil; Makedonya’nın daha adil, daha eşitlikçi ve daha onurlu bir geleceğe kavuşması içindir.

Bu yüzden sesleri kısık gibi görünse de umutları gürdür. Çünkü bilirler ki:

Hakikat gecikir, ama gizlenemez…

Dr. Reyhan Rahman

Uluslararasi Iliskiler - Harran Üniversitesi

AHMET URFALI

    “Yerleşik insan, bir ailenin sınırlı menfaatleri dışında herhangi bir hak davası gütmeye ve daha geniş bir cemiyet yapısının gereklerini düşünmeye ihtiyaç duymazken, bozkırlı, kalabalık sürülerini türlü manevralarla kışın ayrı, yazın ayrı ve birbirinden uzak mesafelere götürmek; otlakları ve suyu silahla muhafaza etmek; hayvanların yaylak ve kışlaklarda barındırılması, çeşitli hastalıklardan korunması, tedavi edilmesi gibi maharetlerde yatkınlık kazanmak; gerektiğinde otlak ve kaynakları ortaklaşa kullanabilme için diğer sürü sahipleri ile anlaşmalar yapmak ve aralarındaki haksızlıkların, anlaşmazlıkların halli için bir hakem heyeti ve başkanlığı tesis etmek; nihayet besicilik-çobanlık zamanla geliştikçe çok geniş arazi üzerine yayılan, şiddetli rekabetlerden bunalan kabilelerin toplanarak müştereken mücadeleye hazır tutulması zaruretinin doğurduğu daha kuvvetli bir teşkilat kurmak, buna ‘meşruiyet’ kazandırmak gibi hukuki yollar aramak zorunda kalmıştır.”

   “Böylece bozkırlı, çobanlığın geliştirdiği sevk-idare kabiliyet ve emretme-itaat alışkanlığını ‘hayvan sürülerinden insan kütlelerine intikal ettirmek’ suretiyle beşeriyet tarihinde çok etkili bir dinamizm içine girerek bambaşka bir dünya görüşü elde etme şansına erişmiştir.”

“Bu durum bütün sosyal, ekonomik, hukuki cepheleri ile tarihte ilk ‘sosyal organizasyon’un açık belirtisinden başka bir şey değildir.” İbrahim Kafesoğlu sözleri ile tarihimize yeni anlamlar yüklenir.

   Bu sosyal organizasyonunun ilişkileri töreye göre düzenlenir. Divan-ı Lûgat’it Türk, “El kaldı, törü kalmas” (Devlet gidebilir, ama töre kalıcıdır.) demektedir. Çünkü kalıcı olan töre, devleti yeniden kurabilir. Nitekim Orhun abidelerinde; töreyi kazanmak, töreyi düzenlemek, törece yaşamak, töreyle büyümek, töreyi bırakmak, töreyi tutmak, töreyi bozdurmamak şeklinde onlarca deyim geçer.

   Töre kavramı, Kutadgu Bilig’de “küntogdı” sembolüyle anlatılmıştır. Küntogdı anlamı itibariyle güneş manasına gelmektedir. Güneşin tabii yapısına benzetilen törenin yerine konulmuştur. Eserde işlenen ütopik devlet fikri içerisinde Hakanı temsil etmektedir. Yani, Küntogdı – Hakan – Töre – Güneş olarak sembolleştirilmiştir.Küntogdı’nın ifadeleriyle açıklanan güneş-töre benzetmesinin ne kadar yerinde olduğu ortadadır. “Güneşe bak, küçülmez, bütünlüğünü daima muhafaza eder, parlaklığı hep aynı şekilde kuvvetlidir.”, “Benim tabiatım da ona benzer, adalet ile doludur ve hiçbir vakit eksilmez”, İkincisi- güneş doğar ve dünyayı aydınlatır, aydınlığını bütün halka eriştirir, kendinden hiçbir şey eksilmez”, “Benim de hükmüm bu öyledir, ben ortadan kaybolmam; hareketim ve sözüm bütün hak içindir aynıdır.”, “Üçüncüsü-bu güneş doğunca yere sıcaklık gelir, o zaman binlerce renkli çiçekler açılır.”, “Benim bu törem hangi memlekete erişirse, o memleket baştanbaşa kayalık dahi olsa, hep düzene girer.” Tanrı iradesinin, tabiat nizamını tesis edişiyle törenin beşeriyeti ıslahı arasındaki tabii ahengi düşündürmektedir. Nitekim “Güneş doğar temiz veya kirli demeden her şeye aydınlık verir, kendisinden bir şey eksilmez.”, “Benim de hareketim tıpkı böyledir, herkes benden nasibini alır”, “Bir de güneşin burcu sabittir, bu sabit dediğim, temeli sabit olduğu içindir.”, “Güneşin burcu Arslan’dır ve bu burç yerinden kımıldamaz; yerinden kımıldamadığı için evi bozulmaz.”, “Benim tavır ve hareketime bir bakın; benim de katiyen değişmez.”

    Kararlar töreye göre verilir. Ulusun teminatı her şeyden önce töredir. Zira ahlaki, sosyal, siyasi ilkeler töreye göre tespit edilerek, uygulanır. Törede ortaya konulan ilkelerin doğruluğundan, adil oluşundan kimsenin şüphesi yoktur. Zira “Töre konuşunca Hakan susar.” Adalet bey ile ulusa aynı dağıtılır, kimsenin ayrıcalığı olamaz. Töre Kelimesi ile Türk adı aynı kökten çıkmıştır. Türk; töreli, kanun-nizam sahibi, Tanrının has yaratığı, töresi olan, güçlü-kuvvetli anlamlarına gelir. Hakanlar, devleti töre ile yönetirler. Selçuklu ve Osmanlılar, eski örf ve adetlere “Oğuz Töresi” deyip uyarlardı.

   Töre, Türk ordu sisteminde hiçbir taviz vermeden günümüze değin uygulanmıştır. Çünkü göçer-bozkır hayatı güçlü bir ordunun sürekli hazır bulundurulmasını gerektirir. Devlet töresini hakan ve kurultay, halk töresini ulus kendisi yürütür. Töre sayesinde dağınık kitleler ulus-millet haline gelir. Törede, yalan söylememek, hırsızlık yapmamak önemli olup, aksi davranış gösterenler çok şiddetli cezalandırılır. Sosyal dayanışma, toplumsal yardımlaşma, konukseverlik Türk töresinin mühim göstergeleridir. İmeceden kaçana hiç tesadüf edilmez. Muhtaçlara yardım etmek Türk’ün en başta gelen vasfı olmuştur. Aile yapısındaki saygı, sevgi ve bağlılık başlı başına bir örnek teşkil eder. Eline, diline, beline sahip olmak her insanın davranışıdır, Oğuz töresinde. Eline sahip olmak; devletine-milletine, vatanına bağlılıktır. Diline sahip olmak; kötü sözden sakınmak, faydasız söz söylememek, hayrı konuşmaktır. Beline sahip olmak; soyunu korumak, soyuna bağlanmak anlamındadır.

    Anadolu’da huysuz, geçimsiz, nizacı insanlara “töresiz” denir. Kut anlayışı, yalan söyleyen hakanın düşürülmesi, hakanların mal yığmayarak yağmalatması, halkı için sürekli çalışması Türk töresinin hakanlarla ilgili düzenlemeleridir. İslam’ın dinamizmi; Türk ahlakı, doğruluğu ülkü ile birleşerek hem Türklük ve hem de insanlık için yeni hamleler atılmasına vesile olmuştur.

     Hayme Ana’nın öğüdüdür, çağların içinden süzülüp gelen sen ve herkes, her Türk için, kulak ver dinle: ‘’Ululuk isteyen töreden ayrılmasın.’’

Bruxelles, terrain d’essai d’un “mercato” politique où la conviction sert parfois de paravent

Par Kadir Duran | Bruxelles Korner

À Schaerbeek comme ailleurs, Bruxelles s’habitue à la transhumance  et l’électeur finit par trinquer

À Bruxelles, les ruptures partisanes ne se lisent plus seulement comme des accidents de parcours. Elles s’installent, se banalisent, et finissent par ressembler à un mécanisme ordinaire de la vie politique locale. L’élu quitte son parti, invoque la perte de confiance, le désaccord de fond, la dérive d’une ligne, puis continue sa route  indépendant, ou sous une autre étiquette. Le public entend le vocabulaire des principes. Les coulisses, elles, parlent souvent le langage des positions.

Car le point sensible, rarement assumé, est celui des revenus et de l’accès aux fonctions. Pas forcément le revenu immédiat du mandat “de base”, parfois modeste, mais l’accès au palier suivant : un poste exécutif, une responsabilité institutionnelle, une place éligible sur une liste, une fonction de groupe, ou un rôle dans l’écosystème qui gravite autour des majorités locales. Dans une région où la fragmentation politique est forte et où les rapports de force se jouent parfois à quelques sièges, la carrière se construit comme un pipeline : visibilité, investiture, influence, puis accès au poste qui structure réellement un parcours. Quand le pipeline se ferme, l’argument des convictions prend souvent le relais dans le récit public.

Ce qui se passe à Bruxelles n’a rien d’ésotérique. Il suffit d’observer la façon dont certains départs s’enchaînent avec une rapidité surprenante, parfois à peine après une élection, parfois au milieu d’une législature, lorsque les arbitrages internes se durcissent. Dans plusieurs communes, ces dernières années, des conseillers ont rompu avec leur formation d’origine, expliquant ne plus s’y reconnaître, ou ne plus pouvoir travailler avec leur équipe. À Evere, le départ de Liridon Demiri du MR, fin 2025, a été justifié par une prise de distance idéologique et une rupture interne. À Schaerbeek, au début de 2026, Salih Demirhan a quitté Les Engagés pour rejoindre le MR, au nom d’un désaccord sur la trajectoire et la stratégie bruxelloises. Dans le même esprit, Emin Özkara avait quitté DéFI en 2025 pour siéger comme indépendant. Et à la Ville de Bruxelles, épisode plus rare encore, deux élus de la Team Fouad Ahidar , Kader Sati et Yousra Nouar avaient annoncé en 2024 qu’ils siégeraient indépendants avant même la prestation de serment, invoquant divergences de valeurs et de méthode. Ces cas, pris séparément, peuvent sembler anecdotiques. Mis bout à bout, ils dessinent une dynamique : celle d’un espace politique où l’étiquette se négocie, se quitte ou se réendosse à mesure que l’utilité électorale et l’accès aux leviers se reconfigurent.

Schaerbeek, l’exemple parfait : “propositions de mandats” et départs vers l’indépendance

Schaerbeek condense tout : rivalités locales, arithmétique de majorité, tensions internes. Très tôt, l’idée circule qu’un siège n’est pas seulement une voix : c’est une variable de négociation. Dans ce contexte, le départ de Youssra Ouchen, élue Team Fouad Ahidar à Schaerbeek, passant indépendante fin 2025, a eu valeur de symptôme. Ce type de geste est politiquement lourd : il ne se limite pas à une querelle interne ; il reconfigure la lisibilité du vote, fragilise l’idée même d’un “bloc” issu des urnes, et installe une incertitude durable sur ce que “vaut” encore une étiquette après le scrutin.

Schaerbeek, d’ailleurs, n’est pas qu’un lieu de départs : c’est aussi un lieu de recrutements, de tentations, de recompositions permanentes. Un terrain où l’on comprend vite que l’identité politique n’est pas seulement une appartenance  mais un rapport de force.

Bruxelles-Ville : l’onde de choc Ahidar, entre bascules et éclatement

À l’échelle bruxelloise, Schaerbeek n’est qu’un chapitre. La Ville de Bruxelles a offert une séquence presque didactique. Après l’annonce précoce de Kader Sati et Yousra Nouar de siéger indépendants, le feuilleton s’est poursuivi : début 2025, Achraf Haddach, Kader Sati et Yousra Nouar rejoignent le groupe PS-Vooruit. Puis, en juillet 2025, nouvelle secousse : Ayşe Malçikan quitte à son tour la Team Fouad Ahidar et passe indépendante, dans une ambiance de fracture interne.

Le résultat est concret, mesurable politiquement : un groupe issu des urnes se délite, et l’électeur assiste à une reconfiguration post-vote. Ce n’est pas une abstraction démocratique : c’est l’expérience vécue d’un scrutin dont la “promesse de cohérence” se dissout à mesure que les rapports de force internes s’inversent.

Anderlecht : un miroir de la capitale, entre ralliements et sorties

À Anderlecht, le même mécanisme prend plusieurs formes, comme si la commune rejouait à petite échelle les contradictions de Bruxelles. Fatiha Bouzagou quitte PS+Vooruit pour rejoindre la Team Fouad Ahidar, en invoquant des engagements non respectés et une volonté de changement. À l’inverse, dans les coulisses de la Team Ahidar, le cas Abdurrahman Kaya révèle une autre tension : celle des arbitrages entre mandats, fonctions, trajectoires  puisqu’il quitte son siège au conseil communal pour se concentrer sur son mandat au CPAS, entraînant un remplacement.

On voit bien la logique : l’indépendance n’est pas seulement une “position morale”, elle peut devenir un statut transitoire, une manière de rester en jeu quand l’appareil ne vous “porte” plus, ou quand la structure interne ne garantit plus ni place, ni perspective.

Molenbeek, Jette, Forest : la transhumance en série, commune après commune

À Molenbeek, la sortie du MR de deux conseillers communaux Danielle Evraud et Leonidas Papadiz  illustre une autre facette : l’élu local qui casse la relation avec l’appareil au nom du respect et de l’écoute, mais qui, dans les faits, ajoute de l’instabilité à un paysage déjà fragmenté.

Ailleurs, la même musique se rejoue sous d’autres noms. À Jette, Le Bao Tran Nguyen quitte la Team Fouad Ahidar pour siéger comme indépendante. À Forest, la bourgmestre Mariam El Hamidine quitte Ecolo et siège comme indépendante dans une séquence de recomposition locale. Ce n’est pas une vague homogène idéologiquement. C’est une vague de mobilité, nourrie par les contraintes locales, les rivalités internes, et la logique de survie politique.

Régional : quand l’appartenance à un groupe devient une question d’oxygène

Au niveau régional, la logique devient plus nette encore. Dans un parlement, l’appartenance à un groupe n’est pas qu’une question de “famille politique” : c’est une question de poids, de temps de parole, d’accès aux ressorts du travail parlementaire, et de capacité à peser sur les équilibres. Michaël Vossaert, élu bruxellois, a quitté DéFI en 2024 pour siéger indépendant en évoquant une rupture de confiance ; son repositionnement ultérieur sur la scène communale illustre ce va-et-vient entre niveaux de pouvoir et opportunités. Fin 2025, Soulaimane El Mokadem, passé indépendant après son départ du PTB, se rattache au groupe PS au Parlement bruxellois via une formule technique, tout en assumant un rapprochement politique.

Même lorsque les arguments invoqués parlent de cohérence, la réalité institutionnelle rappelle une règle simple : un élu isolé pèse peu, tandis qu’un élu “rattaché” retrouve de l’air, des marges, une capacité de peser.

Autre illustration, plus sensible car elle mêle recomposition partisane et controverse judiciaire : Loubna Azghoud et Bertin Mampaka Mankamba, tous deux issus du cdH (devenu Les Engagés), ont rallié le MR en cours de législature et figuraient ensuite en positions visibles sur la liste MR bruxelloise pour les élections régionales de 2024 (Mampaka 4e, Azghoud 5e). Leur arrivée a fait débat, car tous deux sont inculpés dans le cadre de l’“affaire Milquet” (soupçons liés à des engagements de collaborateurs en 2014 et à une enquête pour prise illégale d’intérêt).

Le cas “pratique” qui résume tout : de l’échevinat au Parlement, puis retour “aux sources”

Il existe des trajectoires qui disent plus que des discours, parce qu’elles montrent la logique de la carrière à l’état brut. Le parcours de Sadik Köksal est, à cet égard, un cas d’école bruxellois : ancrage initial au MR, passage par l’exécutif communal à Schaerbeek (échevin), basculer sous l’étiquette DéFI au moment d’accéder au niveau régional, puis retour au MR en 2023.

Ce récit intéresse parce qu’il éclaire le mécanisme : on peut changer d’étiquette sans nécessairement “changer de vie politique”, mais parce que l’étiquette est aussi un véhicule d’accès à un exécutif, puis à un hémicycle, puis à un groupe plus porteur. Et au passage, un point mérite d’être corrigé factuellement : DéFI existe toujours comme parti, même s’il a connu un net recul électoral et a disparu de certains conseils communaux.

Fédéral : De Maegd, le signal que la transhumance n’épargne plus personne

Au niveau fédéral, même logique en pleine lumière : Michel De Maegd quitte le MR et rejoint Les Engagés début janvier 2026. Là encore, on met en avant la ligne et la méthode. Mais l’effet institutionnel est clair : l’appartenance à un parti, à ce niveau, structure l’influence, les rôles, l’accès aux leviers. Un mandat, ce n’est pas seulement une idée, c’est aussi une place et un avenir.

Le “grand écart” Handichi, symbole du basculement assumé

Le passage du PTB au MR le plus commenté de ces dernières années est celui de Youssef Handichi : ancien élu PTB, devenu indépendant, puis annoncé au MR en mars 2024, avant d’être élu à la Chambre lors des élections de juin 2024 (même avec un score de préférences limité, porté par les votes en case de tête). 

C’est un symbole, parce que le mouvement traverse tout l’échiquier et confirme que la transhumance n’est plus cantonnée au local : elle atteint le niveau fédéral, où l’on parle pourtant de “vision” et de “cap”.

Le nœud du problème : quitter un parti, c’est souvent quitter une architecture d’accès

On ne sort pas seulement d’un groupe. On sort d’un système de redistribution interne des ressources politiques. Qui décide des places sur les listes ? Qui contrôle les nominations ? Qui distribue la visibilité ? Qui ouvre ou ferme les portes de l’exécutif ? Dans un paysage où les coalitions sont complexes, où les majorités communales reposent sur des équilibres fragiles, la fidélité partisane se retrouve en concurrence avec un calcul simple : rester et s’éteindre, ou partir et redevenir un acteur “négociable”.

C’est ici qu’apparaît le fossé démocratique. L’électeur vote pour une ligne, une marque, un projet, souvent aussi pour une coalition implicite. Lorsque, en cours de route, l’élu change de camp, la justification morale est presque toujours prête : “je ne me reconnais plus”, “je ne fais plus confiance”, “je ne cautionne plus”. Il arrive que ce soit vrai. Mais l’usage mécanique de ces formules finit par produire l’effet inverse : la suspicion. Dans l’opinion, la rupture ressemble moins à un acte de conscience qu’à une optimisation. Et la conviction, à force d’être invoquée comme argument universel, devient un produit rhétorique.

L’électeur paie l’addition

On peut empiler les cas  et Bruxelles en offre davantage que les seuls exemples cités ici. Il n’existe pas de tableau officiel consolidant tous les départs, exclusions, ralliements, passages en indépendance et “regroupements techniques” sur l’ensemble des communes et des niveaux de pouvoir. Mais la dynamique est visible, répétitive, et suffisamment volumineuse pour alimenter l’idée qu’on dépasse largement quelques incidents isolés.

Et c’est là que se situe la fracture : l’électeur vote pour une liste, un programme, une équipe, une cohérence. Puis il découvre que le mandat peut se déplacer, se renégocier, se “reconfigurer” après coup. À force, la conclusion s’impose : le vrai scrutin se joue après le vote, dans les couloirs.

Conclusion : la place prime, et la place a un prix

Bruxelles a donc un choix politique à trancher. Soit elle accepte cette mobilité comme une caractéristique structurelle un marché ouvert de mandats et d’alliances  au prix d’une défiance croissante. Soit elle se donne les moyens d’en réduire les effets pervers : transparence plus lisible sur l’économie des mandats, règles internes plus claires sur les investitures et les arbitrages, et surtout une culture politique qui assume davantage la part stratégique des ruptures au lieu de les habiller systématiquement de vertu.

Au fond, la formule “Hier j’étais de Gauche, aujourd’hui je suis de Droite” choque parce qu’elle dit tout haut ce que beaucoup soupçonnent : à Bruxelles, la cohérence peut être réelle, mais elle est parfois secondaire. Ce qui prime, trop souvent, c’est la place  et la place, ici, a un prix.

Pas d'argent pas de parti !

YENİ PEARL HARBOR OLACAK MI?

Tonyukuk BORAN

            Birinci Dünya Savaşı sırasında ABD, resmî olarak tarafsızlığını korurken İngiltere ve Fransa’ya sağlanan silah, mühimmat ve finansman desteği ile fiilen Almanya’ya karşı cephede yer almıştır. Alman denizaltılarının 1915 yılında Lusitania yolcu gemisini batırmasıyla birlikte Amerikan kamuoyunda savaş algısının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Nihayetinde ABD, 6 Nisan 1917’de Almanya’ya savaş ilan ederek sürecin askerî boyutunu resmileştirmiştir.

İkinci Dünya Savaşı öncesinde de benzer bir tablo ortaya çıkmıştır. ABD, savaşın ilk yıllarından itibaren İngiliz nakliye hatlarını Alman denizaltılarına karşı korumuş, ödünç verme ve kiralama yasası kapsamında İngiltere’ye kapsamlı lojistik destek sağlamıştır. Aynı dönemde; Japonya’ya karşı mücadele eden Çin Milliyetçi Kuvvetleri’ne askerî ve mali yardım yapılmıştır. Japonya’ya hurda metal, uçak yakıtı ve nihayetinde petrol ihracatı yasaklanmıştır. Bu adımlar, Japonya’yı stratejik bir çıkmaza sürüklemiş ve 7 Aralık 1941’de Pearl Harbor baskınına giden yolu açmıştır.

 Bugüne gelindiğinde; ABD–Çin rekabetinde benzer bir çevreleme stratejisinin uygulandığı görülmektedir. ABD, Pasifik’teki askerî üsleri, ittifak ve/veya etkisi altındaki ülkeler vasıtasıyla Çin’in denize bağlantısını kontrol altında tutabilmekte ve Çin’in ana ticaret ile enerji hatlarını baskı altında tutmaktadır. Çin’in Avrupa ile ekonomik entegrasyonunu hedefleyen Kuşak ve Yol Projesi ise Ukrayna Savaşı ve artan jeopolitik gerilimler nedeniyle ciddi ölçüde yavaşlamıştır.

ABD’nin Çin’i Batı Pasifik Bölgesindeki Üsleri
(Kaynak: https://solidarity.net.au/highlights/us-bases-positioned-war-china/ )

Öte yandan; küresel ısınmanın etkisiyle Arktik deniz yollarının daha uzun süre ulaşıma açık kalması, Çin ve Rusya için alternatif bir ticaret rotası oluşturmuştur. Ancak ABD’nin Grönland üzerindeki nüfuzunu artırma çabaları, bu hattın da kırılgan hâle gelmesine neden olmaktadır.

Enerji konusu, ABD–Çin rekabetinin en hassas başlıklarından biridir. Çin, İran petrol ihracatının yaklaşık %80, Venezuela petrolünün ise yaklaşık % 75’ini satın almaktadır. İran’ın ABD baskısı altına girmesi veya Hürmüz Boğazı üzerinde ABD’nin belirleyici bir hâkimiyet kurması durumunda, dünya petrol ticaretinin yaklaşık % 40’ı Washington’un kontrol alanına girecektir. Bu senaryo, Çin açısından hem jeostratejik hem de jeoekonomik olarak kabul edilemez sonuçlar doğuracaktır.

Tüm bu gelişmeler, ABD’nin Çin’e yönelik politikalarının, İkinci Dünya Savaşı öncesinde Japonya’ya uygulanan baskı modeliyle önemli benzerlikler taşıdığını göstermektedir. Ancak günümüz dünyasında teknoloji, küresel ekonomi ve karşılıklı bağımlılık düzeyi, ülkelerin zafiyetlerini değiştirmektedir. ABD’nin en güçlü yanı para birimi yani ABD Doları iken aynı zamanda en büyük zafiyetidir.

ABD’nin bu adımlarına karşılık Çin; özellikle SWIFT sistemine rakip olacak ödeme sistemini aktif etmiş ve 2 gün içerisinde 89 milyar ABD Doları hacme ulaşmıştır. Aynı zamanda nadir toprak elementleri ve deniz nakliyesindeki gücü vasıtasıyla da Venezuela’da yaşananlara karşı pek kimsenin vermediği karşılığı vermiştir. Ancak Çin’in bu eylemlerini devam ettirmesi ABD için yıkımın ayak sesleri olarak duyulsa da, Çin’in en büyük pazarının ABD olması ve hatırı sayılır miktarda ABD Dolarına bağlı finansal varlıkları nedeni ile bu gerilimlerin anlaşma ile sonuçlanmaması durumunda Çin de ciddi zarar görecektir.

1 ve 2. Dünya Savaşları süper güç olma mücadelesi idi. 3. Dünya Savaşı’nın vekâlet savaşları, ekonomik şoklar, siber saldırılar, kritik altyapıları hedef alan asimetrik hamleler ve hatta Ay’da yaşanan mücadele biçiminde ortaya çıkması daha muhtemel görünmektedir. Tarih, büyük güç rekabetlerinde kırılma anlarının, şekil değiştirmelerinin çoğu zaman beklenmedik bir tetikleyiciyle başladığını göstermektedir. Sonuç olarak yeni bir Pearl Harbor yaşanıp yaşanmayacağından ziyade, bu kırılmanın hangi alanda ve hangi yöntemle ortaya çıkacağıdır.

Dr. Bülent Güven Siyaset Bilimci 

Cuma 16 Ocak 2026 

İran krizi, İsrail ve bölgesel yansımaları

13 Haziran 2025’te İsrail’in İran’a karşı başlattığı ve kendi açısından “önleyici” olarak tanımladığı savaşın başlamasından yalnızca iki gün sonra, bu savaşın İsrail açısından sadece İran’ın nükleer programıyla ilgili olmadığı, bizzat İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun açıklamalarıyla ortaya çıktı. Netanyahu, ABD’deki Fox News kanalına verdiği bir röportajda amaçlarının İran’da rejim değişikliği olduğunu açıkça ifade etti. İsrail’in bu tutumu yeni değildir; benzer bir yaklaşımı Irak’ta Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesi sürecinde de sergilemişti. Senaryo da aynı, oyun da aynı; yalnızca İran boyutu ve oyuncular farklıdır.

Netanyahu’nun 2025’te “ahtapotun başı” olarak tanımladığı İran’a yönelik İsrail–ABD ortak yapımı saldırı — Hamas, Hizbullah ve Husileri “ahtapotun kolları” olarak gördüğünü ve bu yapıları yaptığı saldırılarla etkisiz hâle getirdiğini, uzun vadede tamamen etkisiz bırakmayı hedeflediğini söylüyor — onun yeni bir Orta Doğu vizyonunu yansıtmaktadır: İsrail’in güçlü askerî yapısıyla dilediği gibi hareket edebileceği bir bölge. İsrail’in bu bakış açısı yalnızca savaşa katılmak için sabırsızlanan Amerikalı şahinler arasında değil; Almanya gibi bazı Batılı ülkelerde de destek bulmaktadır. Almanya Şansölyesi dahi İran saldırısı dolayısıyla İsrail’e “pis işi yaptığı” için teşekkür etmiş ve İran rejiminin sonunu açıkça arzuladığını ifade etmiştir.

Bugünlerde İran’daki ayaklanmaların gerekçesi, İran’ın iç politikasındaki nedenlerin ötesinde, geçen yıl İsrail ve ABD’nin askerî saldırılarla elde edemediği rejim değişikliğini, İran toplumunda var olan rahatsızlığı kaşıyarak ve tahrik ederek sağlamaya çalışmalarıdır.

İsrail tarafından askerî anlamda tamamlanmaya çok yakın olduğu iddia edilen nükleer programı engellemek ve İran’ı sınırlandırmak amacıyla geçen yıl başlatılan savaş, eğer kısa ve orta vadede İsrail ve ABD tarafından rejim değişikliği hedefi doğrultusunda — ister konvansiyonel ister konvansiyonel olmayan yöntemlerle — sürdürülmeye çalışılırsa, Orta Doğu’daki istikrarsızlık kısa ve orta vadede daha da şiddetlenir ve uzar.

Böyle bir hedefi ilan eden taraf, rejim yıkılana kadar savaşmak zorunda kalır. Bunun bedelini ise hem rejimi yıkılan ülkenin halkı son derece ağır bir şekilde öder hem de rejimi yıkmak isteyen ülke, insan kaybı olmasa bile, ciddi bir siyasi bedelle karşı karşıya kalır.

İsrail’in ve ABD’nin İran’da hem konvansiyonel hem de konvansiyonel olmayan yöntemlerle rejim değişikliğini zorlamaları, aslında geçmişte yaşanan tecrübelerden sonra gündemden düşmüş bir fikrin yeniden öne sürülmesidir.

Son 25 yılda Irak, Afganistan ve Libya gibi ülkeler, dış müdahaleyle gerçekleştirilmeye çalışılan rejim değişikliklerinin başarısızlığının somut örnekleri olarak öne çıkmaktadır. İran’ın bizzat kendi tarihi de dış müdahalelerin işe yaramadığını ve hatta tam tersi sonuçlar doğurabileceğini gösteren ampirik bir örnektir. 1953 yılında İngiltere’nin sömürdüğü İran petrol kaynaklarını İran’ın menfaatleri doğrultusunda yeniden düzenlemek isteyen Muhammed Musaddık, MI6 ve CIA destekli bir darbeyle iktidardan uzaklaştırılmış; Şah Rıza Pehlevi’nin rejim üzerindeki egemenliği yeniden tesis edilmiş ve İran’ın sömürülmesi sürdürülmüştür. 1979 Devrimi, İran halkının bu darbeye tepkisinin büyük ölçüde bir sonucuydu.

Neoconlardan oluşan maceraperest çevrelerin yüce idealleri olarak sundukları “özgürlük” ve “barış”ın bombalarla getirilemeyeceğini, söz konusu ülkelerin ve bizzat Irak’taki gerçekliklerinden biliyoruz. Bir diktatörün devrilmesinin ardından devletin çökmesi, iç savaşın patlak vermesi ve şiddetin yayılması gibi sonuçların ortaya çıkabileceği, 2000’li yılların başından bu yana bilinmektedir. Yüz binlerce insan, “iyi niyetli demokrasi getirme” planlarının bedelini hayatlarıyla ödemiştir.

Bazı yorumculara göre “bu sefer her şey farklıdır”. Çünkü İran, nihayetinde Irak ya da Libya gibi sömürgeci yöntemlerle bir araya getirilmiş bir yapı değildir. Aksine, 2500 yıllık bir geçmişe sahip, ulusal olarak konsolide olmuş bir devlettir; eğitimli, seküler ve büyük ölçüde Batı yanlısı bir topluma sahiptir. Bu görüşe göre söz konusu toplum yalnızca Orta Çağ’dan kalma mollaların baskısı altında acı çekmekte ve adeta özgürleştirilmeyi beklemektedir.

Ancak bu bakış açısı İran gerçeğini yansıtmamaktadır. İran İslam Cumhuriyeti, yalnızca siyasi liderlerinin ortadan kaldırılmasıyla — Mübarek, Bin Ali ya da Esad örneklerinde olduğu gibi — kolayca saf dışı bırakılabilecek patrimonyal bir kleptokrasi kesinlikle değildir. 46 yıldır ayakta duran, büyük ölçüde dış destek olmadan ve dünya ile çoğu zaman izole bir şekilde varlığını sürdüren kurumsallaşmış bir devlettir. Kendi halkının geniş kesimleriyle arasındaki yabancılaşma artmış olsa da rejim hâlâ topluma derinlemesine nüfuz eden, aktif ve destekleyici sosyal tabakalara sahiptir; bu kesimler rejimin din temelli meşruiyetini kabul etmektedir.

Ayrıca rejimin devrildiği varsayılsa bile asıl soru şudur: İran İslam Cumhuriyeti’nin ardından ne gelecektir? Ülkede, bilinen nedenlerden ötürü, ne siyasi ne de silahlı anlamda organize bir muhalefet bulunmaktadır. Sürgünde ise Halkın Mücahitleri ve monarşistler gibi iki yapı mevcuttur; ancak bunların etkili olup olamayacağı oldukça şüphelidir. İlki, mevcut rejimden bile daha fazla nefret edilen bir yapıya dönüşmüştür — bunda Birinci Körfez Savaşı sırasında Irak lideri Saddam Hüseyin’in tarafını tutmuş olmalarının büyük payı vardır. Benzer şekilde Veliaht Prens Rıza Pehlevi de aynı kaderle karşı karşıya kalabilir; zira birçok İranlı için onun Benyamin Netanyahu’ya fazlasıyla yakın durduğu ve ABD’nin piyonu olduğu algısı oluşmuştur.

İsrail ve ABD desteğiyle “Pehlevi tahtına” dönüş, onurlu ve gururlu Pers milliyetçileri açısından cazip ve mümkün bir seçenek olarak görülmemektedir. İran muhalefeti, neredeyse yarım yüzyıllık sürgün hayatında kayda değer ve organize bir yapı kurmayı başaramamıştır. Oysa mevcut rejimi elinde tutan mollalar, 1979’daki iktidarlarını yıllar süren sürgün faaliyetleriyle hazırlamışlardı. Muhalifler, Ayetullah Humeyni’den bu açıdan ders almayı başaramamıştır.

Gelinen noktada İran uzmanlarının da belirttiği gibi, İran rejiminin dış müdahaleyle devrilmesi oldukça zor görünmektedir. Rejim yıkılsa bile yerine sürgündeki muhalefetten ziyade askerî bir diktatörlüğün gelmesi, uzmanlar tarafından daha olası bir senaryo olarak değerlendirilmektedir.

Ancak bir askerî diktatörlük kurulsa bile, rejim değişikliğini hedefleyen İsrail’in ve ABD’nin istediği şekilde nükleer meselenin kendiliğinden çözüleceğini düşünmek mümkün değildir — tam tersine. İntikam duygusuyla dolu bir ülke, nükleer silaha ulaşma arzusunu daha da artırabilir. 90 milyonluk İran gibi büyük bir ülke, kim tarafından ve nasıl yönetilirse yönetilsin, siyasi rengi ne olursa olsun, bölgesel hegemonya için doğal bir adaydır. Körfez ülkeleri için İran İslam Cumhuriyeti “tanıdıkları bir şeytandır”; sonrası ise belirsizlikle doludur. Bu nedenle bu ülkeler, rejim değişikliği sonrası oluşabilecek muğlak bir geçiş sürecindense İran’da mevcut statükonun korunmasını tercih etmektedir. Bu nedenle başta Suudi Arabistan olmak üzere Körfez ülkeleri, Trump nezdinde İran’a saldırılmaması için lobi faaliyetleri yürütmektedir.

Tahran’ın aldığı ve muhtemelen Riyad, Ankara ve Kahire’de de yankı bulan ders şudur: Atom bombası bir tür hayatta kalma sigortasıdır. Nükleer silaha sahip bir İran’a bu kuralsız dünyada saldırı yapılmaz; ancak nükleer silahı olmayan İran’a saldırılır. Böylece süreç, İsrail’in amaçladığının tam tersi bir sonuca yol açabilir: Nükleer silaha sahip bir İran ve silahlanma yarışına giren bir bölge. Nitekim Suudi Arabistan’ın atom bombasına sahip Pakistan ile güvenlik iş birliği yapmış olması, bu trendin ilk işaret fişeği olarak değerlendirilebilir. Benzer şekilde Türkiye’nin de Pakistan ile böyle bir iş birliğine gitme ihtimali farklı kaynaklarda dile getirilmektedir.

Daha az tehditkâr olmayan bir başka senaryo ise bundan sonraki süreçte — ister bölgesel bir yangınla birlikte ister onsuz — İran devletinin gerçekten çöküşe sürüklenmesidir. Düzenli bir siyasi geçişin başarısız olması hâlinde, hem ideolojik hem de muhtemelen etnik temelli korkunç bir iç savaş patlak verebilir. İran nüfusunun yaklaşık %40’ı etnik azınlıklardan oluşmakta ve bu gruplar ülkenin kuzey, batı ve güney sınır bölgelerinde yoğunlaşmaktadır. Bugüne kadar her rejim, bu çok etnisiteli yapıyı bir arada tutma görevini üstlenmek zorunda kalmıştır. Ülkenin “Balkanlaşması”, yani etnik temelli parçalanması, sonsuz bir şiddet ortamı yaratabilir; bu şiddet komşu ülkelere de sıçrayarak yeni dış müdahaleleri gündeme getirebilir.

Tüm bunlar, dünya deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık %30’unun geçtiği Hürmüz Boğazı’nın hemen kuzeyinde yaşanmaktadır. Böyle bir durumda ABD’nin Asya’ya yönelme stratejisi sürdürülemez hâle gelebilir ve sıkıştırmak istediği ana rakibi Çin’in manevra alanını genişletmiş olur.

Tüm bu gelişmeler şunu göstermektedir: İran’da rejim değişikliği hayali, çok kolaylıkla küresel yansımaları olan bölgesel bir kâbusa dönüşebilir.

Bölge ülkeleri bu gerçekler karşısında artık birbirleriyle uğraşmak yerine, tüm bölgeyi kaosa sürükleyerek kendi kontrolü altına almaya çalışan ve başında Netanyahu’nun bulunduğu İsrail’e “dur” demelidir. ABD’deki güçlü lobi ağını kullanarak dünyanın en büyük ordusuna sahip olan ABD’yi adeta kendi lejyoner gücü gibi kullanan İsrail, akıl ve ahlak sınırlarını zorlayan maceralara sürüklemektedir. Bu gidişat aynı zamanda ABD’nin ve tüm Batılı ülkelerin de aleyhinedir. 8–10 milyonluk İsrail uğruna 1,5 milyarlık İslam dünyasını şeytanlaştırıp hedef almak, hangi aklın ve mantığın ürünü olduğu anlaşılması güç bir yaklaşımdır.

İran’ın kaosa sürüklenmesi, aynı zamanda Türkiye için de kaosun önünün açılması anlamına gelmektedir. Başta Netanyahu olmak üzere İsrail yetkilileri, yaptıkları açıklamalarla şimdiden Türkiye’yi düşmanlaştırmaya başlamışlardır. İlk fırsatta uydurulan gerekçelerle Türkiye’yi de problemli bir ülke olarak gösterip Saddam rejimi veya İran rejimiyle aynı kefeye koymak istemektedirler. Bu nedenle gelinen noktada İran’ın istikrarı, bölgenin ve Türkiye’nin istikrarı demektir. İran’ın istikrarsızlığı ise bölgesel istikrarsızlığın daha da derinleşmesi anlamına gelmektedir.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Bruxelles Korner Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

İnsan, zamanla en çok kendini erteliyor.
Hayatın koşuşturması içinde, yapılması gerekenlerin listesi uzadıkça; yaşanması gerekenler sessizce listenin dışına itiliyor. Hep daha acil olanlar var: yetişmesi gereken işler, çözülmesi gereken sorunlar, kazanılması gereken mücadeleler… Ve bir de hep “sonra”ya bırakılanlar.
Sonra içilecek çay.
Sonra giyilecek elbise.
Sonra sevilecek an.
O “sonra” dediğimiz zaman, çoğu kez gelmiyor. Gelse bile, içimizdeki heves eskisi kadar taze olmuyor.
Toplum olarak bize öğretilen bir değer vardı hatılarmısınız? Güzel olanı saklamak. En iyi takımı misafir gelince giymek, en sevdiğimiz fincanı “kırılır” korkusuyla dolabın arkasına koymak, mutlu olmayı bile şartlara bağlamak… Sanki hayat, sadece belirli günlerde yaşanmaya değer bir şeymiş gibi.
Oysa hayat, tam da sıradan dediğimiz anlarda kendini gösteriyor. Sabahın sessizliğinde, bir pencere kenarında içilen çayda, aynaya bakıp kendimize “bugün de buradayım” diyebilmekte.
Ne zaman ki insan, güzel olanı ertelemeyi bırakıyor; işte o zaman hayatın ritmi değişiyor. Çünkü mutluluk büyük olaylarda değil, küçük seçimlerde saklı. Bugün sevdiğin fincanı kullanmak, bugün kendin için özenmek, bugün kendine kıymet vermek… Bunlar basit gibi görünen ama insanın iç dünyasında derin izler bırakan tercihler.
Hayatın bize hiçbir borcu yok.
Ama bizim hayata bir borcumuz var: Onu ertelemeden yaşamak.
Yarınlara güvenerek bugünü ihmal etmek, zamanın bize tanınmış sonsuz bir hak olduğu yanılgısından başka bir şey değil. Oysa her geçen gün, geri gelmeyecek şekilde geçip gidiyor. Ve biz çoğu zaman, farkına bile varmadan bir ömrü “idare ederek” tüketiyoruz.
Bu yazıyı yazarken şunu düşünüyorum: Belki de gerçek cesaret, büyük kararlar almak değil; kendimize bugün izin vermek. Mutlu olmaya, güzel olanı kullanmaya, kendimizi beklemeye almamaya izin vermek.

Çünkü güzel şeyler, sonra yaşanmak için değil.
Çünkü hayat, ertelenecek kadar uzun değil.
Ve çünkü insan, kendini ertelediği her gün, hayattan biraz daha uzaklaşıyor.
Bugün, en sevdiğin fincanı kullan.
Bugün, kendin için özen göster.
Bugün, hayatı beklemeye alma.
Yarın değil bugün.“Sonra yaparım” dediğimiz her şey, aslında bugünden çaldığımız küçük parçalardır. Sonra mutlu olurum. Sonra kendime vakit ayırırım. Sonra güzel olanı yaşarım. O “sonra”, fark etmeden bir savunma mekanizmasına dönüşür. Şimdiyle yüzleşmemek için kurduğumuz nazik bir cümle.
Oysa hayat, beklemeye gelmez.
Hayat, ancak yaṣandığın da anlam kazanır.“Sonra yaparım” dediğimiz her şey, aslında bugünden çaldığımız küçük parçalardır. Sonra mutlu olurum. Sonra kendime vakit ayırırım. Sonra güzel olanı yaşarım. O “sonra”, fark etmeden herșeye geç kalınır. Şimdiyle yüzleşmemek için kurduğumuz nazik bir cümle.
Oysa hayat, beklemeye gelmez.Bugün kendin için bir şey yapmayan insan, yarın bunu yapacak gücü de bulamayabilir. Çünkü hayat, erteledikçe genişlemez; daralır.
Belki de bu yüzden artık şunu yüksek sesle söylemenin zamanı gelmiştir:
Hayat, “sonra”ya bırakılmayacak kadar kıymetlidir.
Kalben sevgilerimle.

C’est bien une allégorie  et, plus précisément, une allégorie identitaire et sociale.

J’ai entendu un jour une histoire simple en apparence, mais d’une profondeur rare. Une de ces histoires qui, sans discours moralisateur, rappelle une vérité ancienne et pourtant constamment oubliée : l’habit ne fait pas le moine, et le regard que nous portons sur les autres est bien souvent paresseux, superficiel, voire injuste.

L’histoire se déroule dans un train.
Un compartiment ordinaire.
Rien d’exceptionnel, en apparence.

Un père s’installe avec sa fille. En face d’eux, un couple, mari et femme, observe la scène d’un œil distrait, comme on le fait souvent dans les transports, entre curiosité et indifférence. Le train démarre. Le paysage commence à défiler.

Soudain, la petite fille s’exclame, la voix remplie d’émerveillement :
— Papa, regarde le ciel… il est bleu.

Le père sourit, sans surprise, et répond calmement :
— Oui, tu as raison, le ciel est bleu.

Le couple échange un regard discret, légèrement interloqué.
Le trajet continue.

Un peu plus tard, la fillette reprend, encore plus enthousiaste :
— Papa, le soleil est jaune, presque rouge… et l’herbe n’est plus du même vert. C’est un autre vert que je vois.

Le père acquiesce à nouveau, avec douceur :
— Oui, tu as tout à fait raison. Le ciel a changé de couleur, l’herbe aussi.

Cette fois, le malaise s’installe chez les passagers d’en face. Les regards deviennent insistants. Les murmures silencieux s’accumulent. Quelque chose, manifestement, leur échappe… ou plutôt, quelque chose les dérange.

La petite fille se lève ensuite et dit :
— Papa, je vais aux sanitaires. Je reviens.

Elle quitte le compartiment. Le père reste seul.

C’est alors que le couple, convaincu d’avoir compris, se sent autorisé à parler :
— Écoutez… excusez-nous, mais nous pensons que votre enfant a un problème. Vous devriez peut-être consulter un médecin.

Le père ne se vexe pas. Il ne se justifie pas. Il répond simplement, avec une tranquillité désarmante :
— Vous avez raison. Nous avons vu le médecin. Nous en revenons, justement.

Un silence.
Puis il ajoute :
— Ma fille est née aveugle. Aujourd’hui, pour la première fois de sa vie, elle voit.

À cet instant, tout bascule.

Ce qui paraissait étrange devient évident.
Ce qui semblait être un “problème” devient un miracle.
Et ceux qui jugeaient se retrouvent jugés par leur propre précipitation.

Cette histoire n’est pas qu’un récit émouvant. C’est un miroir.
Elle révèle notre réflexe collectif : classer, diagnostiquer, étiqueter sans comprendre. Nous croyons voir, alors que nous ne faisons que projeter nos certitudes. Nous croyons entendre, alors que nous n’écoutons pas.

Dans un monde saturé d’images, d’apparences et de jugements instantanés, cette histoire rappelle une chose essentielle :
avant de juger, il faut comprendre.
avant de parler, il faut savoir.
avant de condamner, il faut écouter.

Car bien souvent, ce que nous prenons pour une faiblesse est une victoire invisible.
Et ce que nous croyons être une anomalie est parfois, simplement, un instant de renaissance.

Ne zamandır aklımdaydı. Bugün çiçekçiye gidip kendime nergis aldım. Hani şu zayıf görünen zarif görüntülü, açık sarı yaprakları arasında turuncu turuncu etrafına ışık saçan çiçek. Çiçekçi,

“Buket nasıl olsun, nasıl yapalım,” dedi. Ben de “Kendime alıyorum nergisleri,” deyince adamcağız ince ince gülümsedi. “Kendine çiçek alan nadir insan var,” dedi. Belki de içinden çiçek alacak kimsesi yok zavallı kadın da demiş olabilir. Haksızlık olmasın sevgili eşim bana çiçek almayı sever.

Bazıları da çiçeğe verilen paraya üzülür. “Ona verdiğin parayla yarım kilogram kıyma alsaydın,” eve diyen de çok olur. Şimdi burada ülkedeki enflasyondan et fiyatlarının pahalılığından, ekonomik zorluklardan, asgari ücretten, emeklilerin maaşlarından bahsedip canınızı sıkmayacağım tabiki. Benim yazılar çiçek, böcek, suya sabuna dokunmaz cinsten. Buraya gülücük koymam lazım ama klavye de telefon gibi değil ki iki gözüm. Durun bir dakika yaptım galiba :) ?

İnsanın kendine çiçek alması insanı ayrı bir mutlu ediyor. Çiçek alın kendinize. Hangisini seviyorsanız onu alın. Papatya, gül, ortanca, lale, kasımpatı, orkide, zambak… ne isterseniz onu alın.

Ben daha evime gelmeden yolda genç bir çifti mutlu etti nergisler. Nasıl mı? Gençler yolumun üzerinde kar fotoğrafları için poz veriyorlardı. Kızın eline tutuşturuverdim nergis çiçeklerini. Önce şaşırdılar sonra güldüler. Evlilermiş. Kızcağız “Kocam aldı diye hava atarım,” dedi. Güzel bir hatıra olarak kalacak onlara.

Su dolu bir vazonun içinde evimin en güzel köşesine koydum; gidip gelip kokluyorum. Kokusunu hep farklı bulmuşumdur nergislerin. Karın soğuğunu, kış ayazının içimizi ürperten çığlığını alır götürür nergis kokusu, ılık bir rüzgâr gibi ruhumuzu okşar.

Bu koku biraz da çocukluğumu hatırlatır bana. Babamı hatırlatır. Ocak, şubat aylarında pazar için Antalya’dan getirdikleri sera ürünü meyveler sebzeler arasında sarı sarı gülümserdi nergisler o hafta babam nergis de getirmişse “Okula gitmeden tezgâha uğra,” derdi. Ahh ahhh canım babamm…

Doğadaki her bitkinin bir önemi, her birinin bir faydası var. Nergis çiçeği de insanın yeniden doğma isteğini ve içindeki sessiz değişimi anlatırmış. Kıştan bahara geçiş yeniden doğma, canlanma, yeniden var oluş. Mehmet Bıçak’ın o şiirindeki gibi işte.

Kışın ortasında açan umudun adı nergis

Ayazı yarıp gelen ince bir inat gibi

Toprak donmuş sanılırken bir çiçek var ki

Hala baharı hatırlar.

Soğuğa rağmen boynunu eğmez

Sessizce öğretir beklemeyi

Çünkü bazı çiçekler en çok kar varken inanır güneşe.

Ve bir hilal gibi doğar aldırış etmeden geceye

Dr. Bülent Güven

Dr. Bülent Güven Siyaset Bilimci 

Perşembe 8 Ocak 2026

Trump’ın ABD dış politikasının temel motivasyonlarını tehditkâr ve yer yer “sokak dili”ne varan bir üslupla ifade etmesi, meseleyi yakından takip etmeyenler açısından Washington’un ne yapmak istediğini ve hangi hedefleri güttüğünü anlamayı zorlaştırmaktadır. Oysa Beyaz Saray Genel Sekreter Yardımcısı Stephen Miller, CNN’e yaptığı bir açıklamada ABD’nin ana yaklaşımını son derece açık ve net bir biçimde ortaya koymuştur.

Miller’e göre: “Gücün, şiddetin ve iktidarın hüküm sürdüğü bir dünyada yaşıyoruz. Bunlar zamanın başlangıcından beri dünyanın değişmez yasalarıdır. Anlaşmalar ve benzeri ‘nazik’ şeylere bu dünyada yer yoktur.”

Bu yaklaşım, ABD’nin Trump yönetimi altında, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra bizzat kendi öncülüğünde inşa ettiği, uluslararası hukuka ve kurallara dayalı dünya düzeninin fiilen sona erdiği anlamına gelmektedir. Miller’in bu bakış açısı, ABD yönetiminin kısa süre önce yayımladığı resmî güvenlik stratejisiyle ve Venezuela’ya yönelik askerî müdahaleyle birebir örtüşmektedir.

Bugüne kadar Donald Trump’ı, “America First” (Önce Amerika) sloganı nedeniyle dış politikada bir tür izolasyonist olarak görenler, bu müdahaleyle yanıldıklarını açık biçimde görmüşlerdir. Trump’ın izolasyonist bir dış politika izleyeceği varsayımı, seçim kampanyasında, kendi liderliği altında ABD’nin önceki yönetimlerin yürüttüğü “bitmeyen savaşlardan” çekileceği ve yeni dış politika maceralarına girmeyeceği yönündeki vaatlerine dayanmaktaydı.
Özellikle Trump’ın MAGA hareketine mensup destekçileri, ABD’nin son 25 yılda başta Irak ve Afganistan olmak üzere yürüttüğü savaşlardan bıkmış oldukları için, Trump’ın izolasyonist olarak yorumlanabilecek söylemlerine inanmışlardı. Bu nedenle Trump’a yöneltilen eleştirilerin önemli bir bölümü de bu kesimden gelmektedir. Bu çevrenin önde gelen isimlerinden, eski Georgia milletvekili Marjorie Taylor Greene, X platformunda Maduro’nun yakalanmasıyla ilgili olarak şu ifadeleri kullandı: “Amerikalıların, kendi hükümetlerinin bitmeyen askerî saldırganlığına ve yabancı savaşları desteklemesine karşı duyduğu öfke haklıdır; çünkü bunun bedelini ödemek zorunda bırakılıyoruz.”

Greene’e göre Trump’ın seçilmesiyle bunun sona ermesi gerekiyordu. “Ne kadar da yanılmışız!” diyerek, bu kesimdeki hayal kırıklığını açıkça dile getirmiştir.

Aslında Trump’ı bir izolasyonist olarak görmek baştan beri ciddi bir yanlış anlamaydı. Trump’ın ve ekibinin açıklamalarının satır araları dikkatle okunduğunda, ABD’yi dünya siyasetinden çekmeye dayalı bir dış politika izlemek istemediği zaten anlaşılabiliyordu. Aksine, özellikle ikinci kez başkan seçilip yemin etmesinin ardından, Amerika Birleşik Devletleri’nin mevcut sınırlarının ötesinde, tüm Batı “yarımküresi” üzerinde güç ve nüfuz iddiasında bulunduğu açıkça görülmüştür.

Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olabileceği, Danimarka’ya ait Grönland’a ABD’nin güvenlik ve doğal kaynaklar nedeniyle ihtiyaç duyduğu ve hatta ilhak edilmesi gerektiği yönündeki açıklamalar, Trump’ın izolasyonist değil, tam tersine daha müdahaleci bir dış politika izleyeceğinin açık işaretleriydi. Bu yaklaşım, ABD’nin komşu bölgelerini kendi doğal “arka bahçesi” olarak gördüğü tarihsel dönemi hatırlatmaktadır. Venezuela, Panama ve Grönland; sahip oldukları doğal kaynaklar ya da kritik ulaşım yollarını kontrol etmeleri nedeniyle bu bakış açısına göre ABD’nin nüfuz alanı içinde görülmektedir.

Küba, Kolombiya ve Meksika da Beyaz Saray’ın potansiyel hedefleri arasındadır. Trump yönetimi altındaki Washington, çevresinde yalnızca kendisiyle uyumlu, itiraz etmeyen ve kontrol edilebilir komşulara tahammül etmek istemektedir. Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel ile Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum’un Washington’dan gelen tehditler karşısında yaptıkları açıklamalar, esasen bu güç dengesizliği karşısındaki çaresizliği yansıtmaktadır. Zira açık olan şudur: Latin Amerika ülkelerinin, ABD’nin askerî gücü karşısında emperyal hedeflere karşı ciddi bir direnç göstermesi fiilen mümkün değildir.

Trump’ın dış politikasına tutarlı ve sistematik bir doktrin atfetmek çoğu zaman yanıltıcıdır; zira öngörülemezlik onun temel çalışma tarzıdır. Trump, masaya oturacağı muhatabına önce sert bir darbe indirip ardından pazarlığa oturmayı tercih eden bir lider profili çizmektedir. Buna rağmen, uzun süredir göz ardı edilen bir dış politika yaklaşımı olan “egemenlikçilik” (souveränizm), Trump’ın uygulamalarıyla büyük ölçüde örtüşmektedir. Bu düşünce, Birinci Dünya Savaşı sonrasında ABD’nin dünya siyasetine aktif biçimde dâhil olmasına tepki olarak ortaya çıkmış ve ulusal egemenliği en yüce değer olarak kabul etmiştir.

Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından Batı’da, giderek daha fazla “kurallara dayalı bir dünya düzeni” içinde yaşandığı inancı hâkim olmuştu. Bu anlayışa göre, özel etki alanlarına artık yer yoktu. Ancak bu yaklaşım fazlasıyla iyimser, hatta gerçeklikten kopuk bir varsayım olarak kalmıştır.

Egemenlikçilik, devletin kendi çıkarları temelinde, varoluş koşulları üzerinde mutlak denetim kurmasını hedefler. Bu amaç doğrultusunda anlaşmalar, ittifaklar, uluslararası kurumlar ve uluslararası hukuk yükümlülükleri gerektiğinde göz ardı edilebilir ya da feda edilebilir. Tüm siyasi güç; siyasi, ekonomik (gümrükler, yaptırımlar) ya da askerî araçlarla egemenliği pekiştirmeye hizmet eder. Trump’ın son dönemdeki uygulamaları bu anlayışın somut örnekleridir.

Bu bakış açısına göre müdahaleler, jeopolitik avantaj sağladığı sürece meşru kabul edilir. Ticaret yollarının, enerji kaynaklarının kontrolü, rakiplerin zayıflatılması veya genel anlamda güç artışı vaat eden her müdahale kabul edilebilir görülür. Bu noktada Trump, Ukrayna’ya saldırısını benzer egemenlikçi gerekçelerle savunan Vladimir Putin’le belirgin bir zihinsel yakınlık sergilemektedir. Putin’e göre Rusya ve Ukrayna “tek bir ulustur” ve Batılı güçlerin müdahalesiyle tehdit edilmektedir. Trump, Putin’in aksine uzun süreli savaşlara girmek istemez; meseleye daha çok ticari ve maliyet-fayda mantığıyla yaklaşır. Ancak Putin’in, Rusya’nın “arka bahçesindeki” gücünü korumak adına şiddete başvurmasını anlayışla karşılaması ve zaman zaman barış görüşmelerinde Rusya’nın tezlerine yakın durması, bu yaklaşımın yansımalarıdır.

Egemenlikçi anlayış, demokrasi, insan hakları ya da evrensel değerler adına yapılan askerî müdahaleleri temelden yanlış bulur. NATO’nun 5. maddesinde yer alan müttefiklere yardım yükümlülüğü de bu bakış açısıyla bağdaşmaz. İttifaklar, egemenlikçilere göre ABD’nin hareket kabiliyetini kısıtlamakta, aşırı kaynak tüketmekte ve gereksiz yükümlülükler doğurmaktadır.
Trump yönetiminin, Rusya’nın kendi çevresinde yapmaya çalıştığına benzer şekilde, kendisi için özel bir “büyük alan” talep ettiği, söylem ve eylemlerinden açıkça anlaşılmaktadır. Bu nedenle Alman devlet hukukçusu Carl Schmitt’in “büyük alan teorisi” yeniden gündeme gelmiştir. Nasyonal Sosyalizmin ideologlarından biri olan Schmitt, 1939’da “alan dışı güçlerin müdahalesini yasaklayan bir büyük alan düzeni” fikrini ortaya atmıştı. Hitler’in “Lebensraum” (hayat alanı) söylemi de bu düşünsel zemine dayanıyordu.

Ancak büyük alan yaklaşımı hem analitik hem de siyasi açıdan yanıltıcıdır. ABD, Rusya ve Çin’in dünyayı aralarında etki alanlarına bölebileceği fikri cazip görünse de gerçekçi değildir. Rusya, nükleer silahlarına rağmen küresel ölçekte müdahale kapasitesine sahip bir süper güç değildir. Dört yıllık savaşta Ukrayna’yı bile boyun eğdirememiş, aksine ağır askerî ve ekonomik kayıplar vermiştir. İran, Suriye veya Venezuela gibi müttefiklerine fiilen yeterli destek sağlayamamıştır.

Çin ise kendisini Asya’yla sınırlı bir etki alanına asla hapsetmez. Trilyonlarca dolar yatırım yaptığı Kuşak ve Yol Projesi, küresel erişim hedefinin en somut göstergesidir. Çin’in Avrupa, Afrika ve Latin Amerika’ya erişimi hayati önemdedir. Aynı şekilde ABD de Asya’daki nüfuzundan vazgeçmeyecektir. Etki alanları mantığı, bu nedenle özellikle çakışma bölgelerinde kaçınılmaz çatışmalar doğurur. Bunun en açık örneği Tayvan’dır. Ne Çin Tayvan’dan vazgeçecek ne de ABD Tayvan’ı Çin’e bırakacaktır.

Bu nedenle Çin, Trump’ın Venezuela’ya yönelik müdahalesini büyük bir dikkatle izlemiştir. Çinli yorumcular, ABD’nin bu hamlesini Tayvan için bir emsal olarak değerlendirmiştir. Ancak Pekin’in resmî tutumu daha temkinlidir. Çin Dışişleri Bakanlığı, müdahaleyi uluslararası hukukun ağır bir ihlali olarak kınamış; aynı zamanda Tayvan meselesinin “tamamen Çin’in iç işi” olduğunu vurgulamıştır. ABD’nin Maduro’nun yakalanmasını askerî bir operasyon değil, ulusal hukuka dayalı bir tutuklama olarak sunması, bu bağlamda ironik bir benzerliktir.
Kısa vadede Venezuela müdahalesinin Çin’in Tayvan politikasını köklü biçimde değiştirmesi beklenmemelidir. Çin, Rusya’dan farklı olarak güç kapasitesinin sınırlarını iyi bilmekte ve daha rasyonel bir strateji izlemektedir. Askerî tatbikatlara rağmen, bekleme, ekonomik baskı ve ideolojik etki yaratma Pekin açısından hâlen daha avantajlıdır.

Ortaya çıkan bu yeni jeopolitik tablo, dünyanın daha istikrarsız ve daha sert bir döneme girdiğini göstermektedir. Güçlünün güçsüze istediğini dayatabildiği bir uluslararası ortam oluşmaktadır. Bu durum, yeni savaşların ve krizlerin önünü açmaktadır. Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kurumların etkisizleşmesi artık bir öngörü değil, somut bir gerçekliktir.
Benzer bir tablo Türkiye’nin bulunduğu bölge için de geçerlidir. İsrail, sahip olduğu askerî güç ve ABD desteğiyle önümüzdeki yıllarda da bölgeyi istikrarsızlaştırmaya devam edecektir. Türkiye’nin de İsrail’in hedefleri arasında yer aldığı, Netanyahu’nun açıklamalarında açıkça görülmektedir.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Bruxelles Kornerin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

     Mit; kuşaktan kuşağa yayılan, toplumun düş gücü etkisiyle zamanla biçim değiştiren, doğaüstü varlıklar, evrenin doğuşu gibi konuları imgesel, alegorik anlatımlarıdır. Bazı bilim adamları, mitleri milletlerin kolektif rüyaları olduğunu belirtirler. Mitler, kolektif bir niteliğe sahip olma özelliklerinden dolayı rüya ve efsanelerde ortaya çıkarlar. Kolektif bilinçaltının arketipleri mitlerdir. Arketip; kalıp, şablon, ilktip şeklinde ifade edilen ve ana kültürünü oluşturan yapıtaşlarıdır. Mitler, atalardan intikal eden mirastır, milletlerin karakteristik kültürleridir.

    Mitoloji; tüm yönleriyle mitleri araştıran ve inceleyen, başka kültürlerin mitleriyle kıyaslamalar yapan ve kendine has yöntemleri bulunan bilim dalının adıdır.

Pek çok bilim alanının üzerinde çalışmalar yaptığı mitoloji, aynı zamanda mitleri yorumlar ve onlardan birtakım çıkarımlarda bulunur. Ayrıca bir topluma, kültüre veya dine ait mitik anlatıların bütününe de mitoloji adı verilir. 

    Mitoloji, kadim milletlerin kültürel değer yargılarını bilmek açısından önemlidir. Doğaüstü varlık ve olayların hayaliyle oluşturulan mitoloji, milletlerin geçirdiği düşünce aşamalarını öğrenmek açısından kaynak olma özelliği taşır. Mitoloji ait olduğu milletin kozmoloji, ahlaki ve dini algılamalarını da içerir. Mitolojik unsurlar, semboller milletleşme süreci boyunca devam eder ve milli hafızalarda yaşar. 

Destanlar, efsaneler, mitler millet hayatının kültürel değerleridir. Olağanüstülük taşıyan bu alanlar, milli hafızada yer tutarak nesilden nesile aktarılır. Tarihi süreç içerisinde ortaya çıkarak şuur yenilenmesi yaparlar.

   Rüya, insanın uyku durumunda hayali ve algısal olarak gördüğü olağandışı hareket, duygu ve düşünceleridir. Rüyaların içinde garip ve gerçek dışı tecrübeler yaşandığı, bunları anlatan kişinin bu olaylarda rol aldığı, olaylar dizisinin günlük düşünceye yakın bir anlatım tekniğiyle sunulduğu kabul edilmektedir. Arzu, endişe, kaygı ve ümitlerin rüya görmede etkin olduğu belirtilmektedir. Rüya; geçmişle ve ruhlarla doğrudan bir ilişki kurmanın yolu sayılmış, sembollerden anlamlar çıkarılmıştır. Mitolojik düşüncenin iç dinamizmlerini harekete geçirip kâhinlik yapma aracı olarak da görülmüştür. Rüyaların geleceğe yönelik yorumları yapılmıştır. Beklentiler istihareye yatılarak öğrenilmeye çalışılmıştır. Âşık edebiyatında rüya, “er dolusu-pir dolusu içmek”  biçiminde yer alır.

Rüyalar destan kahramanlarının hareket tarzlarının tayinine ve gelecekteki olaylardan haberdar olmalarına yaraması bakımından destanlarda önemli bir yer tutar.

Oğuz Kağan’ın destani kişiliğiyle Hun Hakanı Mete’nin tarihsel kimliği arasındaki benzerliklere bakılarak tarihçiler, Oğuz’la Mete’nin aynı şahsiyet oldukları kanaatine varmışlardır.

   Oğuz Kağan Destanı, M.Ö. 209-174 tarihleri arasında hükümdarlık yapan Hun hükümdarı Mete’nin hayatı üzerine kurulmuştur. Tüm Türk destanlarında olduğu gibi bu destanın da ilk şekli günümüze ulaşmamıştır. Destanda Oğuz’un; doğuşu, kağan oluşu, Türk birliğini kuruşu; ölümünden önce de ülkesini oğulları arasında paylaştırması anlatılır. Ebul Gazi Bahadır Han’ın Secere-i Terakime’sinde Hun-Oğuz Destanıyla ilgili bölümler bulunmaktadır.

Oğuz Kağan Destanı; Oğuz’un doğumu, hayatı ve fetihlerinin anlatıldığı, Türk kültürünün oluşumu ve tarihi hakkında önemli bilgilerin bulunduğu bir destandır. Destanda Oğuz’un ilk eşiyle evlenmesi anlatılır: “Bir yerde Tanrı’ya yalvarmakta iken karanlık basar. Gökten gök bir ışık iner. Bu ışık güneşten ve aydan daha parlaktır. O ışığın içinde çok güzel bir kız vardır.” Bu kızla evlenen Oğuz’un üç erkek çocuğu olur. Çocuklara gökle ilgili adlar verilir: Gün, Ay, Yıldız. Oğuz’un ikinci eşi; “Ağacın kovuğunda bir kız vardı, yalnız oturuyordu. Gözü gökten daha gök idi, saçı ırmak gibi dalgalı idi.” şeklinde anlatılır. Oğuz, bu kızla evlenir ve üç erkek çocuğu olur, onlara yerle ilgili adlar verilir: Gök, Dağ, Deniz. 

“Oğuz Kağan’ın  nazırı Uluğ Türük idi. Günlerden bir gün uykuda  bir altın yay ile üç gümüş ok gördü. Bu altın yay gün doğusundan ta gün batısına kadar ulaşmıştı ve üç gümüş ok da şimale doğru gidiyordu. Uykudan uyanınca düşte gördüğünü Oğuz Kağan’a anlattı ve dedi ki: Ey Kağanım, senin ömrün hoş olsun. Gök Tanrı düşümde verdiğini hakikate çıkarsın. Tanrı bütün dünyayı senin uruğuna bağışlasın.  Oğuz Kağan, Uluğ Türük’ün sözünü beğendi; onun öğüdünü dinledi ve öğüdüne göre yaptı.” (1) 

Oğuz Kağan büyük bir toy düzenleyerek beylerine ve halkına buyurdu:

‘’men sin-ler-ge boldum kagan;

alalıŋ ya takı kalkan;

tamga biz-ge bolsun buyan;

kök böri bolsun-gıl uran;

temür cıda-lar bol orman;

av yirde yörüsün kulan;

takı taluy takı müren;