Son Dakika Haberleri Türkiye ve Belçika 'nın Haber Portalı.

  • Dolar 3.8163
  • Euro 4.6557
  • GR ALTIN 162.72
  • ÇEYREK 267.86

Kudüs: Neden şimdi?

AA - Trump’ın Doğu Kudüs’ü de içine alacak şekilde İsrail’in başkenti olarak kabul ve ilanının 1917 işgalinden tam yüz yıl sonra yapılması bir sembolizm içeriyor mu?

Kudüs: Neden şimdi?
  • 08 Aralık 2017, Cuma 18:45

İSTANBUL - CENGİZ TOMAR

11 Aralık 1917’de, Kudüs’ü işgal eden İngiliz General Allenby’nin Haçlı seferlerinin artık sona erdiğini söylediği rivayet edilir. Ortadoğu’da zaten her şey toz dumanken, Arapçanın Şam lehçesiyle ifade edersek “fevkanîn tahtanîn”, yani altüst olduğu bir kaos ortamındayken, Trump’ın Doğu Kudüs’ü de içine alacak şekilde İsrail’in başkenti olarak kabul ve ilanının, bir atom bombası etkisi yaratarak bölgenin kıyameti olabilecek, belki de Ortadoğu’da “büyük patlama”ya yol açacak bu açıklamanın, 1917 işgalinden tam yüz yıl sonra yapılması bir sembolizm içeriyor mu? Buna 2 Kasım 1917 tarihli Balfour Deklerasyonunu’nun yüzüncü yıl dönümü ve 1967 Altıgün Savaşı sonucunda Doğu Kudüs’ün işgalinin 50. yıl dönümü sembolizmlerini de ilave edebiliriz. En azından Trump’ın bu sembolizmi idrak edebilecek rafine bir şahsiyet olmadığı hususunda hepimizin ittifak ettiği kesin gibi. Peki, öyleyse ne oldu da ABD başkanı bu günlerde böyle bir karar aldı?

Şayet sembolizm çok inandırıcı gelmiyorsa, Trump’ın seçim çalışmaları esnasında Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıyacağını vadettiğini söyleyerek bu soruyu cevaplayabilirsiniz. Ama bu yanıt da “neden şimdi” sorusuna tatmin edici bir karşılık değil gibi.

Ne yüzüncü yıl sembolizminin ne de Trump’ın bu konuda söz vermiş olmasının, Kudüs’ün bugünlerde başkent olarak tanınması için yeterli sebep olmadığını düşünüyorsanız, cevabı daha derinlerde, son yıllarda Ortadoğu’da meydana gelen değişikliklerde aramamız gerekecek. Ortadoğu’ya bir bahar meltemi getiremeyen “Arap Baharı”nın, bölge sosyolojisinde mevcut canlı etnik ve mezhebi toplumsal fay hatlarını, bir daha onarılamayacak şekilde ayrıştıran bir depreme dönüştüğü çok açık. Şüphesiz bölge bundan sonra asla eskisi gibi olmayacak. Ancak bu kaostan sonra da şöyle veya böyle bir düzen kurulacak. ABD başkanının son Kudüs hamlesi ise bu kırık fay hatlarını darmadağın ederek kendi çevresinde yeni bir uydular düzeni yaratmaya yönelik bir çaba gibi duruyor. Ama tıpkı Barzani’nin referandum kumarında olduğu gibi, Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olma ihtimali, daha açık tabirle tüm Arap ve İslam dünyasını kaybetme riskini de içeriyor.

ABD Kongresi 1995 yılında aldığı bir kararla ABD büyükelçiliğinin Tel Aviv’den Kudüs’e taşınmasını onaylasa da, ABD başkanları, durumun nezâketine binaen, altı aylık periyodlar halinde bu kararı erteliyorlardı. Peki, bugün ne oldu da ABD bu karardan tam 22 yıl sonra böyle bir işe kalkıştı?

ABD’nin özel olarak Suriye ve Irak’ta, genel olarak Ortadoğu’daki stratejik hataları, en nihayetinde Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıyarak bölgede yapmış olduğu vahim hatalar zincirine bir yenisini eklemesiyle sonuçlanmakta. Terörizm ve radikallikle savaş adı altında Irak, Suriye ve Yemen gibi ülkelerdeki devlet sistemlerinin çökertilerek fiilen bu ülkelerin bölünmesi, en çok ABD’nin bölgedeki rakipleri olan Rusya ve İran’a yaradı. Rusya Suriye’deki etkisini pekiştirip neredeyse batı Suriye’yi fiilen manda yönetimine dönüştürdü. İran ise Irak ve Suriye’de nüfuz kazanarak Lübnan ve Hizbullah vasıtasıyla karadan İsrail’e ulaşma imkanını yakaladığı gibi, Yemen ve Bahreyn gibi ülkeler yoluyla ABD’nin körfezdeki müttefiklerini muhasara ederek tehdit eder hâle gelmiş durumda. ABD, müttefiki ve stratejik ortağı Türkiye’yi Suriye meselesinde terk ettiği gibi, ülke için tehdit oluşturan PKK, PYD/YPG ve FETÖ gibi örgütlere destek vermek suretiyle bölgedeki en önemli müttefikini Rusya ve İran ile işbirliği yapmak zorunda bırakmış durumda. Buna bir de Körfez’de Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından sıkıştırılan Katar’ı ekleyelim.

ABD, Ortadoğu’daki hatalı politikaları sonucunda oluşan Türkiye, Rusya, İran ve Katar bloğuna karşı, kendi liderliğinde Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri ile Mısır ve İsrail’den müteşekkil bir blok oluşturmuş durumda. DEAŞ’ın alan hakimiyetinin bitmekte olduğu esnada atılan bu adım, Trump öncülüğünde ABD, Muhammed bin Selman öncülüğünde Suudi Arabistan (ve Körfez) ile İsrail arasında son dönemde ortaya çıkmaya başlayan mutabakatın bir ürünüymüş gibi görünüyor. Zira İran’ın son zamanlarda bölgede ele geçirdiği nüfuz en çok İsrail, Suudi Arabistan ve dolayısıyla ABD’yi tehdit ediyor.

Hem Hariri’nin Riyad’da istifaya zorlanması hem de Mahmud Abbas’ın Filistin yönetimi adına kabul edilmesi, imkansız şartlar ihtiva eden bir barış anlaşmasına zorlanması da bu mutabakatla açıklanabilir. Zira Abbas da son günlerde Doğu Kudüs yerine şehrin hemen güney doğusundaki Ebû Dîs kasabasını Filistin’in başkenti olarak kabul etmeye zorlandı. Sina’dan bir kısım toprağın Filistin yönetimine (muhtemelen tazminat olarak) verilmesiyle Mısır’ın da bu bloğun oluşmasında katkısının olması istendi. Mısır’ın çok yakın bir zamanda Kızıldeniz’deki iki stratejik adayı Suudi Arabistan’a vermesini de bu mutabakat çerçevesinde değerlendirelim. Muhtemelen Sisi de bu mutabakat sayesinde mali yardım ve siyasi destek almak suretiyle iktidarını pekiştirmek istemiştir.

Ancak evdeki bu hesap her zaman Ortadoğu çarşısına uymayabilir. Trump Kudüs’ü İsrail Başkenti olarak tanıyarak satrançtaki hamlesini yapmış durumda. Şüphesiz başta Türkiye olmak üzere Ürdün ve İslam dünyasından pek çok ülke bu karara büyük tepki gösterecek. Ama burada esas belirleyici olan Mısır ve Suudi Arabistan (Körfez) halklarının ve yönetimlerinin tutumları olacak. Mısır ve Suudi Arabistan halkları büyük bir tepki gösterirse, yönetimlerin buna karşı reaksiyonu Ortadoğu’da bütün düzeni değiştirebilir...

Son söz: Kudüs’e barış gelmeden Ortadoğu’ya barış gelmez.

[Prof. Dr. Cengiz Tomar Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyesidir]

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

HABERE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor
  • S.Lig
  • 1.Lig
  • 2.Lig Kırmızı
  • 2.Lig Beyaz
    Takımlar O G B M Av P
1 İstanbul Başakşehir 17 11 3 3 13 36
2 Galatasaray 17 11 2 4 15 35
3 Fenerbahçe 17 9 6 2 14 33
4 Beşiktaş 17 8 6 3 13 30
5 Kayserispor 17 8 6 3 7 30
6 Göztepe 17 9 3 5 4 30
7 Trabzonspor 17 8 5 4 5 29
8 Demir Grup Sivasspor 17 8 2 7 -4 26
9 Bursaspor 17 7 4 6 9 25
10 Yeni Malatyaspor 17 6 4 7 -3 22
11 Kasımpaşa 17 5 4 8 -6 19
12 Akhisar Bld. Genç. 17 5 4 8 -8 19
13 Aytemiz Alanyaspor 17 5 3 9 -5 18
14 Osmanlıspor FK 17 5 2 10 -8 17
15 Antalyaspor 17 4 5 8 -12 17
16 Atiker Konyaspor 17 4 3 10 -7 15
17 Gençlerbirliği 17 3 5 9 -12 14
18 Karabükspor 17 2 3 12 -15 9
Şampiyonlar Ligi
UEFA
Alt Lig
    Takımlar O G B M Av P
1 MKE Ankaragücü 17 10 4 3 12 34
2 Ümraniyespor 17 9 5 3 9 32
3 Çaykur Rizespor 17 9 4 4 11 31
4 Giresunspor 17 8 6 3 10 30
5 Adanaspor 17 7 5 5 -3 26
6 Boluspor 17 7 3 7 4 24
7 Erzurum BB 17 6 6 5 0 24
8 Balıkesirspor 17 7 5 5 4 23
9 Vartaş Elazığspor 17 6 5 6 2 23
10 İstanbulspor 17 6 5 6 1 23
11 Gazisehir Gaziantep FK 17 4 8 5 4 20
12 Altınordu 17 5 5 7 -1 20
13 Adana Demirspor 17 5 5 7 -3 20
14 Samsunspor 17 4 7 6 -6 19
15 Eskişehirspor 17 5 6 6 4 18
16 Denizlispor 17 3 5 9 -11 14
17 Manisaspor 17 6 2 9 -6 11
18 Gaziantepspor 17 1 4 12 -31 4
    Takımlar O G B M Av P
1 Menemen Belediyespor 17 12 2 3 27 38
2 Sivas Belediyespor 17 11 5 1 20 38
3 Hatayspor 17 12 2 3 18 38
4 Afjet Afyonspor 17 11 5 1 15 38
5 Keçiörengücü 17 10 2 5 24 32
6 Sancaktepe Belediyespor 17 9 5 3 12 32
7 İnegölspor 17 8 5 4 1 29
8 Sarıyer 17 7 3 7 3 24
9 Tokatspor 17 6 6 5 -3 24
10 Kastamonuspor 17 7 2 8 5 23
11 Amed Sportif 17 5 5 7 -1 20
12 Etimesgut Belediyespor 17 5 4 8 -4 19
13 Eyüpspor 17 5 3 9 -10 18
14 Bodrumspor 17 4 4 9 -10 16
15 Bucaspor 17 4 4 9 -7 13
16 Tuzlaspor 17 4 1 12 -15 13
17 Kocaeli Birlik Spor 17 2 2 13 -23 5
18 Mersin İdmanyurdu 17 1 0 16 -52 -9
    Takımlar O G B M Av P
1 Gümüşhanespor 17 11 3 3 18 36
2 Altay 17 9 5 3 12 32
3 Bandırmaspor 17 10 2 5 9 32
4 Bugsaşspor 17 9 4 4 13 31
5 Sakaryaspor 17 8 6 3 10 30
6 Sanliurfaspor 17 9 3 5 9 30
7 Hacettepe Spor 17 7 7 3 13 28
8 Kırklarelispor 17 7 5 5 3 26
9 Niğde Belediyespor 17 7 5 5 0 26
10 Zonguldak Kömürspor 17 6 5 6 -4 23
11 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 6 6 -5 21
12 Pendikspor 17 5 5 7 -2 20
13 Fatih Karagümrük 17 5 2 10 -7 17
14 Fethiyespor 17 3 6 8 -10 15
15 Kahramanmaraşspor 17 3 5 9 -13 14
16 Karşıyaka 17 3 8 6 -6 11
17 Nazilli Belediyespor 17 2 4 11 -22 10
18 Silivrispor 17 1 5 11 -18 8
NAMAZ VAKİTLERİ
yukarı çık